Είναι στα καλά του ο αρθρογράφος σας; Τί έπαθε και διαλέγει να εξυμνήσει παραμονές του Πάσχα ένα ληστή; Αν μιλούσαμε για μια θεατρική ή κινηματογραφική παράσταση, θα ήταν καθόλου συνετό να εστιάσουμε και να εξαίρουμε τον ρόλο ενός κομπάρσου;
Πράγματι, ελάχιστη προσοχή συνηθίζουμε να δίνουμε στον ένα ληστή, σταυρωμένο δίπλα στον Ιησού στον Γολγοθά, ο οποίος μάλωσε τον δεύτερο ληστή που ειρωνεύτηκε τον Κύριο «αν είσαι ο Χριστός, σώσε τον εαυτό σου και εμάς», λέγοντας του «ούτε τον Θεό δεν φοβάσαι, τα ίδια φταίξαμε εμείς και αυτός; Εμείς δίκαια τιμωρούμαστε, αυτός δεν διέπραξε κανένα ατόπημα» (Λουκάς ΚΓ’ 39-41). Επαινετή, οπωσδήποτε πράξη, όπως συμβαίνει σε πάρα πολλές περιπτώσεις όταν ο άνθρωπος βρεθεί στα τελευταία του. Τότε πέφτουν οι μάσκες, περνούν αστραπιαία από τη σκέψη του οι πράξεις που τον βασανίζουν, και έρχεται στα σύγκαλά του.
Ο ληστής αυτός πάει παρακάτω, και κάνει την υπέρβαση. Απευθύνει τώρα τον λόγο στον Εσταυρωμένο, τολμά και ζητά «μνήσθητι μου Κύριε, όταν έλθης εν τη βασιλεία σου (Λουκάς ΚΓ’ 42)». Κι ο Χριστός αμέσως του ανοίγει πλατιά την πόρτα «σήμερον μετ’ εμού έση εν τω παραδείσω (Λουκάς ΚΓ’ 43)»! Τί να σημαίνουν αυτά; Μήπως ο ληστής, λίγα λεπτά πριν ξεψυχήσει, μιλούσε ελαφρά (συμβατικά, κατά συνθήκη); Μήπως εκφραζόταν politically correct, όπως εμείς αρκετές φορές όταν αναφερόμαστε σε θέματα της πίστης; Ή μήπως είμαστε μάρτυρες μιας συγκλονιστικής μεταμέλειας ενός προσώπου που κατασπατάλησε τη ζωή του στα λασπόνερα;
Μια αντικειμενική ματιά στα διαδραματιζόμενα διαπιστώνει πως, με τη λογική η Σταύρωση αποτελούσε την απογοητευτική κατάληξη ενός ηγέτη, με όλο τον λαό του κάτω να ουρλιάζει για την εξόντωσή του. Ξαναδιαβάζοντας δε τα τελευταία λόγια των δύο ληστών, παρατηρούμε την αβυσσαλέα απόκλισή τους. Ο ένας νοιάζεται να σώσει το κορμί του, ενώ ο δεύτερος να σώσει την ψυχή του! Αυτό το υπέροχο βάθος της ομολογίας, αποκαλύπτει έναν άνθρωπο ο οποίος ενώ βρισκόταν στον βούρκο, είχε συναίσθηση της κατάστασης του και πάλευε για την ανόρθωσή του. Αυτός ο ληστής είχε φυτέψει μέσα του τον σπόρο της ελπίδας και στην πιο κρίσιμη, καταληκτική στιγμή, έδωσε την τελευταία μάχη, μίλησε ωμά για την αθλιότητά του, δεν επικαλέστηκε καμιά δικαιολογία μπροστά στον Σωτήρα και κέρδισε τον παράδεισο.
Είναι να τον ζηλεύεις, αγαπητέ αναγνώστη, αφού η σωτηρία του ληστή δείχνει το δρόμο και σε εμάς. Γι’ αυτό και στην ακολουθία της Μεγάλης Πέμπτης, πριν το ένατο ευαγγέλιο, ψάλλουμε «τον ληστήν αυθημερόν του παραδείσου ηξίωσας Κύριε· καμέ τω ξύλω του Σταυρού φώτισον και σώσον με». Ο ληστής αξιώθηκε να γίνει πρώτος πολίτης του παραδείσου, αφού ο Ιησούς τον έσωσε παραχρήμα και τον πήρε μαζί του. Η Εκκλησία δε τον τιμά ως άγιο στις 12 Οκτωβρίου.
Υπάρχει όμως και κάτι άλλο. Η μεγάλη ανατροπή που πραγματοποιεί ο ληστής αποτελεί ακόμη μια απόδειξη της καταδεκτικότητας και συγκατάβασης με την οποίαν ο Κύριος αγκαλιάζει, χωρίς διάκριση, τον πάσχοντα κόσμο που πάει κοντά του με συντριβή. Είναι λες και ο Χριστός μπαίνει στο ίδιο πλαίσιο με έναν ληστή. Κι αυτό έχει εμπνεύσει και καλλιτέχνες.
Χαρακτηριστικά, ο μεγάλος μας δραματουργός Ιάκωβος Καμπανέλλης (1921-2011, το λογοτεχνικό έργο του οποίου τιμά φέτος το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού) προσεγγίζει τη διάσπαρτη φτώχεια, αλλά και τις μικρές ευτυχίες της γειτονιάς στα δύσκολα μετεμφυλιακά χρόνια στο θεατρικό του ‘Η γειτονιά των αγγέλων’ με αυτούς τους στίχους “Το ψωμί είναι στο τραπέζι, το νερό είναι στο σταμνί, το σταμνί στο σκαλοπάτι, δώσε του ληστή να πιει ǁ Το ψωμί είναι στο τραπέζι, το νερό είναι στο σταμνί, το σταμνί στο σκαλοπάτι, δώσε του Χριστού να πιει ǁ Δώσε μάνα του διαβάτη, του Χριστού και του ληστή· δώσε μάνα να χορτάσει, δώστου αγάπη μου να πιει”. Είναι στο τραγούδι ‘Το ψωμί είναι στο τραπέζι’, που μελοποίησε για το έργο ο Μίκης Θεοδωράκης. Οι παλιότεροι το θυμάστε. Οι νεότεροι θα το βρείτε εύκολα στο youtube. Καλή Ανάσταση σε όλους!
*Ph.D. Σύμβουλος και Εκπαιδευτής Στελεχών Επιχειρήσεων και Νέων
Xenophon.hasapis@gmail.com
