Κατά τον Ηράκλειτο (544π.Χ. – 484 π.Χ.) πόλεμος συμβαίνει όταν μια κοινωνία οργανώνεται με την ανάπτυξη όπλων και επιτίθεται, συνήθως σε γείτονες, σε μια προσπάθεια επιβολής με σκοπό να εξολοθρεύσει και κατακτήσει για καλύτερη εξασφάλιση πόρων.
Αμέτρητα ιστορικά παραδείγματα πολέμων.
30,000 χρόνια πριν, οι πρώτοι άνθρωποι, οι Homo Sapiens, ήταν τροφοσυλλέκτες περιφέρονταν σε μικρές ομάδες (ανδρών και γυναικών) συνήθως 10-12 άτομα (σπάνια πέραν των 100) με μόνο σκοπό τη συλλογή τροφίμων. Όχι μόνο έμοιαζαν εξωτερικά με μας αλλά εικάζεται ότι ήταν εξίσου περίεργοι, ευαίσθητοι και έξυπνοι, όπως εμείς (Dr Yuval Harari, History’s Biggest Fraud, 6-1-5 ). Η κάθε ομάδα (αγέλη) είχε την δική της μεγάλη περιοχή στην οποία διακινούνταν ανάλογα με την εποχή και τις ανάγκες. Αν επερχόταν μια φυσική καταστροφή (σεισμός, ανομβρία, πλημμύρα) το μόνο που είχαν να κάμουν ήταν να μετακινηθούν λίγο πιο κάτω αφού δεν υπήρχαν σπίτια ή περιουσίες να προστατεύσουν. Η διατροφή ήταν πολύ υγιεινή αφού υπήρχε μεγάλη ποικιλία τροφής π.χ. πρωινό ξηροί καρποί και σύκα, μεσημέρι στέΐκ μαμούθ στα κάρβουνα και βράδυ φρέσκο ψάρι από το διπλανό ρυάκι με βιολογικά χόρτα του δάσους. Ζούσαν σε κοινόβιο, δεν υπήρχε η έννοια της μοναξιάς, ήταν πολυγαμικοί, δεν υπήρχε η έννοια των εξωσυζυγικών σχέσεων και υπήρχε «συλλογική» πατρότητα όπου όλη η ομάδα φρόντιζε τα μικρά παιδιά. Αν κάποιος για κάποιο λόγο αποβαλλόταν από την αγέλη ήταν πολύ δύσκολο να επιβιώσει στη ζούγκλα μόνος (Scientific American, September 2014, «Welcome to the family», Bernard Wood, p.47). Αυτοί οι άνθρωποι ήταν στην ίδια εξαιρετική κατάσταση όπως οι σημερινοί Ολυμπιονίκες αφού η καθημερινότητα τους ήταν συνεχής εξάσκηση (τρέχεις όσο πιο γρήγορα μπορείς να γλυτώσεις από μια τίγρη). Η ζωή δεν ήταν περίπλοκη, δεν υπήρχε η πιθανότητα εκποιήσεων πρώτης κατοικίας αφού δεν υπήρχε κατοικία. Υπάρχει η παρεξήγηση ότι η ζωή τους ήταν σύντομη αλλά τίποτε δεν τους εμπόδιζε να φτάσουν στα βαθειά γηρατειά. Είναι γεγονός ότι ο μέσος όρος ζωής ήταν μικρός αλλά στο μέσο όρο συμπεριλαμβανόταν και τα νήπια για τα οποία υπήρχε μεγάλη θνησιμότητα. Ο καθηγητής Dr Harari του Hebrew University of Jerusalem υπολόγισε ότι οι ώρες εργασίας ήταν σχετικά λίγες (35-45 ώρες τη βδομάδα). Σήμερα στις ανεπτυγμένες κοινωνίες ένας υπάλληλος εργάζεται 40-45 ώρες τη βδομάδα. Στις υποανάπτυκτες χώρες μια εργάτρια μπορεί να δουλεύει 50, 60 ή ακόμα 80 ώρες τη βδομάδα και όταν σχολάσει και πάει στο σπίτι της να κάνει και τις δουλειές του σπιτιού. Τότε όμως δεν υπήρχαν δουλειές του σπιτιού αφού δεν υπήρχαν σπίτια και επομένως οι πρόγονοι μας είχαν το χρόνο μετά το κυνήγι να καθίσουν γύρω από τη φωτιά και να παίξουν με τα παιδιά τους.
Τότε δεν υπήρχε η γρίπη των πουλερικών, η ασθένεια των χοίρων, το Aids (πίθηκος), η ιλαρά, η φυματίωση, η πανώλη (ποντίκια) και άλλες ασθένειες που κυρίως προκαλούνται από συνύπαρξη με ζώα.
Οι άνθρωποι οργανώθηκαν μαζικά (μεγάλες πόλεις, βασίλεια, αυτοκρατορίες) και επινόησαν «φανταστικούς» κανονισμούς. Υπήρχε διαχωρισμός σε όλες τις γνωστές κοινωνίες σε ομάδες και ιεραρχίες είτε με βάση τη θρησκεία, την κοινωνική τάξη, τη φυλή, τον πλούτο κ.ά. Οι κανονισμοί δεν ήταν ούτε ουδέτεροι ούτε δίκαιοι π.χ. στην παραδοσιακή κοινωνία Hindu παντρεύεσαι μόνο από την ίδια κάστα (κοινωνική τάξη). Η άνω τάξη απολάμβανε προνόμια, δύναμη και πλούτο, ενώ η κάτω τάξη υπόφερε από διακρίσεις, φτώχια και κατάθλιψη. Ρατσιστές επιχειρηματολογούν ότι υπάρχουν βιολογικές διαφορές μεταξύ Αφρικανών, Ευρωπαίων, Κινέζων ενώ γνωρίζουμε ότι οι βιολογικές διαφορές μεταξύ διαφόρων ομάδων Homo Sapiens είναι αμελητέες έως ανύπαρκτες.
Επιβάλλεται να γνωρίζουμε ιστορία.
Ο Θουκυδίδης, ο Αθηναίος, έγραψε την ιστορίαν του πολέμου μεταξύ των Πελοποννησίων και των Αθηναίων (Πελοποννησιακός πόλεμος, μετάφραση Ελ. Βενιζέλου). Αναφέρει για τον Τρωϊκό πόλεμο: «Ο Αγαμέμνων, κατόρθωσε να συγκεντρώσει την ναυτικήν εκστρατείαν εναντίον της Τροίας, διά τον λόγον ότι υπερείχε κατά την δύναμιν από τους άλλους ηγεμόνας, και όχι τόσον διότι οι μνηστήρες της Ελένης, των οποίων υπήρξεν αρχιστράτηγος, είχαν δεσμευθή με όρκους…»
Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν στο μακρινό παρελθόν υπήρχαν περισσότεροι πόλεμοι από σήμερα.
Μπορούμε όμως να βγάλουμε συμπεράσματα από κάποιες περιστασιακές μαρτυρίες. Για παράδειγμα βρέθηκαν 400 σκελετοί στην Πορτογαλία ακριβώς πριν την αγροτική επανάσταση και μόνο σε δύο απ’ αυτούς βρέθηκαν σίγουρα σημάδια ανθρώπινης βίας. Φυσικά αν κόψεις το λαιμό κάποιου δεν μένουν σημάδια στο σκελετό. Σε άλλους 400 σκελετούς που βρέθηκαν στην κοιλάδα του Δούναβη βρέθηκαν ίχνη βίαιου θανάτου από ανθρώπινο χέρι (βέλη κ.τ.λ.) σε 18 απ’ αυτούς, δηλαδή σε ποσοστό 4.5%.
Ο Yuval Harari υπολόγισε ότι στις αρχές του 21ου αιώνα (πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία) το παγκόσμιο ποσοστό βίαιων θανάτων από πόλεμους και εγκλήματα κυμαίνεται στο 1,5% του συνόλου των θανάτων ενώ στον 20ο αιώνα, λόγω των παγκοσμίων πολέμων έφτασε το 5%. Δεν υπάρχουν ενδείξεις για τόση βία στον προϊστορικό άνθρωπο.
Σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας δεν υπάρχει δικαιοσύνη.
Ας ελπίσουμε ότι το παλαιστινιακό θα λυθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Μόνο σε μια παγκόσμια κοινωνία ισότιμων πολιτών, χωρίς καμμία διάκριση (ηλικίας, φύλου, εκπαίδευσης, χρώματος, φυλής, ιδιοκτησίας, καταγωγής, ικανοτήτων, αναγκών κ.λπ.) που όλοι θα έχουν τη δυνατότητα ισότιμης συμμετοχής στη διαχείριση πόρων, στην εκπαίδευση και διοίκηση θα υπάρχει ειρήνη.
