Το ντοκιμαντέρ του Netflix «Live to 100: Secrets of the Blue Zones» αποκαλύπτει πώς μπορούμε να ζούμε υγιείς και ευτυχισμένοι.
Οι πόλεις μας έχουν καταντήσει αφόρητες, απάνθρωπες θα έλεγα. Τις ώρες αιχμής τα αυτοκίνητα είναι ακινητοποιημένα, οι δημόσιες συγκοινωνίες αναποτελεσματικές. Ο κόσμος που ζει στα προάστια είναι υποχρεωμένος να πηγαίνει παντού με το αυτοκίνητό του. Οι γειτονιές εκτός κέντρου ουσιαστικά δεν είναι γειτονιές: Δεν υπάρχει το μπακάλικο, το περίπτερο, ο φούρνος όπου μπορείς να πας με τα πόδια για ψώνια. Ο Στρόβολος, ο μεγαλύτερος δήμος της πρωτεύουσας, είναι αφιλόξενος για πεζούς ή ποδηλάτες – ακόμα και για αυτοκίνητα. Τον τελευταίο καιρό, μάλιστα, οι νότιες γειτονιές κόβονται στη μέση από νέες, πλατύτερες λεωφόρους, για να διακινούνται γρηγορότερα τα αυτοκίνητα… και να φρακάρουν λίγο πιο μακριά απ’ εκεί που φρακάρουν τώρα. Ώσπου να ολοκληρωθούν όλα αυτά, η ταλαιπωρία είναι δυσβάσταχτη, έχεις την εντύπωση πως οι δρόμοι αυτοί γίνονται κυρίως για να έχουν δουλειά οι κατασκευαστικές, οι οποίες πάντως δεν διαθέτουν αρκετό προσωπικό για να τελειώσουν το συντομότερο. Τον Αύγουστο πήγαν διακοπές, σε λίγο που θ’ αρχίσουν οι βροχές δεν θα μπορούν να δουλέψουν.
Τα πεζοδρόμια είτε είναι ανύπαρκτα είτε δεν τα χρησιμοποιεί κανείς. Οι ποδηλάτες, όσοι υπάρχουν, ρισκάρουν τη ζωή τους στην άσφαλτο επειδή οι ελάχιστοι ποδηλατόδρομοι οδηγούν στο πουθενά. Όλοι βλέπουν το πρόβλημα, αλλά οι λύσεις που προτείνονται είναι λειψές και αναποτελεσματικές. Εδώ και λίγο καιρό, όσοι έρχονται το πρωί στη Λευκωσία με Ι.Χ, μπορούν να παρκάρουν στο ΓΣΠ στην είσοδο της πόλης και να κατέβουν στο κέντρο με λεωφορείο. Τις άλλες ώρες, ωστόσο, οι μόνοι που χρησιμοποιούν λεωφορείο είναι κυρίως αλλοδαποί ή ηλικιωμένοι, δηλαδή άνθρωποι που δεν έχουν άλλο τρόπο μετακίνησης. Τα ωράρια είναι αραιά και οι διαδρομές άβολες. Για να αλλάξει αυτό, θα πρέπει να διακινείται περισσότερος κόσμος ώστε να συμφέρουν περισσότερα δρομολόγια και διαδρομές, κάτι που θυμίζει το αυγό και την κότα. Υπάρχει λύση;
Ο συγγραφέας Νταν Μπούτνερ έχει δημιουργήσει ένα ντοκιμαντέρ στο Netflix για τις «Μπλε Ζώνες» του πλανήτη: Έτσι ονόμασε περιοχές όπου οι κάτοικοι ζουν πολλά χρόνια, υγιείς και ευτυχισμένοι, ψάχνοντας να βρει το «μυστικό» τους. Η πολύχρονη έρευνά του αποκάλυψε ότι αυτά τα μέρη μοιράζονται κάποια κοινά χαρακτηριστικά: Τη διατροφή, την άσκηση, το περιβάλλον και τους κοινωνικούς δεσμούς. Οι άνθρωποι γυμνάζονται ενόσω ασκούνται στην κηπουρική, το περπάτημα ή άλλες δραστηριότητες, ενώ τρώνε κυρίως φυτικά προϊόντα τα οποία παράγουν οι ίδιοι. Το περιβάλλον είναι σημαντικός παράγοντας, αλλά αυτό δεν ισχύει μόνο σε απομονωμένα χωριά της επαρχίας ή σε νησιά όπως η Ικαρία, η Οκινάουα ή η Σαρδηνία. Στη Σιγκαπούρη, μια πυκνοκατοικημένη χώρα-κράτος, νησί επίσης, οι κυβερνώντες διαμόρφωσαν ένα φιλικό στον άνθρωπο περιβάλλον με πολλούς δημόσιους χώρους πρασίνου και αναψυχής, ακόμα και κάτω από τους ουρανοξύστες ή στις στέγες τους. Αντί να φτιάχνουν πλατιές λεωφόρους, όπως κάνουμε εμείς, εκείνοι μείωσαν το πλάτος των δρόμων υπέρ των πάρκων, των πεζοδρόμων και ποδηλατοδρόμων. Και τα αυτοκίνητα; Από τη μια, έκαναν το κόστος αγοράς τους υπερτριπλάσιο (350.000 δολάρια για ένα αυτοκίνητο που αλλού κάνει λιγότερα από 100.000) και τις άδειες κυκλοφορίας δεκαπλάσιες, στις 2.500-3.000. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα οι δημόσιες συγκοινωνίες (λεωφορεία, τρένα κ.ά.) να γίνουν αναγκαίες για όλους, επομένως εξελίχθηκαν σε εξυπηρετικές και συμφέρουσες.
Ένα από τα συμπεράσματα του Μπούτνερ είναι πως η χαρά και η απόλαυση της ζωής –μαζί, βέβαια, με την υγιεινή διατροφή και τη φυσική άσκηση– οδηγεί στη μακροζωία. Αν αυτό δεν είναι επαρκές κίνητρο για μια κυβέρνηση να ενδιαφερθεί για τους πολίτες της, ας σημειωθεί ότι συνεπάγεται τη μείωση των ασθενειών, κάτι που με τη σειρά του οδηγεί στην ελάφρυνση ενός τεράστιου ποσού από το δημόσιο σύστημα Υγείας. Πολίτες υγιείς είναι πολίτες διπλά ευχαριστημένοι, αφού εξοικονομούνται πόροι υπέρ άλλων, επωφελών δραστηριοτήτων. Οι ηλικιωμένοι παραμένουν στο οικογενειακό περιβάλλον, όπως γινόταν παλιά στην επαρχία, και όχι σε γηροκομεία όπου το προσδόκιμο ζωής πέφτει κατακόρυφα.
Οι κάτοικοι στην Ικαρία, στη Σαρδηνία, στην Οκινάουα, αιωνόβιοι και νέοι, ζουν ευτυχισμένοι και είναι υγιείς. Ο «μοντέρνος» τρόπος ζωής που προτείνει η διαφήμιση και οδηγεί στα junk food, που με τη σειρά τους οδηγούν στην παχυσαρκία και στις ασθένειες, έχει παραμεριστεί, αν και ο κίνδυνος υπάρχει πάντα: Στην Οκινάουα, π.χ., επιστρέφει σιγά-σιγά, μαζί με τα άλλα κακά που συνεπάγεται. Άραγε, ο τρόπος ζωής που περιγράφει ο Νταν Μπούτνερ, μπορεί να εφαρμοστεί και αλλού; Μπορεί, απαντά, και το απέδειξε εφαρμόζοντας τα όσα έμαθε σε κάποιες πόλεις των ΗΠΑ, μετατρέποντάς τες σε «Μπλε Ζώνες» υγείας και ευεξίας, χαράς και ευτυχίας. Εμείς γιατί να επιμένουμε στη δυστυχία και στις αρρώστιες; Γιατί να φτιάχνουμε όλο και περισσότερους δρόμους με όλο και περισσότερα αυτοκίνητα, πλουτίζοντας μια μερίδα της οικονομικής ελίτ εις βάρος μας, εις βάρος της ίδιας της ζωής μας;
chrarv@philelefheros.com
Ελεύθερα, 8.10.2023
