Η ανθρωπότητα βρίσκεται ήδη «εκτός χρόνου» για τη σωτηρία του πλανήτη. Στα επόμενα χρόνια θα είναι ακόμη πιο δραματικές οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Στην πρόσφατη έκθεση των Ηνωμένων Εθνών αναφέρεται ότι η θερμοκρασία στη Γη θα αυξηθεί κατά 1,5 βαθμό Κελσίου μία δεκαετία νωρίτερα του αναμενομένου. Ειδικοί στις Ηνωμένες Πολιτείες προειδοποιούν ότι εάν δεν υπάρξουν άμεσες και τολμηρές ενέργειες, με συντονισμένη δράση από τη διεθνή κοινότητα, θα εκμηδενιστεί κάθε προοπτική για σταδιακή ανατροπή αυτής της τραγικής κατάστασης.
Η έκθεση δόθηκε στη δημοσιότητα σε μια περίοδο όπου δεν υπάρχει πια κανένα μέρος του πλανήτη που να μην έχει υποστεί σοβαρές συνέπειες από ακραία καιρικά φαινόμενα. Την έκθεση συνέταξαν 234 επιστήμονες από 66 χώρες, με τη συμμετοχή επίσης άλλων 517 επιστημόνων, βασιζόμενοι σε περισσότερες από 14.000 επιστημονικές μελέτες. Τον ερχόμενο Νοέμβριο, αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων θα συναντηθούν στη Σκωτία για να συζητήσουν τα ζητήματα του κλίματος και, όπως τονίζουν οι ειδικοί, το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να κάνουν είναι να κηρύξουν τον πλανήτη σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, γιατί θεωρείται σίγουρο ότι κάθε χρόνο θα είναι και χειρότερα.
Όχι μόνο η μέση περίοδος πυρκαγιών είναι τρεισήμισι μήνες μεγαλύτερη από ό,τι ήταν πριν από μερικές δεκαετίες, αλλά ο αριθμός των ετήσιων μεγάλων πυρκαγιών στη Δύση έχει τριπλασιαστεί, καίγοντας διπλάσια στρέμματα. Η έντονη ζέστη και η ξηρασία τροφοδοτούν τις πυρκαγιές. Όπως επισημαίνεται, εάν δεν ανακοπεί η αυξητική τάση της παγκόσμιας θερμοκρασίας, αναμένονται περισσότερες και χειρότερες πυρκαγιές τα επόμενα χρόνια, με τεράστιες καταστροφές σε δάση και σε οικιστικές περιοχές.
Αν και οι ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως το άναμμα φωτιάς και η απόρριψη αναμμένων τσιγάρων, θεωρούνται βασικές αιτίες για την έναρξη των πυρκαγιών, ο θερμός καιρός κάνει τα δάση πιο ξηρά και πιο ευαίσθητα στην καύση. Ταυτόχρονα, τα χιόνια λιώνουν περίπου ένα μήνα νωρίτερα, πράγμα που σημαίνει ότι τα δάση είναι πιο ξηρά για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
Πέρσι και φέτος, οι πρωτοφανείς πυρκαγιές προκάλεσαν όλεθρο σε όλο τον κόσμο, από τη Σιβηρία έως τον Αμαζόνιο, από την Αυστραλία έως την Καλιφόρνια, από την κεντρική Ασία έως την Αφρική, από τον Καναδά έως την Κύπρο. Εκτός από την ανθρώπινη αμέλεια και τις υψηλές θερμοκρασίες, σε ορισμένα κράτη παρατηρείται το φαινόμενο του κακόβουλου εμπρησμού. Ειδικά στην Ελλάδα φαίνεται ότι αυτό το φαινόμενο ευθύνεται ενδεχομένως για το μεγαλύτερο ποσοστό των καταστροφικών πυρκαγιών μέσα στις τελευταίες δεκαετίες. Κάθε φορά που καίγεται ο τόπος, οι εκάστοτε κυβερνώντες και οι εκάστοτε αντιπολιτευόμενοι στην Αθήνα λένε σχεδόν τα ίδια πράγματα, προβάλλοντας τους ίδιους ισχυρισμούς και δίνοντας τις ίδιες υποσχέσεις. Και, κάθε φορά, διαπιστώνονται τα ίδια εγκληματικά λάθη, τα ίδια κενά σε υποδομές για τη διαχείριση τέτοιων καταστάσεων, καθώς και η ίδια ανυπαρξία μέτρων προστασίας και συντονισμένης δράσης, κάτι, που, δυστυχώς, διαπιστώθηκε και στην Κύπρο, κατά τις μεγάλες πυρκαγιές τα τελευταία χρόνια.
Έγινε πια «παράδοση», κάθε ελληνική κυβέρνηση να «σφραγίζει» τη διαδρομή της με μια μεγάλη καλοκαιρινή τραγωδία και συνεχώς στήνεται το ίδιο σκηνικό, με αλληλοεπίρριψη ευθυνών μέσα από τις απώλειες και τις στάχτες. Ακόμα και σήμερα, εν έτει 2021, επειδή μάλλον κάποιοι εμπρηστές έδρασαν στοχευμένα, ο Έλληνας Πρωθυπουργός, όπως και οι προκάτοχοί του, πέρα από τις διαβεβαιώσεις για την «αποκατάσταση των πληγέντων», αναγκάστηκε να τονίσει ότι «όλες οι καμένες εκτάσεις θα κριθούν αναδασωτέες». Κάτι που θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητο, αλλά μάλλον δεν είναι, αφού επαναλαμβάνονται οι ίδιες αυθαιρεσίες και οι ίδιες παρανομίες. Πρόκειται για εθνικό έγκλημα και έτσι πρέπει να αντιμετωπιστεί πλέον από την ηγεσία και τον κόσμο.
Εν τω μεταξύ, η φετινή ολέθρια πυρκαγιά στα ορεινά Λεμεσού και Λάρνακας ανέδειξε ένα άλλο μεγάλο κομμάτι της ανθρώπινης και εθνικής τραγωδίας που αφήνουν πίσω τους οι φωτιές και οι πλημμύρες. Όταν χάνεται ένα σπίτι, ένας κήπος, ένα περβόλι, ένα δάσος, όσα χρήματα και να δώσεις στον πληγέντα και στον ξεριζωμένο, δεν μπορείς να τους δώσεις πίσω την αξία του χώρου των αναμνήσεών του και των στιγμών της ζωής του.
Η ανθρωπότητα απέτυχε να προλάβει τα χειρότερα για το περιβάλλον, όπως απέτυχε να προλάβει και την εξάπλωση του κορωνοϊού. Η απληστία, η αδιαφάνεια, η διαπλοκή, η αυταρχικότητα και οι ανήθικες κερδοσκοπικές πρακτικές αποτελούν βασικές αιτίες της διόγκωσης των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής και συνάμα της έλλειψης δραστικών ενεργειών για την αντιμετώπισή της, σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο.
Υπαρξιακή δοκιμασία
Για πρώτη φορά, η έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής του ΟΗΕ (IPCC) για την Αλλαγή του Κλίματος κάνει λόγο, με απόλυτη βεβαιότητα, για τη «συνολική ευθύνη» της ανθρώπινης δραστηριότητας, όσον αφορά την αύξηση της θερμοκρασίας. Κορυφαίοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι εάν δεν μειωθούν επειγόντως οι εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου δεν θα σταματήσει η υπερθέρμανση του πλανήτη. Ένα από τα πιο αξιοπρόσεκτα στοιχεία της έκθεσης είναι ότι η τελευταία δεκαετία ήταν η πιο θερμή από οποιαδήποτε άλλη περίοδο. Η Κίνα, οι ΗΠΑ, η Ινδία, η Ρωσία, η Ιαπωνία και η Γερμανία πραγματοποιούν τις μεγαλύτερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στον κόσμο.
Ο επικεφαλής της αμερικανικής κυβέρνησης για το Κλίμα και πρώην υπουργός Εξωτερικών, Τζον Κέρι, δήλωσε ότι «η κλιματική κρίση είναι η δοκιμασία της δικής μας εποχής, κι ενώ μπορεί να ξετυλίγεται σε αργή κίνηση για ορισμένους, αυτή η δοκιμασία είναι τόσο άμεση και υπαρξιακή όσο οποιαδήποτε άλλη στο παρελθόν». Η επικείμενη διάσκεψη κορυφής του ΟΗΕ τον Νοέμβριο στη Σκωτία θεωρείται από αρκετούς επιστήμονες ως «τελευταία ευκαιρία», τονίζοντας την άμεση ανάγκη για να καταργηθεί σταδιακά η χρήση άνθρακα, να μειωθεί η αποψίλωση των δασών, να επιταχυνθεί η μετάβαση σε ηλεκτρικά οχήματα και να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
