Τα προβλήματα που προκάλεσε η πανδημία του κορωνοϊού, οι επιπτώσεις της Ρωσο-ουκρανικής κρίσης, με την έξαρση της ακρίβειας και του πληθωρισμού, με την αβεβαιότητα και την ανασφάλεια να πλανιέται παντού, δημιούργησαν ένα επικίνδυνο «κοκτέιλ» σε βάρος της οικονομίας, της αγοράς εργασίας και σε βάρος των καταναλωτών, οι οποίοι σήμερα βλέπουν το πορτοφόλι τους να βρίσκεται υπό διωγμό.
Πρόσφατα βρέθηκα σε μια τηλεοπτική συζήτηση στο κρατικό κανάλι με θέμα «συνταξιούχοι και ακρίβεια». Απόλυτα επίκαιρο το θέμα, το οποίο τώρα με την έξαρση του πληθωρισμού, που ανεβάζει συνεχώς ταχύτητες, γίνεται άκρως επικίνδυνο και βέβαια δεν αφορά μόνο τους συνταξιούχους αλλά το σύνολο της κοινωνίας.
Πέραν των χαμηλοσυνταξιούχων, το θέμα αφορά και τους νέους, που εργάζονται με χαμηλά και μέτρια εισοδήματα, που περιστρέφονται γύρω από τα €700 το μήνα.
Οι μισθοί
Από τις επίσημες στατιστικές προκύπτει πως το 14.8% των εργαζομένων έχουν μηνιαίες ακαθάριστες απολαβές κάτω από €749, ενώ το 25.7% των εργαζομένων αμείβεται με χαμηλότερα από €999. Ο δε καθορισμένος κατώτατος μισθός, για συγκεκριμένα επαγγέλματα, είναι στα €870.
Αυτοί είναι οι φτωχοί εργαζόμενοι, που καλούνται να επιβιώσουν σφίγγοντας καλά τα λουριά. Το είπαμε πολλές φορές στο παρελθόν, θα το επαναλάβουμε και σήμερα. Ότι, δηλαδή, αυτοί οι άνθρωποι, αν έχουν να πληρώσουν ενοίκιο ή δόση δανείου για απόκτηση οικίας, πριν τις δέκα του μήνα είναι απένταροι. Και βεβαίως δυσκολεύονται να πληρώνουν καύσιμα με ΦΠΑ 19% ή να εκπληρώσουν τις υπόλοιπες υποχρεώσεις τους. Το 19% στα καύσιμα είναι το δώρο που άφησε στη νέα γενιά η κυβέρνηση Χριστόφια, η οποία, μεσούσης της χρηματοοικονομικής κρίσης του 2012, αύξησε το ΦΠΑ από το 15% στο 19%, για να αποφύγει η Κύπρος τη χρεοκοπία.
Σήμερα, τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα για μια μεγάλη μερίδα του πληθυσμού, αφού στην αγορά υπάρχουν μεγάλα προβλήματα που δημιουργούν ανησυχία, αβεβαιότητα, ανασφάλεια και επηρεάζουν αρνητικά το επίπεδο της ζωής.
Ο πληθωρισμός που δημιουργεί ακρίβεια και αισχροκέρδεια, η κερδοσκοπία, οι υπερβολικές τραπεζικές χρεώσεις ,οι παραπλανητικές διαφημίσεις, οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές βρίσκονται διαρκώς στην πρώτη γραμμή των παρανομιών και αποτελούν πηγή κινδύνου για το καταναλωτικό κοινό.
Μέτρα
Αυτή την ώρα η πολιτεία στο σύνολο της οφείλει να παρέμβει και με τρόπο αποτελεσματικό να προστατεύσει τα συμφέροντα και τα δικαιώματα των καταναλωτών.
Εκτελεστική, Νομοθετική και Δικαστική εξουσία οφείλουν με παρρησία και δυναμισμό, με κάθε νόμιμο τρόπο, να κλείσουν τα παράθυρα της οποιασδήποτε ασυδοσίας, να περιορίσουν τα μονοπώλια και τα ολιγοπώλια και να ενισχύσουν τον ανταγωνισμό σε όλα τα επίπεδα. Ο νομοθέτης, ιδιαίτερα, θα πρέπει να προστατεύσει τους πολίτες από τις απαράδεκτες και υπερβολικές χρεώσεις των τραπεζών, οι οποίες στο μέσο πληθωρισμού και πανδημίας επέδειξαν ένα σκληρό και αντικοινωνικό πρόσωπο.
Η κυβέρνηση με αρκετή καθυστέρηση προχώρησε αρχές του Μάρτη σε μείωση της φορολογίας των καυσίμων, σε μια προσπάθεια να συγκρατήσει την ακρίβεια. Τους προηγούμενους μήνες βολεύτηκε πίσω από τη μείωση της φορολογίας στον ηλεκτρισμό. Αυτά τα μέτρα, όμως, δεν είναι αρκετά. Πέραν των όσων προαναφέραμε, θα πρέπει να εκπονηθεί μια ολοκληρωμένη αντιπληθωριστική πολιτική, στα πλαίσια όσων έγκαιρα υπέδειξε η ΣΕΚ από τον περασμένο Οκτώβρη, η οποία ανάμεσα σ’ άλλα θα πρέπει:
(α) Να εντατικοποιεί τους ελέγχους στην αγορά από όλες τις κρατικές αρμόδιες υπηρεσίες για να αποφεύγονται κρούσματα αισχροκέρδειας. Μπορεί να απουσιάζουν από τα ράφια κάποια προϊόντα αλλά να βρίσκονται μέσα στις αποθήκες, με στόχο την κερδοσκοπία.
(β) Να οδηγεί στην πλήρη επαναφορά και στην οριζόντια απόδοση της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής (ΑΤΑ), η οποία εδώ και τέσσερα χρόνια καταβάλλεται κατά το ήμισυ. Η πλήρης επαναφορά της ΑΤΑ στο σύνολο της χρειάζεται για να αποκατασταθεί η αγοραστική αξία των μισθών.
(γ) Να σχεδιασθεί ολοκληρωμένο σχέδιο κυβερνητικής πολιτικής για την εξοικονόμηση ενέργειας σε όλα τα επίπεδα, (π.χ. νοικοκυριά, επιχειρήσεις, κυβερνητικό και ημιδημόσιο τομέα). Η εξοικονόμηση ενέργειας αποτελεί εθνική υπόθεση σε ώρες κρίσιμες, όπως είναι αυτές που διανύουμε.
(δ) Να μελετηθεί εξ’ υπαρχής το κεφάλαιο φορολογία καυσίμων – κερδοφορία εταιρειών και να βρεθεί τρόπος να περιοριστούν τα μονοπώλια και ολιγοπώλια που υπάρχουν σ’ όλο το φάσμα της οικονομικής δραστηριότητας, π.χ. σε τράπεζες, καύσιμα, κλπ.
(ε) Προς ενίσχυση των δημοσίων οικονομικών, θα πρέπει να αυξηθεί η φοροεισπρακτική ικανότητα του κράτους, να μειωθούν οι καθυστερημένοι φόροι και να ενισχυθούν οι πολιτικές για πάταξη της φοροδιαφυγής. Ήδη, όπως γνωστοποιήθηκε πρόσφατα, υπάρχουν ανείσπρακτα ποσά που πλησιάζουν τα €3 δισ.
Όλα αυτά αποτελούν σοβαρό προαπαιτούμενο, για να μπορεί το κράτος σε εποχή κρίσης να δίνει φοροελαφρύνσεις και να μειώνει φόρους.
Υ.Γ.:
(1) Από το «Βήμα» των Αθηνών πληροφορηθήκαμε πρόσφατα πως, στην Ελλάδα, το 56% των μισθωτών λαμβάνει κάτω από €900 μεικτά, ενώ το 63,6% κάτω από €1000.
(2) Ο πληθωρισμός προϋπήρχε της Ρωσο-ουκρανικής κρίσης. Τον περασμένο Ιούλιο ήταν στο 4% και τον Αύγουστο ανέβηκε στο 5%, όμως κανένας δεν πήρε έγκαιρα μέτρα για τη συγκράτηση του. Πιστεύουν όλοι – κυρίως στο κυβερνητικό στρατόπεδο – πως είναι παροδικό φαινόμενο και θα περάσει, αλλά δεν ήταν έτσι και τους ξέφυγε…
(3) Η «Εργατική Φωνή», εκφραστικό όργανο της ΣΕΚ, στις 8 Σεπτεμβρίου 2021 (μόλις δημοσιοποιήθηκε ο πληθωρισμός του Αυγούστου), κάλεσε την κυβέρνηση να λάβει συγκεκριμένα μέτρα. Δυστυχώς υπήρξε σοβαρή καθυστέρηση…
* Υπεύθυνος του Τμήματος Οικονομικών Μελετών της ΣΕΚ
