Οι άνθρωποι αναζητούσαν πάντοτε ένα ένοχο για τα δεινά τους. Σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας συναντά κάποιος μεθόδους όπου στόχος (ή άλλοθι της βίας) ήταν να εξορκιστεί το κακό. Εφαλτήριο μπορούσε να είναι άλλοτε θρησκευτικές ιδεοληψίες και άλλοτε κοινωνιολογικές, έως και ψυχολογικές, με επίκληση την προστασία της κοινότητας από ορατούς και αόρατους κινδύνους. Οι προσπάθειες αναζήτησης αποδιοπομπαίου τράγου, δεν ήταν ποτέ αναίμαχτες, αφού όλο και κάποιος ή κάποια ομάδα ανθρώπων έμπαινε στο στόχαστρο ως η αιτία του κακού.
Από την αρχαιότητα ακόμα, σε κάποιες πόλεις, οι αρχηγοί οίκων, τελούσαν μια τελετή για να ξορκίσουν την πείνα. Χτυπούσαν έναν σκλάβο με ραβδιά λυγαριάς εκδιώκοντας τον με φωνασκίες όπως «έξω με την πείνα και μέσα με ευημερία και υγεία».
Έπειτα, κι αφού μεσολάβησαν πολλές αποπομπές αποδιοπομπαίων, στα μεσαιωνικά χρόνια εμφανίστηκε το κυνήγι μαγισσών με την Ιερά Εξέταση να έχει αναλάβει το ρόλο της κάθαρσης. Πλείστα θύματα ήταν γυναίκες, που πολλές φορές χρησιμοποιούσαν βότανα και ξόρκια για θεραπείες, οι οποίες δαιμονοποιούνταν και θεωρούνταν ένοχες για ότι για ότι κακό συνέβαινε: από ατεκνία στην κοινότητα μέχρι πρόκληση παγετού ή ανομβρία και ξηρασία.
Η αναζήτηση ενόχων δεν έπαψε ποτέ να υφίσταται – μόνο να μεταλλάσσεται- και κορυφώθηκε με το βίαιο κατατρεγμό των Εβραίων των οποίων το έγκλημα ξεκινούσε από την θανάτωση του Ιησού και συνεχιζόταν για 20 αιώνες.
Ακολούθησε μια μεταβατική εποχή, στο δυτικό τουλάχιστον κόσμο, όπου η συλλογική ενοχή για τη βάρβαρη εξόντωση τόσων εκατομμυρίων ανθρώπων, αλλά και η οικονομική ανάκαμψη, οδήγησαν σε μια σχετική ηρεμία. Η οποία όμως ήταν προσωρινή. Όταν η ευημερία δεν ήταν πλέον δεδομένη, η ηρεμία μπήκε και πάλι σε κίνδυνο και για άλλη μια φορά ξεκίνησε η αναζήτηση ενόχων. Η ανεύρεση τους δεν ήταν καθόλου δύσκολη. Τα μεταναστευτικά ρεύματα που είχαν ήδη (πριν την πανδημία που αποτέλεσε το κερασάκι στη δηλητηριώδη τούρτα) να συρρέουν, δεν μπορούσαν παρά να είναι ο προφανής ένοχος. Κλέβουν τις δουλειές, αλλοιώνουν τον δημογραφικό χάρτη, αυξάνουν την εγκληματικότητα, εισάγουν νέα ήθη, βάζουν φωτιές… Τα ηλεκτρονικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης φρόντισαν να στείλουν το μήνυμα απ’ άκρη σ’ άκρη. Αλλά και να μην υπήρχαν, δεν θα ήταν καθόλου δύσκολο να καλλιεργηθεί ο φόβος και το μίσος, αισθήματα τα οποία ευδοκιμούν εύκολα σε δύσκολες εποχές. Ειδικά όταν ποτίζονται από την Εκκλησία, η οποία όχι μόνο η ορθόδοξη, πάντοτε πρωτοστατεί στο κυνήγι μαγισσών. Τώρα, αν η ομορφιά θα καταφέρει να σώσει τον κόσμο, είναι δύσκολο να πει κάποιος. Παραμένει όμως ως ελπίδα.
