Ίσως η πιο κάτω πρόταση μας να ξαφνιάσει αρκετούς, προσφέροντας έναν εναλλακτικό τρόπο είσπραξης προς όφελος των κυβερνητικών ταμείων. Επί προηγούμενης κυβέρνησης, η όλη φιλοσοφία ήταν να ανεγείρονται κυβερνητικά γραφεία, παρά να ενοικιάζονται, διότι θεωρείτο ότι οι ενοικιάσεις ήταν «πεταμένα χρήματα». Μια τελείως αντιοικονομική μέθοδος, ενάντια στο συμφέρον της πολιτείας και αρθρογραφήσαμε σε αυτήν την εφημερίδα επί του θέματος, παραθέτοντας αριθμούς κλπ, για να πείσουμε ότι η ανέγερση κυβερνητικών γραφείων δεν είναι προς το συμφέρον της πολιτείας (στις πλείστες των περιπτώσεων).
Υπάρχει η αντίληψη ότι η ανέγερση γραφείων σε χαλίτικα (άρα χωρίς κόστος γης = λάθος) και μετά οι δαιδαλώδεις διαδικασίες με έργα Β.Ο.Τ. (με τις ατέρμονες ενστάσεις, αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς κλπ) είναι ό,τι καλύτερο. Η προσέγγιση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη την αξία της γης, της μη πληρωμής από τον ιδιοκτήτη (κράτος) φόρου εισοδήματος από τα ενοίκια και κτηματικών φόρων κλπ και έτσι η προσέγγιση αυτή, άνκαι τελείως λανθασμένη, φαίνεται ότι είναι συμφέρουσα η ανέγερση κυβερνητικών γραφείων από το κράτος. Και αυτό, ενώ τα κτίρια και η τεχνολογία που τα συνοδεύει αλλάζει συνεχώς και έτσι στο κράτος θα απομείνει στο τέλος ένα κτήριο το οποίο θα πρέπει να κατεδαφιστεί έστω μετά από 25-35 χρόνια, σε αντίθεση με την ενοικίαση, όπου μπορεί το κράτος να μετακομίσει κάπου αλλού ανά πάσα στιγμή.
Εφόσον το κράτος δανείζεται με ένα τόκο, έστω τώρα ±1% (ή και πιο κάτω για κάποιο διάστημα), θεωρούμε ότι είναι λογικό να διατεθούν ορισμένα κυβερνητικά ιδιόκτητα γραφεία με έστω Χ ποσό, το οποίο όμως να αποφέρει στον αγοραστή/επενδυτή μια μεικτή απόδοση ±3%. Τα κτήρια θα πωληθούν, με την κυβέρνηση να παραμένει ως ενοικιαστής (sale & lease back) για περίοδο 10 ετών, με δικαίωμα ανανέωσης για ακόμα 2 περιόδους 5 χρόνια + 5 χρόνια. Εάν υποθέσουμε ότι ο επενδυτής θα «εισπράττει» 3%, ως ενοίκιο, εξαιρούμενο όμως του φόρου εισοδήματος και κτηματικών φόρων, άμυνας, ΓεΣΥ κλπ, το κόστος του κράτους θα είναι σε ένα επίπεδο κάτω από το 2%, όσο δηλαδή σχεδόν και το κόστος δανεισμού και αυτό υπό τις σημερινές συνθήκες, χωρίς το Κράτος να εκταμιεύει από τα ελάχιστα του αποθέματα. Δεν είναι παράλογο να υποθέσουμε ότι ορισμένα κυβερνητικά ιδιόκτητα γραφεία θα μπορούσαν να πωληθούν με ένα ποσό, ως σύνολο, της τάξης του €½ δισ. Σε αυτές τις πωλήσεις, ίσως να περιληφθούν και γραφεία ορισμένων ημικρατικών οργανισμών, με το ίδιο σκεπτικό, αυξάνοντας το συνολικό εισόδημα ίσως σε €1 δισ. – πλέον γραφειακά συγκροτήματα τραπεζών, ασφαλιστικών εταιρειών και άλλων (θέμα δικό τους ασφαλώς). Εκτός της πώλησης, εάν θεωρηθεί αυτό ακραίο, με το ίδιο σκεπτικό είναι και η ενοικίαση γραφείων από τον ιδιωτικό τομέα (ασφαλώς όμως χωρίς κομπίνες και στρεβλώσεις της αγοράς). Ορισμένες ενοικιάσεις βγάζουν μάτι ομολογουμένως, όπως και ορισμένες αγορές γραφείων από το κράτος.
Είναι δεδομένο, επίσης, ότι υπάρχει κάποιο μεμονωμένο, αλλά συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον για τέτοιου είδους επενδύσεις (αγορά με ενοικιαστές), κυρίως από ξένους, της τάξης των €10-€30 εκ. Δεν θα πρέπει να ξενίζει αυτή η προσέγγιση, αφού ήδη εφαρμόζεται, σε άλλη μορφή, για τα έργα Β.Ο.Τ., όπου ο επενδυτής κατέχει το ακίνητο για 20-30 χρόνια και μετά επιστρέφεται το έργο στο κράτος, ενώ οι ξένοι επενδυτές με τόκους κατάθεσης από ½% μέχρι και πλην 1% το ποσοστό απόδοσης του 3% είναι ψηλό/ ελκυστικό.
Τα κεντρικά γραφεία Πολεοδομίας, συγκροτήματα γραφείων της ΑΗΚ, τα δικαστήρια Λάρνακος και Πάφου, που άρχισαν ήδη να «δείχνουν τα δόντια τους», όσον αφορά την ηλικία/μέγεθος (μη ικανοποιητικά) είναι μια αρχική σκέψη. Επαναλαμβάνουμε ότι ίσως ψυχολογικά να μην μας γίνεται κατ’ αρχήν αποδεκτό, αλλά από την άλλη, είχαμε υποβάλει στην Τρόικα κατάλογο κυβερνητικών κτημάτων ως εξασφάλιση για τα δάνεια της πολιτείας, που στην πλειονότητα δεν μπορούν να πωληθούν. Άρα, ήδη έχουμε εισέλθει στη διαδικασία διάθεσης. ΄Εχοντας υπόψη ότι δεν υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα περιβόητα φιλέτα του κράτους, στο τέλος-τέλος ίσως να αναγκαστούμε να προσεγγίσουμε τη διάθεση γραφείων για εισόδημα, σε αγοραστές. Υπάρχουν ασφαλώς διάφορα παρεμφερή θέματα που θα πρέπει να ξεκαθαρίσουν, π.χ. εάν το γήπεδο αγοράστηκε μέσω απαλλοτρίωσης δεν θα επιτρέπεται η αποξένωση σε τρίτους – ίσως εδώ η εναλλακτική πώληση να μετατραπεί σε ενοικίαση με ενοίκιο €1.0/χρόνο, ίσως να είναι επίσης επί μακροχρόνιας βάσης (έστω 50 χρόνια) κλπ, κλπ. Ταυτόχρονα, τα διάφορα κυβερνητικά τεμάχια δεν βρίσκονται στην πιο κατάλληλη θέση, είτε και λόγω μεγέθους είτε/και λόγω παρεμφερών προβλημάτων, όπως τροχαία κίνηση, διαμαρτυρίες γειτόνων, ακατάλληλο μέγεθος κλπ. Διερωτόμαστε πόσα προβλήματα διακίνησης θα δημιουργούν από μια ανέγερση μεγάλου εμβαδού κυβερνητικών κτηρίων στο γήπεδο της Αρχιγραμματείας και σε άλλους παρόμοιους χώρους.
Η ενοικίαση γραφείων από ιδιώτες σημαίνει ότι αυτοί θα πρέπει να καταβάλλουν φόρο εισοδήματος, φόρο ακίνητης ιδιοκτησίας, δημοτικούς και άλλους φόρους, επιδιορθώσεις κλπ, ενώ με την όλη μεταβαλλόμενη τεχνολογία, σε μια περίοδο 10-15 ετών από τώρα, δεν θα είναι ελκυστικά και άρα το κράτος, ως ενοικιαστής, θα μπορεί να αποχωρήσει. Στο τέλος δηλαδή το Κράτος θα πρέπει να υπολογίσει τι πληρώνει, ως επίσης και τι εισπράττει από τον ιδιοκτήτη.
Δεν παραβλέπουμε τις πολιτικές αντιδράσεις ιδιαίτερα από τα αριστερά κόμματα. Από την άλλη, τι επιλογή έχουμε; Διότι τώρα που οι τόκοι κατάθεσης διεθνώς είναι μηδενικοί ή και αρνητικοί, μια απόδοση του 3% με ενοικιαστή το κράτος είναι μια ευκαιρία για αρκετά επενδυτικά ταμεία του εξωτερικού, που το ενδιαφέρον τους ίσως να μην επαναληφθεί στο άμεσο μέλλον.
