Κατά την στήλη αυτή -και για εκατοντάδες ή χιλιάδες στήλες στα ΜΜΕ όλου του κόσμου- ο κ. Τραμπ έπαιξε και έχασε στην υπόθεση του Ιράν. Δεν περιμέναμε να το αντιληφθεί. Πόσο μάλλον να το αναγνωρίσει.
Αλλά δεν έχασε μόνον αυτός και η χώρα του, χάσαμε όλοι. Δεν είναι μόνο οι ανθρώπινες απώλειες, η καταστροφή κρίσιμων υποδομών στο πολύπαθο Ιράν (των έξαλλων – στενόμυαλων, εγκληματιών μουλάδων και ενός δημιουργικού και μορφωμένου λαού) και σε χώρες της Μέσης Ανατολής, ούτε καν μόνο οι οικονομικές επιπτώσεις παντού στον πλανήτη από τη μείωση της εμπορίας ενεργειακών προϊόντων και τη νέα αναταραχή στο διεθνές εμπόριο.
Τις τελευταίες εβδομάδες, πότε η Eurostat, πότε η Κυπριακή Στατιστική Υπηρεσία, πότε η Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία και πολύ συχνά οι στατιστικές υπηρεσίες των άλλων χωρών της ΕΕ ανακοινώνουν αυξήσεις στους δείκτες τιμών για τα βασικά τρόφιμα, τα άλλα προϊόντα υπεραγοράς, υπηρεσίες, καύσιμα, ηλεκτρισμό.
Δεν θα ήταν αυτή η κατάσταση αν τέλη Φεβρουαρίου δεν συρόταν από τον Νετανιάχου, σαν χάνος σε αγκίστρι, ο Τραμπ σε έναν πόλεμο που μάλλον δεν κατάλαβαν την σκοπιμότητά του ούτε καν οι κόρες του, ούτε οι γαμπροί του.
Ας ελπίσουμε πως η υπογραφή του μνημονίου κατανόησης θέτει βάσεις για εξομάλυνση της κατάστασης. Και ότι ο Νετανιάχου και τα άλλα φασιστόμουτρα της κυβέρνησης του δεν θα επιχειρήσουν να ξηλώσουν, με την απαράμιλλη έφεσή τους σε προβοκάτσιες, ούτε την προσυμφωνία, ούτε τις διαπραγματεύσεις για τελική και «μόνιμη» συμφωνία. Και αν το επιχειρήσουν, αυτή τη φορά θέλουμε να πιστεύουμε πως το «σαϊνι» στην άλλη άκρη του Ατλαντικού δεν θα τσιμπήσει πάλι το «τυρούι» και δεν θα μας ξαναπάρει όλους στο λαιμό του.
Χθες, ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ χαιρέτησε την υπογραφή της προσωρινής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν και ζήτησε το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Ο κ. Μπιρόλ, κατά τη γνώμη της στήλης, έκανε κάποιες άστοχες – βιαστικές ή απλά ελαφριές δηλώσεις στη διάρκεια αυτού του πολέμου. Όμως χθες, έκανε μια δήλωση πάρα πολύ σημαντική και περιεκτική: Είπε πως «το βάζο έσπασε. Τώρα, όλοι γνωρίζουν ότι τα Στενά του Ορμούζ έκλεισαν μία φορά και μπορεί να ξανακλείσουν».
Είναι μια πάρα πολύ σημαντική παράμετρος αυτού του πολέμου. Πριν τέσσερις – πέντε μήνες, έγκριτοι και πολυδιαβασμένοι πολιτικοί και οικονομικοί αναλυτές έγραφαν στα μεγαλύτερα διεθνή πρακτορεία «μην ακούτε τις… μπιπ μπιπ του Ιράν. Απειλεί, φοβερίζει αλλά δεν μπορεί να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ. Δεν τα έκλεισε ποτέ, δεν μπορεί να τα κλείσει ούτε τώρα».
Δεν τα έκλεισε με τον τρόπο που ίσως είχαμε υπόψη όλοι. Δεν έβαλε ούτε δίκτυα στη θάλασσα, ούτε ττέλια. Ούτε έκτισε φράκτη από μέταλλο ή μπετόν. Νάρκες, πιθανό να έριξε στη θάλασσα. Αλλά όχι σε όλη την έκταση των Στενών, όπως τα βλέπουμε στον χάρτη. Και drones σε πλοία, έριξε μεν, αλλά σε μερικές μονάδες, άντε δεκάδες τάνκερς – δεν είναι σαφές και επιβεβαιωμένο και είναι γνωστό ότι το πρώτο θύμα σε έναν πόλεμο είναι η αλήθεια.
Τα Στενά όμως έκλεισαν επί της ουσίας. Ξαναείπαμε γιατί: Γιατί άπαξ και δημιουργηθεί η ισχυρή εντύπωση πως σε μια τόσο ευαίσθητη θαλάσσια περιοχή η ασφάλεια των πλοίων και του προσωπικού επί αυτών και του περιεχομένου των δεξαμενών τους είναι αμφισβητούμενη, βράσε όρυζα. Ποια πολυεθνική και ποιος πλοιοκτήτης και ποια ασφαλιστική θα διακινδυνεύσει περιουσίες δισεκατομμυρίων; Η πρόσφατη εμπειρία έδειξε πως κανένας και καμία.
Και όντως, αυτή ήταν η πρώτη φορά που δόθηκε στο Ιράν, από το δίδυμο της καταστροφής, η δυνατότητα να πείσει άπαντες στην παγκόσμια ναυτιλία και οικονομία πως, όταν στριμωχθεί ή όταν θέλει να βγάλει το κεφάλι πάνω από το νερό, ναι, η ναυσιπλοϊα στα Στενά του Ορμούζ, ό,τι και αν λέει το διεθνές δίκαιο, εξαρτάται και από τις δικές του διαθέσεις. Αυτό ακριβώς εννοεί ο Φατίχ Μπιρόλ όταν λέει πως το βάζο έσπασε. Και μπορεί να ξανασπάσει. Ήταν να μην σπάσει πρώτη φορά. Τώρα πια, τα Στενά του Ορμούζ και για το 20-25% των διεθνώς διακινούμενων ενεργειακών προϊόντων, δεν είναι σιδεροκέφαλο πέρασμα, δεν είναι σίγουρες συναλλαγές δισεκατομμυρίων. Όταν στη γεωπολιτική και κυρίως στην οικονομία και το εμπόριο μπει το «εξαρτάται», ουαί και αλίμονο.
ΥΓ Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης εμφανίζεται να πιστεύει πως δεν είναι χαμένο το παιγνίδι για λύση του Κυπριακού. Και ξέρουμε -κατά βάθος, όλοι- ποια λύση θα μπορούσαμε ίσως να πετύχουμε, αν (λέμε αν) κάτσει η μπίλια. Δεν είναι θέμα επιθυμίας, ούτε καν δικαιοσύνης.
Το είπε πρόσφατα και ο Πρόεδρος, κάπως: Δίκαιη λύση όπως τη θέλουν κάποιοι, γιοκ. Βιώσιμη λύση, για μία Κύπρο, ενωμένη, με μία διεθνή εκπροσώπηση, χωρίς τουρκικά στρατεύματα, στη βάση δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας όπως την καταλαβαίνει και τη ζητά η πλειοψηφία των κομμάτων στην Κύπρο (στη βάση εκλογικών ποσοστών, όχι αριθμητικά), ίσως. Ϊσως να υπάρξουν ξανά κάποιες ελπίδες. Το συντομότερο δυνατό, κ. Πρόεδρε. Αλλά, να έχουμε πάντα κατά νου το «βάζο που έσπασε» στον Περσικό Κόλπο και τα έκανε όλα μαντάρα. Υπάρχουν και άλλα… Στενά βάζα, στη γειτονιά μας, και πολύ κοντά μας και πολύ πιο κοντά στην Ελλάδα, που δεν πρέπει να σπάσουν. Έσπασε ένα, δεν θα διακινδυνεύσει η διεθνής κοινότητα να σπάσουν άλλα.
