Οι πρόσφατες πληθωριστικές πιέσεις εξαιτίας της πανδημίας και του πολέμου στην Ουκρανία, η σχετική συζήτηση και οι χειρισμοί, έφεραν στο μυαλό μου εικόνες μια άλλης, μιας πιο δύσκολης εποχής για την Κύπρο, όταν τα ζητήματα αυτά βρισκόντουσαν στην επικαιρότητα. Ανατρέχοντας στα Ανακοινωθέντα του Γραφείου Δημοσίων Πληροφοριών κατά τα έτος 1974, διάβασα τις αποφάσεις και τις δηλώσεις της περιόδου εκείνης. Αυτό που αναδεικνύεται και συγκινεί, είναι οι αρετές της συλλογικότητας και της υπευθυνότητας.
Όπως θα ανέμενε κανείς, από τεχνικής σκοπιάς, οι χειρισμοί ήταν εντελώς διαφορετικοί από το σήμερα – τότε είχαμε το δικό μας νόμισμα, η Κεντρική Τράπεζα συμμορφωνόταν προς τις υποδείξεις του Υπουργού Οικονομικών και δεν ήμασταν μέλος της ΕΕ.
Στόχος του άρθρου αυτού δεν είναι η οικονομική ανάλυση της καταπολέμησης του τότε πληθωρισμού. Στόχος είναι η προβολή της αξίας της υπεύθυνης στάσης, της ομαδικότητας και της συνεργασίας, ως καταλύτες επίλυσης κρίσεων και ουσιωδών προβλημάτων. Είναι αυτές οι αξίες που οδήγησαν στην επιτυχή καταπολέμηση του πληθωρισμού και, πιο σημαντικό, στην έγκαιρη δράση και στην αποτελεσματική διαχείριση των οικονομικών επιπτώσεων της τουρκικής εισβολής.
Η μεγάλη ξηρασία που έπληξε το νησί το 1973, σε συνδυασμό με την αύξηση στις τιμές και τον όγκο των εισαγωγών διεθνών σιτηρών, την αύξηση στις τιμές των εγχώριων μεταποιητικών προϊόντων και των διεθνών τιμών του πετρελαίου, δημιούργησαν έντονες πληθωριστικές πιέσεις.
Τα πιο κάτω αποσπάσματα από τα Ανακοινωθέντα, γραμμένα (και διασκευασμένα) από μένα στη δημοτική γλώσσα, μιλούν από μόνα τους.
– Πληθωρισμός – Ανακοινωθέν 7/1/1974, Δημοσιογραφική Διάσκεψη για το Θέμα των Τιμών και Εισοδημάτων
Ανακοινώνεται από τον Υπουργό Οικονομικών συμφωνία μεταξύ των εργοδοτών, των εμποροβιομηχάνων και των συντεχνιών για τον τρόπο αντιμετώπισης των επιπτώσεων του πληθωρισμού.
Υπογράφεται κοινή δήλωση των Υπουργών Οικονομικών, Εργασίας, Εμπορίου, των Γενικών Γραμματέων της ΠΕΟ και ΣΕΚ, και των Προέδρων ΚΕΒΕ και Ομοσπονδίας Εργοδοτών Κύπρου.
Επιλέγω τις δηλώσεις/απαντήσεις προς δημοσιογράφους από τους κκ. Ζιαρτίδη (ΠΕΟ) και Γκαράνη (Ομοσπονδία Εργοδοτών Κύπρου), οι οποίες είναι χαρακτηριστικές.
Ο κ. Ζιαρτίδης είπε πως “το συνδικαλιστικό κίνημα ανέλαβε υπεύθυνο χειρισμό των αιτημάτων εντός του 1974, ο οποίος να συνάδει προς τις οικονομικές δυνατότητες του τόπου. Αυτό αποτελεί ουσιαστική έκκληση από το συνδικαλιστικό κίνημα προς τους εργάτες όπως προβούν σε ορισμένες θυσίες. Οι θυσίες αυτές επιβάλλονται για το γενικότερο συμφέρον της οικονομίας, το οποίο δεν μπορεί να διαχωριστεί από το ειδικό συμφέρον των εργαζομένων”.
Ο κ. Γκαράνης ανέφερε ότι “έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι πρόσφατες αυξήσεις (στις τιμές) οφείλονται μάλλον στην τάση εξασφάλισης υπερκερδών εκ μέρους της εμποροβιομηχανικής τάξης και όχι σε εξωγενείς παράγοντες. Αυτό έχει ανησυχήσει πολύ την εμποροβιομηχανική τάξη. Για αυτό, ελεύθερα και χωρίς πίεση, δέχεται έλεγχο πάνω στις τιμές και κατ’ επέκταση πάνω στα κέρδη”.
Η υπευθυνότητα και η συλλογικότητα κατέστησαν ο τρόπος διακυβέρνησης σε όλες τις πτυχές της οικονομίας. Η ομαδική εργασία και η συνεργασία έφεραν την αποτελεσματικότητα και την ευκινησία στην αντιμετώπιση των προκλήσεων. Είναι οι αξίες αυτές που συνέβαλαν καθοριστικά στην άμεση αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της βάναυσης τουρκικής εισβολής και της μετέπειτα επαναδραστηριοποίησης και ανάκαμψης της οικονομίας.
Τουρκική Εισβολή
– Ανακοινωθέν 7/8/1974, Συντονίζεται η Συλλογή Εισφορών για την Ανακούφιση Εκτοπισθέντων και Παθόντων
Μόλις λίγες μέρες μετά την πρώτη εισβολή, οι πιο πάνω συσκέπτονται και συγκροτούν συντονιστική επιτροπή, στο πλαίσιο της προσπάθειας συλλογής εισφορών σε παγκύπρια κλίμακα. Ιδρύεται το Ταμείο Ανακούφισης Εκτοπισθέντων και Παθόντων, υπό τον έλεγχο του Γενικού Λογιστή. Γίνεται έκκληση προς το κοινό να προσφέρει γενναιόδωρα.
– Ανακοινωθέν 9/8/1974, Σύσκεψη για την Επαναδραστηριοποίηση της Οικονομίας
Συγκροτείται σύσκεψη με την ίδια σύνθεση συμμετεχόντων, για να ασχοληθεί με την άμεση επαναδραστηριοποίηση της οικονομίας. Πήραν αποφάσεις και όρισαν ομάδες προς υλοποίηση των αποφάσεων.
Η υπευθυνότητα και η συλλογικότητα είναι διαχρονικές αξίες διακυβέρνησης, διοίκησης και διεύθυνσης. Είναι πάντα επίκαιρες, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.
* Οικονομολόγος
