Χθες, 25η Μαρτίου, γιορτάσαμε στην Ελλάδα την επέτειο της απελευθέρωσης της χώρας μας από τον τουρκικό ζυγό. Ως αρχή της υποταγής θεωρείται προφανώς η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους το 1453 και ως λήξη της, η Επανάσταση του 1821. Ακόμα κι έτσι όμως το “400 χρόνια σκλαβιάς” δεν ισχύει απολύτως, καθώς από το 1453 ως το 1821, πέρασαν 368 χρόνια. Όπως και νάχει, ας μη κολλήσουμε και εδώ σε λεπτομέρειες. Ήταν πολλά τα χρόνια.
Για όσους δε έχουν μελετήσει καλά την Ιστορία μας, εκτός από πολλά, ήταν και «άλλα» τα χρόνια τότε. Το επισημαίνω για να προλάβω εκείνους που, κάνοντας συγκρίσεις με την τουρκοκρατία της μισής Κύπρου, υποστηρίζουν ότι πρέπει να μείνουμε πιστοί στα πιστεύω μας, να μην εκχωρήσουμε ούτε ένα χιλιοστό γης, και να περιμένουμε ώσπου να έρθει η ευλογημένη εκείνη στιγμή που οι συνθήκες θα επιτρέψουν να διεκδικήσουμε και να κερδίσουμε όσα είχαμε πριν.
Προφανώς, δεν θα μπω σε τέτοια συζήτηση. Υπάρχουν τόσα «αλλά», που νομίζω ότι δεν κάνει καλό σε κανέναν να τα αναπτύξουμε. Πονάνε. Ας μείνουμε μόνο στο ότι ήταν διαφορετικές τότε οι συνθήκες, σε όλο τον κόσμο. Κι ας κρατήσουμε, επίσης, ότι για να ωριμάσει το πράγμα και να ξεκινήσει η επανάσταση του ’21, η Ελλάδα είχε εξασφαλίσει, εκτός των άλλων, και την ενεργή υποστήριξη και συμμετοχή ξένων δυνάμεων στον Αγώνα. Το κίνημα των Φιλελλήνων έπαιξε καίριο ρόλο, κυρίως διπλωματικό αλλά και επί του πεδίου, για να έρθει η πολυπόθητη ελευθερία.
Προτρέπω φίλες και φίλους στην Κύπρο να δουν την μίνι σειρά των ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε στην τηλεόραση του Σκάϊ το 2021, με αφορμή τα 200 χρόνια από την Επανάσταση. Την παρουσίασε ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στην Οξφόρδη Στάθης Καλύβας, ο οποίος στα πρώτα-πρώτα επεισόδια αναφέρθηκε εκτενώς στην σημασία της έμπρακτης υποστήριξης του ξένου παράγοντα, όχι μόνο επειδή τους συγκινούσε ο ελληνικός Πολιτισμός, αλλά επειδή είδαν και ξεχώρισαν το άδικο και πείστηκαν ότι αν χαθεί εκείνος ο πολιτισμός, θα χαθούν τα πάντα.
Η σειρά, που απευθύνεται σε όσους δεν θέλουν να βλέπουν τα πράγματα με παρωπίδες, βασίζεται επάνω στο βιβλίο “Καταστροφές και Θρίαμβοι» του κ. Καλύβα, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαδόπουλος, που επίσης συστήνω ένθερμα.
Έχοντας αυτά κατά νου, αναρωτιέμαι σε ποιο μέρος του μυαλού μας κουρνιάζει άραγε ο πόθος και της δικής μας απελευθέρωσης στην Κύπρο, και επίσης μέσα σε ποιο πλαίσιο; Η «αντιγραφή» του μοντέλου του ΄21, προφανώς (ελπίζω) δεν παίζει. Το πνεύμα, ναι. Αλλά με αναγωγή σε μια πραγματικότητα εντελώς διαφορετική από εκείνην που ευοδώθηκε 200 χρόνια πριν στην Μητέρα Πατρίδα.
Έχουν ακουστά άραγε στην Κύπρο – απευθύνομαι βασικά στο πολιτικό προσωπικό της – την έννοια της υπέρβασης; Έχουν σκεφτεί άραγε ότι για να ξεκολλήσει ο τόπος από πολιτικές για το Κυπριακό που την κρατάνε πίσω εδώ και πολλά χρόνια, ότι χρειάζεται, προκειμένου να πετύχεις τον στόχο σου να βγεις και από το πλαίσιό σου;
Ξέρετε, η λέξη που μας μπερδεύει πάρα πολύ στην Κύπρο είναι η λέξη «υποχώρηση». Διότι την ερμηνεύουμε και την εννοούμε ως κάτι κακό. Ό,τι κάτι προδίδω κάτι. Κάτι ξεπουλάω.
Μιας και έχουμε λοιπόν πρόβλημα κατανόησης της βαθύτερης σημασία των λέξεων, προτιμώ να χρησιμοποιούμε τον όρο υπέρβαση. Που πιστεύω πως έχει μια πιο θετική αύρα. Μία ώθηση. Να προσπεράσω χωρίς να υποτιμήσω όμως μία υφιστάμενη κατάσταση, που χρόνια με κρατάει στον πάγο, με εμποδίζει να δω όλη την εικόνα, και να προσπαθήσω να λύσω το πρόβλημα.
Όσοι πολιτικοί έχουνε ξεχωρίσει θετικά στον κόσμο αυτόν είναι επειδή έκαναν υπέρβαση. Επειδή, όταν χρειάστηκε πήγανε κόντρα ακόμα και σε μερικά πράγματα που πίστευαν και ήθελαν οι ίδιοι, προκειμένου να μην αφήσουν το όποιο πρόβλημα έχουνε μπροστά τους να διογκωθεί ακόμα περισσότερο και στο τέλος να καταστρέψει, να σκοτώσει, να νεκρώσει η τα πάντα.
Ξέρω τον αντίλογο σε αυτό. Τον έχω ακούσει και μελετήσει χιλιάδες φορές. Δεν συμφωνώ. Ένας λόγος είναι επειδή προτάσσεται ένα στοιχείο που εμπεριέχει έναν συναισθηματικό εκβιασμό: εκείνον του πατριωτισμού. Ο οποίος έχει και αυτός στην Κύπρο διαφορετικές εκφάνσεις ερμηνείας. Που καταλήγουν στο θλιβερό σημείο του διαχωρισμού των ανθρώπων σε πατριώτες και προδότες.
Για να μην το παιδεύουμε πολύ, ο τόπος έχει μία καινούργια πολιτική ηγεσία τώρα. Που αν θέλει να αφήσει ένα θετικό αποτύπωμα στον τόπο και να μην γίνει απλώς ένα ακόμα κάδρο στην πινακοθήκη όλων εκείνων που, είτε με καλές προθέσεις είτε όχι, δεν κατάφεραν να λύσουν το πρόβλημα , αντίθετα εκ του αποτελέσματος το επιδείνωσαν, πρέπει να κάνει πραγματική υπέρβαση.
Η κατοχή στερεώνεται μέρα με τη μέρα. Μεγαλώνει ο όγκος του πληθυσμού που δεν έχει καμιά μνήμη, καμία αναφορά από μία Κύπρο ενωμένη. Ένα πρόβλημα, που κάθε μέρα που περνάει ριζώνει όλο και πιο βαθιά στα σπλάχνα αυτού του νησιού. Μέχρι να φτάσει στο αναπόφευκτο. Ή, όπως λένε στην ιατρική, στο μη αναστρέψιμο.
Ή, όπως έλεγαν οι αρχαίοι μας πρόγονοι, «θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία» (Ανδρέας Κάλβος – Εικόνα).
