Η συνεχιζόμενη κρίση με τα αρνητικά αποτελέσματα της πανδημίας είναι δεδομένα και έχουν πλέον ξεκάθαρα αναγνωρισθεί, τόσο από πρακτικής όσο και από ερευνητικής/ακαδημαϊκής πλευράς, δημιουργώντας έτσι, δύο χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας, μια ολοκληρωμένη εικόνα για όλους τους τομείς που έχουν επηρεασθεί. Παράλληλα, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα, τα οποία θα πρέπει να αξιολογηθούν, αφού τα προβλήματα έχουν πολλαπλασιαστεί. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρόλο που κατά κοινή παραδοχή έχει αργοπορήσει σε τεράστιο βαθμό για την αντιμετώπιση των προβλημάτων τα οποία έχουν αναπτυχθεί μέσα από την πανδημία, έχει καταφέρει να έρθει σε συμφωνία για το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Ένα σχέδιο τεράστιας αξίας από τη μια, αλλά και πραγματικής ανησυχίας από την άλλη.
Επειδή για το συγκεκριμένο θέμα έχουμε αναφερθεί και στο παρελθόν, θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι το Σχέδιο είναι όντως σημαντικής αξίας και θα προσφέρει πάρα πολλά στις οικονομίες των κρατών-μελών της Ένωσης, αλλά από την άλλη δεν μπορούμε παρά να ανησυχούμε για φωνές, κυρίως από πολιτικά άτομα, τα οποία θεοποιούν το Σχέδιο, το οποίο ουσιαστικά αποτελεί δάνειο και Μνημόνιο, αφού το κράτος θα πρέπει να προβεί σε σημαντικές αλλαγές.
Φυσικά, αυτό δεν είναι αρνητικό, απλά δεν θα πρέπει να ακούγονται υπερβολές, αφού είναι γνωστό ότι οι υπερβολές δεν φέρνουν κανένα αποτέλεσμα σε μακροχρόνιο επίπεδο. Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για το κάθε κράτος-μέλος είναι διαφορετικό και είναι προσαρμοσμένο στις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες της. Το ίδιο φυσικά συμβαίνει και για την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία μετά από δύο απανωτές κρίσεις θα πρέπει να εφαρμόσει το Σχέδιο μέσα σε μια τρίτη κρίση, αυτή της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
Ανάγκη δημοσιοποίησης της στρατηγικής
Δεδομένης και της διασύνδεσης της οικονομίας μας με αυτή της Ρωσίας, τα δεδομένα είναι ιδιαίτερα δύσκολα αλλά όχι αξεπέραστα. Ένα από τα πλέον σημαντικά στοιχεία τα οποία αναδεικνύονται μέσα από το Σχέδιο, είναι αυτό της ανάγκης για αναπροσαρμογή του τουρισμού μας, αφού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάνει σημαντικές αναφορές και επισημάνσεις και αναφέρει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να αναθεωρήσει εκ βάθρων το τουριστικό προϊόν της χώρας. Επίσης, αναφέρει ότι η χώρα θα πρέπει να προσανατολιστεί επιτέλους σε πιο βιώσιμες μορφές τουρισμού, γεγονός το οποίο θα καταστήσει τη χώρα πιο ανταγωνιστική στο παγκοσμιοποιημένο επιχειρηματικό περιβάλλον. Παράλληλα, το Σχέδιο κάνει αναφορά για πλέον βιώσιμες επενδύσεις στον τουρισμό, κάτι το οποίο θα οδηγήσει σε νέα θέσεις εργασίας και προσέλκυση ποιοτικότερων μορφών τουρισμού.
Όσον αφορά το τελευταίο, είναι ένα θέμα το οποίο ταλανίζει σε τεράστιο βαθμό την Κυπριακή Δημοκρατία και την τουριστική μας βιομηχανία για αρκετά χρόνια, αλλά δεν βλέπουμε απτά αποτελέσματα, παρόλο που έχουν γίνει κάποια βήματα μπροστά.
Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να αναφερθούμε στη Στρατηγική του Υφυπουργείου Τουρισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας, που παρόλο που υπάρχουν κάποιες αναφορές στην ιστοσελίδα του Υφυπουργείου, τα βασικά της στοιχεία παραμένουν άγνωστα για τους περισσότερους από εμάς. Είναι κατανοητή η προσπάθεια του υφυπουργείου να αναπτύξει τη βιομηχανία, αλλά η όποια μυστικοπάθεια δεν ωφελεί κανένα στην τουριστική βιομηχανία και δεν θα φέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Είναι βασικό ότι όλοι οι ενδιαφερόμενοι (σύνδεσμοι ξενοδόχων, συντεχνίες και εργαζόμενοι, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, εμπορικά επιμελητήρια, ακαδημαϊκά ιδρύματα) να έχουν πρόσβαση στη στρατηγική, για να μπορούν να εκφέρουν τις γνώμες και εισηγήσεις τους για να μπορέσει η στρατηγική να έχει επιπρόσθετη αξία και να δημιουργηθούν συνέργειες.
Ας πάρουμε παράδειγμα την Ελλάδα, όπου το Υπουργείο Τουρισμού έχει δώσει πλήρη πρόσβαση σε όλους τους ενδιαφερομένους, με την Στρατηγική να είναι αναρτημένη τόσο στην ιστοσελίδα του υπουργείου, όσο και σε άλλους παρεμφερείς οργανισμούς, όπως ο Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ).
Ανθρώπινο δυναμικό και εναλλακτικές μορφές
Για την ΕΕ και τις περισσότερες χώρες, το Σχέδιο καθώς και η προσέγγιση προς τον τουρισμό αποτελούν βασικά συστατικά στοιχεία για την πλήρη και βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας της Ένωσης, κάτι το οποίο θα έχει τεράστιο θετικό αντίκτυπο σε μια σειρά από παρεμφερείς τομείς. Παράλληλα, δίνονται μέσα από το Σχέδιο πολλά κίνητρα για επενδύσεις οι οποίες θα υποβοηθήσουν σε σημαντικούς τομείς όπως είναι η ανάπτυξη του Ανθρωπίνου Δυναμικού αλλά και οι εναλλακτικές μορφές τουρισμού.
Για την Κυπριακή Δημοκρατία, αυτοί οι δύο παράγοντες αποτελούν σημαντικό στοιχείο μέσα στο Σχέδιο αφού η ανάπτυξη της ποιότητας των υπηρεσιών μας θα πρέπει να αποτελέσει βασικό παράγοντα επιτυχίας. Παράλληλα, το Σχέδιο αναφέρει ότι η συνέχιση του μοντέλου ‘Θάλασσα και Ήλιος’ μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα, ως εκ τούτου θα πρέπει να υπάρξει αλλαγή πλεύσης.
Το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, όσον αφορά τουλάχιστον τον τομέα του τουρισμού, έναν τομέα ο οποίος ήταν ο πρώτος που έχει πληγεί αλλά ο τελευταίος ο οποίος θα ανακάμψει, μπορεί να δώσει τις κατευθύνσεις για μελλοντική αναδιαμόρφωση του τρόπου με τον οποίο τόσο τα κράτη μέλη και οι επιχειρήσεις από τη μια, όσο και οι περιηγητές από την άλλη, θα αντιλαμβάνονται ο ένας τον άλλο. Για τα κράτη-μέλη της Ένωσης, ο τουρισμός τη συγκεκριμένη στιγμή αποτελεί σημαντική πρόκληση και θα πρέπει να γίνουν όλα αυτά τα οποία δεν έχουν γίνει προηγουμένως. Για τις επιχειρήσεις, ιδίως για τις μικρομεσαίες, το μοντέλο λειτουργίας και ανάπτυξης τους θα πρέπει να επανεξετασθεί. Κρατάμε τα θετικά του Σχεδίου, αλλά από την άλλη να μην έχουμε τεράστιες προσδοκίες. Αποτελεί είδος Μνημονίου, οπότε και θα πρέπει να γίνουν οι ανάλογες αλλαγές για να μπορέσει ο τουρισμός στην Ένωση να ανακάμψει. Οπότε, μακριά από θριαμβολογίες και μεγάλα λόγια.
* Ακαδημαϊκός – Σύμβουλος Εκπαίδευσης και Επιχειρήσεων, Μέλος ΕΣ ΣΥΞΚΑ – ΠΕΟ
