Η πορεία προς τη Βιώσιμη Ανάπτυξη μέσω της υλοποίησης των 17 Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (Sustainable Development Goals) της Ατζέντας 2030 των Ηνωμένων Εθνών (SDGs) είναι πλέον πραγματικότητα με αντίκτυπο σε όλες τις πτυχές της κοινωνίας και της επιχειρηματικής ανάπτυξης.
Ένας από τους τομείς που επηρεάζονται ιδιαίτερα από αυτή τη νέα τάξη πραγμάτων, είναι ο τομέας των Ακινήτων και των Κατασκευών. Το World Green Building Council, εκτιμά ότι τα κτήρια και οι κατασκευές αντιπροσωπεύουν περίπου το 39% των εκπομπών Διοξειδίου του Άνθρακα παγκοσμίως, ενώ οι λειτουργικές εκπομπές αντιπροσωπεύουν το 22%. Η κατασκευαστική βιομηχανία είναι επίσης υπεύθυνη για το 36% της παγκόσμιας κατανάλωσης ενέργειας. Με τις εκτιμήσεις να θέλουν τον πληθυσμό της γης να αυξάνεται κατά 30% μέχρι το τέλος του αιώνα, η ανάγκη για νέα κτήρια και σχετικές υποδομές καθίσταται ακόμα πιο έντονη. Την ίδια ώρα, ο αντίκτυπος της κλιματικής κρίσης ενισχύει την ανάγκη για την ανάπτυξη πιο πράσινων κτηρίων (green buildings).
Με τον όρο «πράσινο κτήριο» εννοούμε ένα κτήριο που κατά τον σχεδιασμό, την κατασκευή ή τη λειτουργία του, όχι απλώς μειώνει τις αρνητικές επιπτώσεις στο κλίμα και στο φυσικό περιβάλλον αλλά μπορεί να δημιουργήσει θετικές επιπτώσεις. Τα πράσινα κτήρια διαφυλάττουν πολύτιμους φυσικούς πόρους και γενικότερα βελτιώνουν την ποιότητα της ζωής.
Για να οριστεί ένα κτήριο ως «πράσινο», υπάρχουν διεθνείς οργανισμοί που θέτουν συγκεκριμένους κανόνες βάσει των οποίων πιστοποιείται το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα. Πρόκειται για ολιστικές μεθόδους περιβαλλοντικής βαθμονόμησης κτηρίων, οι οποίες κατατάσσουν το κάθε κτήριο ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του. Σ’ αυτά τα πλαίσια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (EE) έχει θεσπίσει κανονισμούς και υποχρεώσεις σε σχέση με την αναφορά και αξιολόγηση των επιδόσεων γύρω από τη βιωσιμότητα των κτηρίων, καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής τους. Οι πολιτικές της ΕΕ για τα κτήρια στοχεύουν σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία καλύπτει τη βιωσιμότητα, όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση και τους πόρους, καθώς και θέματα υγείας και ασφάλειας τόσο για νεόδμητα κτήρια όσο και στις περιπτώσεις ανακαίνισης του υπάρχοντος κτηριακού αποθέματος.
Αντίστοιχα, οι βιώσιμες κατασκευές μπορούν να θεωρηθούν μία συμμαχία που περιλαμβάνει όλους τους επαγγελματίες που εμπλέκονται στα διάφορα στάδια της κατασκευής. Από προγραμματιστές νέων λύσεων, επενδυτές, κατασκευαστικές εταιρείες, παρόχους επαγγελματικών υπηρεσιών, προμηθευτές του κλάδου κι άλλους εμπλεκόμενους. Εκτιμήσεις αναφέρουν ότι οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από κτήρια μπορούν να μειωθούν κατά 90% μέχρι το 2050.
Καθοριστικός είναι ο ρόλος του Κανονισμού για τα Δομικά Προϊόντα (Construction Products Regulation (CPR 16) τα τεχνικά πρότυπα του οποίου καλύπτουν ζητήματα όπως: μηχανική αντίσταση και σταθερότητα, ασφάλεια σε περίπτωση πυρκαγιάς, υγιεινή, υγεία και περιβάλλον, ασφάλεια και προσβασιμότητα κατά τη χρήση, προστασία από το θόρυβο, ενεργειακή οικονομία και διατήρηση θερμότητας, αειφόρος χρήση των φυσικών πόρων. Ωστόσο, πλέον θεωρείται δεδομένη η αναγκαιότητα για εφαρμογή ενός νέου, αποδοτικότερου μοντέλου στα πλαίσια του οποίου όλοι οι επαγγελματίες της οικοδομικής βιομηχανίας θα πρέπει πλέον να λαμβάνουν υπόψη την κλιματική αλλαγή και την πράσινη ανάπτυξη.
Με στόχο την αύξηση της αποδοτικότητας των υλικών και τη μείωση των επιπτώσεων στο κλίμα, η ΕΕ δρομολογεί μια ολοκληρωμένη νέα στρατηγική για ένα βιώσιμο περιβάλλον σε όλους τους τομείς. Σε σχέση με τον κατασκευαστικό/οικοδομικό τομέα, η ΕΕ προωθεί τις αρχές της κυκλικότητας (circulareconomy) καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής των κτηρίων, δίδοντας ιδιαίτερη έμφαση σε ζητήματα όπως η βιωσιμότητα και η προσαρμοστικότητα των δομικών υλικών, η ενσωμάτωση της αξιολόγησης του κύκλου ζωής στις δημόσιες συμβάσεις, η μείωση της σφράγισης του εδάφους, η αποκατάσταση εγκαταλελειμμένων ή μολυσμένων εκτάσεων και η κυκλική χρήση των εκσκαφέντων εδαφών.
Ιδιαίτερης σημασίας επίσης είναι και η προώθηση της πρωτοβουλίας «Κύμα Ανακαινίσεων» στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (European Green Deal) η οποία αποσκοπεί στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτηριακού αποθέματος στην ΕΕ. Μία ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη για την Κύπρο, στην οποία είναι γνωστά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παλιά κτήρια. Είναι επίσης ξεκάθαρο πως σε αρκετές περιοχές που τα τελευταία χρόνια έχουν τύχει οικονομικής ανάπτυξης, τα παλιά κτήρια πλέον αποτελούν στολίδι.
Με δεδομένη τη διαχρονική σημασία των Ακινήτων για την κυπριακή οικονομία αλλά και την έμφαση που πλέον δίδουν οι διεθνείς επενδυτές σε ζητήματα Βιωσιμότητας, η ενσωμάτωση των διεθνών προτύπων και των κριτηρίων Environmental Social Governance (ESG) σε όλα τα στάδια του τομέα κρίνεται βαρυσήμαντη. Τόσο για το συμφέρον του περιβάλλοντος και της κοινωνίας όσο και για την επενδυτική ελκυστικότητα των νέων αναπτύξεων.
*Δικηγόρος, Corporate Commercial Banking, ESG, Sustainable Finance, LLB. LLM (UCL). LPC, CISL, University of Cambridge
