Έχουν περάσει δυόμισι εβδομάδες από τότε που ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκίνησαν πόλεμο στο Ιράν, για ένα σύνολο μεταβαλλόμενων και αντιφατικών λόγων, οι οποίοι φαίνεται να διαφεύγουν του Αμερικανού προέδρου ούτως ή άλλως. Εκτός από τη δολοφονία εκατοντάδων Ιρανών πολιτών και την έλευση ενός άλλου Χαμενεΐ στην εξουσία, ο Φιντάν Ο’Τουλ αναρωτιέται στο τεύχος της «New York Review of Books» της 13ης Μαρτίου, «ποιο είναι άραγε το νόημα όλης αυτής της βίας;».*
Στον πόλεμο του Τραμπ κατά του Ιράν, όλα είναι «μετά», δηλαδή κατόπιν. Όλα, εκτός από τις βόμβες. Στο σημείο της πρόσκρουσης, όπου τα κτήρια σωριάζονται και η σάρκα θρυμματίζεται, ο πόλεμος εγκατοικεί στον υλικό κόσμο με φρικτές ανθρώπινες συνέπειες. Αλλά μέχρι εκείνο το σημείο, όπως υπάρχει στο μυαλό του Τραμπ, φαίνεται να είναι ένα τρελό ιστορικό θέαμα στο οποίο αποσυνδεδεμένες σκηνές από παλαιότερες αμερικανικές αυτοκρατορικές περιπέτειες αναπαρίστανται τυχαία.
Και στο NYR Online αυτή την εβδομάδα, οι Amir Ahmadi Arian και Orly Noy γράφουν για αυτές τις φρικτές ανθρώπινες συνέπειες και για το πώς παρακολουθούν αδύναμα από μακριά –από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, αντίστοιχα– καθώς η πατρίδα τους καταστρέφεται από σκληρές αυτοκρατορικές ιδιοτροπίες.
Προτείνω, λοιπόν, πέραν από τα Breaking News, δηλαδή τα Έκτακτα Γεγονότα, όσοι τουλάχιστον θεωρούμε ότι η «πρώτη είδηση», κυρίως εν καιρώ πολέμου, δεν είναι καθόλου «πρώτη», να εστιάζουμε την προσοχή και την δημιουργική περιέργειά μας στο «πως» και στο «γιατί».
Ασφαλώς, δεν είναι «παναγίτσες» οι Ταλιμπάν, Αγιατολλάδες και λοιποί «θρησκο-παλαβομένοι». Αποδίδουν τις πράξεις τους, τακτικές μεσαίωνα, με πολεμοφόδια «τελευταίας λέξης», που στην περίπτωσή τους είναι μόνο δύο «Αλλάχου Άκμπαρ». Εις το όνομα του Θεού. Για να μην αμφιβάλλουμε ότι και εμείς έχουν κάνει επαναστάσεις, και έχουμε θριαμβεύσει σε αυτές, με στρατάρχη μας τον Ύψιστο.
Για τον Νετανιάχου, στο δικό του θριαμβευτικό τροπάριο αποδίδει ευχαριστίες στη Χαμάς, που τον γλύτωσε από πιθανές ποινικές υποθέσεις σε σχέση με το Σύνταγμα της χώρας. Ας μην αποδώσουμε, όμως, υπερκόσμιες διαστάσεις σε αυτές τις συμπτώσεις. Το μακελειό της Χαμάς σε δύο εβραϊκούς οικισμούς στις 7 Οκτωβρίου του 2023, όπου σφαγιάστηκαν περίπου 2.000 Ισραηλινοί, πολίτες κυρίως, άνδρες, γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένοι, και «άρπαξαν» ομήρους ως λάφυρα για να εκβιάζουν. Όπως και έγινε.
Από εκεί και ύστερα, τα έχουμε ζήσει. Κάθε μέρα, ένα διαφορετικό case-study, για όσους επέμεναν να ψάχνουν το πως και το γιατί. Λογικές απαντήσεις δεν υπάρχουν. Παράλογες πράξεις, άπειρες…
Οι πραγματικοί μου ήρωες. Μία ακόμα, μικρή ενότητα στα Πρόσωπα, αλλά για ανθρώπους με μεγάλη καρδιά. Αρχίζω με τον Νίκολας Ουίντον (1909-2015), έναν Άγγλο χρηματιστή ο οποίος, την παραμονή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου του 1939, διοργάνωσε μια επιχείρηση διάσωσης 669 μικρών εβραίων παιδιών από την υπό ναζιστική κατοχή Τσεχοσλοβακία.
Το 1988 ήμουν στην Αγγλία για μεταπτυχιακές σπουδές. Κάποιο βράδυ κάθισα να δω στο δωμάτιό μου την εκπομπή «That’s Life» («Έτσι Είναι η Ζωή») του BBC, που μου άρεσε πολύ. Καλούσε και πρόβαλε ανθρώπους που είχαν κάνει πολύ σημαντικά πράγματα στη ζωή τους, αλλά ήταν ταπεινοί, και ποτέ δεν πρόβαλαν τον εαυτό τους.
Εκείνο το βράδυ, το BBC κάλεσε τον κ. Ουίντον να είναι στο ακροατήριο της εκπομπής, λέγοντάς του μόνο, ότι «θα είναι άνθρωποι που γλύτωσαν από τον πόλεμο». Για 50 χρόνια, δεν είχε μιλήσει ποτέ σε κανέναν για το τί έκανε στον πόλεμο. «Το καθήκον μου, μόνο», έλεγε.
Όπως μπορείτε να δείτε και στο βίντεο, η οικοδεσπότης γύρισε προς το ακροατήριο και ρώτησε «είναι κανείς εδώ που ξέρει ότι χρωστά τη ζωή του στον Νίκολας Ουίντον; Εκείνος, που δεν είπε τίποτα ποτέ για τα 699 εβραιόπουλα που έσωσε, γύρισε και τους κοίταξε δακρυσμένος. Είχαν σηκωθεί όρθιοι όλοι. Σε αναγνώριση της δύναμης ενός ανθρώπου ακόμα και να αλλάξει τον κόσμο όλον!
