Την περασμένη Δευτέρα έσκασε το κανόνι. Η Thomas Cook ανακοίνωσε στάση πληρωμών και πέρασε σε καθεστώς διαχείρισης και εκκαθάρισης. Η χρεοκοπία του βρετανικού τουριστικού οργανισμού επηρεάζει αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε το υφυπουργείο Τουρισμού, η Thomas Cook το 2019 θα έφερνε στην Κύπρο 230.000 τουρίστες και μέχρι την κατάρρευσή της στις 23 Σεπτεμβρίου, είχε μεταφέρει στη χώρα μας τις 185.000. Υπολείπονται, επομένως, μέχρι το τέλος της τουριστικής περιόδου, άλλες 45.000.
Από το σύνολο των πελατών τουριστών της Thomas Cook, οι μισοί προέρχονται από το Ηνωμένο βασίλειο (περίπου 115.000), το 40% από σκανδιναβικές χώρες (περίπου 92.000) και το 10% από τη Γερμανία (περίπου 23.000). Παρά τις αρχικές ελπίδες ότι η θυγατρική της Thomas Cook στη γερμανική αγορά, Thomas Cook GmbH, θα διασωζόταν, την Τετάρτη ανακοίνωσε κι αυτή τη χρεοκοπία της. Απομένει να δούμε τι θα γίνει με τη σκανδιναβική για να αποτιμηθεί και το τελικό κόστος για την Κύπρο.
Φέσι – ζημιές
Οι ζημιές στην Κύπρο χωρίζονται σε τέσσερα μέρη: α) Τις άμεσες, β) τις μεσοπρόθεσμες, γ) τις μεσο-μακροπρόθεσμες και δ) τις μελλοντικές.
● ΑΜΕΣΕΣ είναι οι ζημιές που προέρχονται από τις οφειλές της Thomas Cook που δεν θα καταβληθούν σε ξενοδόχους που συνεργάζονταν μαζί της. Σύμφωνα με τα στοιχεία, κάποιοι από αυτούς διέθεταν μέχρι και το 80% των κλινών τους σε πελάτες της Thomas Cook. Έχει μάλιστα αναφερθεί ότι οι πληρωμές αφορούν τους μήνες Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο (μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου που χρεοκόπησε η εταιρεία). Αν κάποιος θέλει να υπολογίσει τι θα χάσουν οι ξενοδόχοι και άλλοι εξωτερικοί συνεργάτες, π.χ. ιδιοκτήτες τουριστικών λεωφορείων που εξυπηρετούσαν την Thomas Cook, τότε θα πρέπει να υπολογίσει το ποσοστό της επί των αφίξεων των τριών αυτών μηνών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, κατά προσέγγιση, η Thomas Cook μετέφερε την πιο πάνω περίοδο στην Κύπρο 32.000 Σκανδιναβούς (101.870 Χ 32%), 47.000 Άγγλους (545.000 Χ 8,6%) και 6.300 Γερμανούς (51.600 Χ 12%). Συνολικά μετέφερε στη χώρα μας την τριμηνία Ιουλίου – Σεπτεμβρίου περίπου 85.000 τουρίστες. Με βάση τα στατιστικά στοιχεία, το εισόδημα που θα μας άφηναν, ανέρχεται σε €59 εκατ. (85.000 τουρίστες Χ 700 ευρώ). Από αυτά όμως, για να υπολογιστεί το κόστος των ξενοδόχων, πρέπει να αφαιρεθεί ένα μέρος τουλάχιστον 20% που αφορά τα έξοδα που έκαναν οι τουρίστες, πέραν της αξίας του πακέτου που πλήρωσαν για να έρθουν στην Κύπρο.
Επίσης, να ληφθεί υπόψη ότι πέντε ξενοδοχεία ανήκουν στην Thomas Cook και επομένως η ζημιά που προκύπτει αφορά αποκλειστικά την ίδια. Πρέπει, επίσης, να υπολογιστούν οι μέρες που παρέμειναν στην Κύπρο μετά τις 23 Σεπτεμβρίου, όσοι δηλαδή διένυαν την περίοδο των διακοπών τους όταν ανακοινώθηκε η χρεοκοπία. Μέρος της διαμονής ή όλη, θα καλυφθεί από τις χώρες προέλευσης των τουριστών. Επομένως, το άμεσο κόστος, δηλαδή τα απλήρωτα ποσά, πρέπει να είναι γύρω στα €40 εκατ.
● ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ζημιές είναι τα έσοδα που θα χαθούν από τους τουρίστες που δεν θα φέρει η Thomas Cook μέχρι το τέλος της σεζόν. Το κόστος αυτό για τους ξενοδόχους δεν μπορεί να υπολογιστεί επακριβώς, καθότι θα είναι λάθος να πολλαπλασιαστεί ο αριθμός των τουριστών που θα έρχονταν επί της τιμής του πακέτου που συμφώνησε το κάθε ξενοδοχείο ξεχωριστά. Κάποια ξενοδοχεία ενδέχεται να αναστείλουν τις εργασίες τους πιο γρήγορα ή να μειώσουν το προσωπικό τους, προκειμένου αυτό να αναπροσαρμοστεί στις νέες ανάγκες τους.
Είναι γνωστό ότι κάθε χρόνο πολλά ξενοδοχεία κλείνουν τέλος Οκτωβρίου ή μέσα Νοεμβρίου και ανοίγουν ξανά μέσα Απριλίου ή Μαΐου. Το προσωπικό τους θεωρείται ότι μπαίνει σε καθεστώς ανεργίας και αποζημιώνεται από το Ταμείο Ανεργίας του Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Επομένως, αυτό που θα χάσουν οι ξενοδόχοι που συνεργάζονταν με την Thomas Cook, για τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο, είναι το διαφυγόν κέρδος.
Θα χάσει όμως η οικονομία. Εάν οι 45.000 τουρίστες που θα έφερνε η Thomas Cook δεν αναπληρωθούν, τότε θα χαθούν €31,5 εκατ. (45.000 τουρίστες Χ 700 ευρώ). Αν οι υπολογισμοί μου είναι σωστοί, τότε το άμεσο κόστος για την οικονομία, θα κυμανθεί γύρω στα €90 εκατ. (€45 εκατ. + 31,5 εκατ. + τα έσοδα από τα ξενοδοχεία της Thomas Cook).
● ΜΕΣΟ-ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ζημιές είναι αυτές που αφορούν σε συμφωνίες που έγιναν – αν έγιναν, για το 2020. Αυτό συνδέεται και με τις μελλοντικές ζημιές, δηλαδή εάν δεν αναπληρωθούν οι 230.000 τουρίστες που έφερνε στη χώρα μας η Thomas Cook. Συνήθως τα πακέτα του καλοκαιριού του επόμενου έτους, συνυπογράφονται Σεπτέμβριο – Οκτώβριο του προηγούμενου. Εναπόκειται επομένως στον κάθε ένα ξενοδόχο ξεχωριστά κατά πόσον θα καταφέρει να υπογράψει συμφωνίες με άλλους ταξιδιωτικούς πράκτορες. Πρόκειται όμως για ένα «νόμισμα» με δύο όψεις. Καθότι και οι ξένοι ταξιδιωτικοί πράκτορες θα επιδιώξουν ο καθένας από την πλευρά του να αποκτήσει μερίδιο από το κενό που αφήνει η Thomas Cook στην αγορά και οι ξενοδόχοι να βρουν άλλους συνεργάτες. Άποψή μου είναι ότι μπορεί να αναπληρωθούν και οι 230.000 τουρίστες. Με μια όμως σημαντική διαφορά. Οι ξενοδόχοι θα αναγκαστούν να παραχωρήσουν χαμηλότερες τιμές. Και αυτό αφορά όλους. Και αυτούς που συνεργάζονταν με την Thomas Cook και τους υπόλοιπους. Διότι θα προκύψει ανταγωνισμός εντός Κύπρου, αλλά και ανταγωνισμός από άλλες αγορές, κυρίως από Τουρκία και Ελλάδα, που έχουν υποστεί μεγαλύτερη ζημιά από εμάς από την κατάρρευση της Thomas Cook.
Και το Brexit στο κάδρο
Στο κάδρο πρέπει να μπει όμως κι ένας άλλος παράγοντας που θα πιέσει τις τιμές. Το Brexit. Και είναι ένα στοιχείο που θα πιέσει περαιτέρω τις τιμές των πακέτων που θα απευθύνονται στον Άγγλο τουρίστα.
Αν επομένως, κατά την επόμενη τουριστική περίοδο οι τιμές των πακέτων που θα προσφερθούν συνολικά συρρικνωθούν κατά π.χ. 5%, τότε θα χαθούν από την οικονομία, τουλάχιστον €100 εκατ., νοούμενου ότι θα έχουμε τον ίδιο αριθμό τουριστών. Υπολογίζω €2,64 δισ. έσοδα όπως το 2017, μείον 20% άλλα έξοδα που δεν περιλαμβάνονται στο πακέτο, δηλαδή €2,11 δισ. επί 5%. Αν οι τουριστικές αφίξεις μειωθούν 5% και οι τιμές των πακέτων κατά 10%, τότε οι απώλειες θα ξεπεράσουν τα €300 εκατ.
Δεν πρέπει, επίσης, να ξεχνούμε ότι η χρεοκοπία της Thomas Cook θα επηρεάσει σε έναν βαθμό και τον χειμερινό τουρισμό. Και μέχρι την ώρα συγγραφής του κειμένου δεν υπήρχε πληροφόρηση εάν η αγγλική εταιρεία είχε προπωλήσει και πακέτα για τον χειμώνα και τώρα αυτά έχουν χαθεί.
Ως κατάληξη θα σημείωνα ξανά ότι, η νέα κρίση μπορεί να μετατραπεί σε μια νέα ευκαιρία. Νοουμένου ότι όλοι οι παράγοντες του τουρισμού θα κάτσουν κάτω και θα αποφασίσουν δράσεις και μέτρα που θα μεταβάλουν τον χαρακτήρα του τουρισμού μας, θα προσθέσουν σε αυτόν ένα μεγαλύτερο ποιοτικό κομμάτι και προπαντός, θα προσδώσουν στη χώρα μας τουριστική ταυτότητα.
