Μόνο η αποδοχή της διαφορετικότητας μπορεί να σπάσει τον κύκλο του αίματος.
Ρομαντικοί και αφελείς; Ίσως. Είναι όμως νέοι και αισιόδοξοι, προτιμούν να επενδύσουν στην ελπίδα και στη ζωή αντί στην «κανονικότητα» του αίματος που τροφοδοτείται από το μίσος, τον ρατσισμό και τις διακρίσεις. Είναι το κίνημα «Standing Together», στο οποίο συμμετέχουν Εβραίοι και Άραβες πολίτες του Ισραήλ που πιστεύουν ότι δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν. Μάλιστα, μετά τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου και το μακελειό που ακολούθησε, οι υποστηρικτές τους πληθαίνουν. Ίσως είναι η μοναδική ελπίδα να σπάσει το αδιέξοδο δεκαετιών. Πιστεύουν –και φαίνεται πως έχουν δίκιο– ότι μετά τις πρώτες αντιδράσεις ο Νετανιάχου δεν κέρδισε πολλά, όπως ήλπιζε και όπως συμβαίνει συνήθως σε ακραίες συνθήκες. Μπορεί κάποιοι να έγιναν πιο επιρρεπείς στα άκρα και πιο φιλοπόλεμοι, οι άνθρωποι του κινήματος όμως λένε ότι όλο και περισσότεροι συνειδητοποιούν ότι δικαιοσύνη και ειρήνη πάνε μαζί, ότι είναι ο μόνος δρόμος.
Το κίνημα, που ιδρύθηκε το 2015, υπερασπίζεται την ισότητα Εβραίων και Αράβων –οι τελευταίοι αποτελούν το 20% των πολιτών του Ισραήλ– τον τερματισμό της κατοχής παλαιστινιακών εδαφών, την ειρηνική συνύπαρξη. Έχουν 4.000 μέλη που συνεχώς αυξάνονται και πολλούς υποστηρικτές. Παρόλο που ο Νετανιάχου εμφανίζεται ανυποχώρητος, ακόμα και η αντιπολίτευση άρχισε να μιλά για δυο κράτη – η Αριστερά παραπαίει μπερδεμένη όπως παντού. «Ενώ παλαιότερα τα αριστερά κόμματα τάσσονταν παραδοσιακά υπέρ της ειρήνης και των διαπραγματεύσεων, σταδιακά υιοθέτησαν πιο αδιάλλακτη στάση, δαιμονοποιώντας τους Παλαιστίνιους, απονομιμοποιώντας την Παλαιστινιακή Αρχή στη Δυτική Όχθη, ταυτιζόμενα ουσιαστικά με το κυρίαρχο φιλοπόλεμο αφήγημα», λέει ο Γιούρι Βέλτμαν, μέλος της ηγετικής ομάδας. «Το κίνημά μας τάσσεται υπέρ της δημιουργίας μιας νέας Αριστεράς, μιας “αριστεράς του λαού” που θα είναι σοσιαλιστική και διεθνιστική». (Lifo, Θ. Αντωνόπουλος)
Πολύ ενδιαφέρουσα είναι η άποψή τους για το μέλλον: «Η κυρίαρχη αντίληψη στο πολιτικό σύστημα του Ισραήλ, ότι το Τελ Αβίβ ελέγχει απόλυτα την ισραηλινοπαλαιστινιακή διαμάχη, άρα δεν υπάρχει καμία βιάση να προσπαθήσει να την τερματίσει, κατέρρευσε με δραματικό τρόπο. Γιατί δεν μπορείς να διατηρείς επ’ αόριστον ένα τόσο καταπιεστικό status quo χωρίς να χτυπήσει κάποια στιγμή την πόρτα σου η καταστροφή». Θα πρέπει, λένε, να απομονωθούν οι ακραίοι και στις δυο πλευρές: Η ηγεσία της PLO, π.χ. είναι πιο μετριοπαθής και διαλλακτική, ενώ θα πρέπει να αναδειχθεί νέα πολιτική ηγεσία στο Ισραήλ που δεν θα έχει στόχο και όραμά της την εξάλειψη όλων των Αράβων από την περιοχή.
Ναι, ξέρω, πολύ όμορφα ηχούν όλα αυτά και μοιάζουν εξωπραγματικά και ανέφικτα, όμως η σημερινή πραγματικότητα είναι λιγότερο εξωπραγματική; Στο κάτω-κάτω, αυτή η διαμάχη δεν αφορά μόνο το Ισραήλ: Δεν έχουμε παρά να δούμε τον αυξανόμενο αντισημιτισμό και την ισλαμοφοβία, τόσο στην πραγματικότητα όσο και στη φαντασία κάποιων ανόητων που βλέπουν μόνο όσα τους βολεύουν. Σε λίγο θα μας πουν ότι υπάρχουν και σημίτες αντισημίτες, όπως και μουσουλμάνοι ισλαμοφοβικοί. Οι φανατικοί διασπείρουν και εξάγουν το μίσος τους παντού, με δολοφονικές επιθέσεις κατά αθώων πολιτών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την έξαρση του ρατσισμού και του εθνικισμού, την άνοδο νεοναζιστικών μορφωμάτων και τη στροφή της κοινής γνώμης προς σούργελα σαν τον Τραμπ που παριστάνουν τους εθνοσωτήρες, εσχάτως τον ψυχοπαθή Χαβιέρ Μιλέι στην ταλαίπωρη Αργεντινή, όπως και πολλών παρόμοιων φρούτων στην Ελλάδα και στην Κύπρο.
Η πιο σημαντική παρενέργεια από τη διαμάχη στην Παλαιστίνη είναι η ανάδειξη των εθνικιστικών αδιεξόδων ως κυρίαρχου μοτίβου στην εποχή μας, όπως και η αποδοχή του ρατσισμού ως φυσιολογικού στην καθημερινότητά μας. Κεντρικό ρόλο, ως εργαλείο προπαγάνδας, παίζουν πάντα οι θρησκευτικές μονομανίες και εξτρεμισμοί: Πάντα θα υπάρχει κάποιος Θεός ανώτερος και πιο αληθινός από τους άλλους, και μάλιστα ιδιαιτέρως εύθικτος – για την ακρίβεια, οι πιστοί προσβάλλονται αντ’ αυτού και τιμωρούν τους βλάσφημους. Οι θρησκείες δεν έχουν πια τον ρόλο του όπιου του λαού ως παυσίπονου, με την έννοια που το διατύπωσε ο Μαρξ, αλλά του διεγερτικού, ως ένα είδος βιάγκρα της βίας για τους φανατικούς, οι οποίοι νομιμοποιούν «ηθικά» τα κυριαρχικά σχέδια των νεοκαπιταλιστικών ελίτ.
Το βλέπουμε ακόμα και στην Κύπρο ή στην Ελλάδα: Οι χριστιανοί μπορεί να μην βάζουν βόμβες ή να μη μαχαιρώνουν μουσουλμάνους και εβραίους, βλέπουν όμως τους ξένους ως μιάσματα που απειλούν την ταυτότητά τους. Ίσως φταίει το ότι οι μεγάλες πολιτισμικές διαφορές, αντί να εμπλουτίζουν την κοινωνία συνυπάρχοντας, καταλήγουν ως εργαλεία διχασμού. Οι άνθρωποι που μεταναστεύουν στην Ευρώπη από κάποιο αμιγώς θρησκευτικό κράτος, έχουν την τάση να «μετακομίζουν» μαζί με το κράτος τους αντί να προσαρμοστούν στη νέα κουλτούρα. Ενδεχομένως ούτε το ένα ούτε το άλλο να είναι η λύση για μια ειρηνική συνύπαρξη. Ενδεχομένως να είναι αυτό που επιδιώκουν και οι άνθρωποι του «Standing Together»: Η αποδοχή στη διαφορετικότητα, η οποία πάει μαζί με την ειρήνη. Και όποιος δεν συμφωνεί, να πάει εκεί απ’ όπου ήρθε.
chrarv@philelefheros.com
Ελεύθερα, 26.11.2023
