Τα φαινόμενα έξαρσης της αδήλωτης εργασίας στην Κύπρο θα πρέπει να προβληματίσουν τους κοινωνικούς εταίρους, οι οποίοι πρέπει να εντείνουν τις πιέσεις τους προς τους εργοδότες όπως συμπεριφέρονται υπεύθυνα έναντι των εργαζόμενων τους και του συνόλου των συμπολιτών μας.
Με τον όρο αδήλωτη εργασία νοούνται «όλες οι αμειβόμενες δραστηριότητες που είναι νόμιμες ως προς τη φύση τους αλλά δεν δηλώνονται στις δημόσιες Αρχές, λαμβανομένων υπόψη βεβαίως των διαφορετικών κανονιστικών ρυθμίσεων που εφαρμόζονται στα διάφορα κράτη μέλη». Νοείται ότι ο όρος συμπεριλαμβάνει και την υποδηλωμένη εργασία, ένα για την χώρα μας ενδεχομένως μεγαλύτερο πρόβλημα σε σχέση με την αδήλωτη εργασία. Αυτό άλλωστε αποκαλύφθηκε κατά την καταβολή των κρατικών επιδομάτων στους εργαζομένους οι οποίοι εντάχθηκαν στα σχέδια στήριξης της πολιτείας όπως ήταν για παράδειγμα τα σχέδια μερικής ή πλήρους αναστολής εργασιών.
Ο ορισμός της παραοικονομίας περιλαμβάνει και την αδήλωτη εργασία που αποτελεί μορφή φοροδιαφυγής καθώς υπονομεύει τη βιωσιμότητα της οικονομίας του τόπου, επηρεάζει αρνητικά τα κρατικά και το συνταξιοδοτικό όφελος των πολιτών, περιορίζει και τις προοπτικές ανάπτυξης και μειώνει την ποιότητα της απασχόλησης.
Είναι σημαντικό να αντιληφθούμε την πηγή του κακού που προκαλεί το αυξανόμενο φαινόμενο της αδήλωτης εργασίας η οποία προκύπτει κύρια:
– Εντός κανονικών επιχειρήσεων όπου εισπράττουν ή/και καταβάλλουν τα λεγόμενα «μαύρα» ή «κάτω από το τραπέζι» χρήματα προκειμένου να αποφύγουν την καταβολή φορολογίας και εισφορών στις κοινωνικές ασφαλίσεις
– Στην περίπτωση αυτοεργοδοτούμενων που παρέχουν «αδήλωτες» υπηρεσίες προκειμένου να αποφύγουν την καταβολή φορολογίας και εισφορών στις κοινωνικές ασφαλίσεις
Είναι γεγονός ότι ορισμένοι τομείς είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στην αδήλωτη εργασία και το διαπιστώνουμε με τις τελευταίες καταγγελίες που είδαν το φως της δημοσιότητας.
Δυστυχώς, όπως τεκμηριώνεται, εκεί όπου απουσιάζει η συνδικαλιστική προστασία εργαζομένων διαπιστώνονται οι περισσότερες παραβιάσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι εργαζόμενοι είναι επίσης πολύ πιο εκτεθειμένοι σε σχέση με την ασφάλεια και την υγεία τους καθώς και σε άλλες μορφές εργασιακής επισφάλειας.
Παράδειγμα του φαινομένου είναι το σφαγείο κρεάτων Cypra, το οποίο καταγγέλθηκε από την αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Εργασίας για παράνομη εργοδότηση προσωπικού, αφού εντοπίστηκαν αλλεπάλληλα κρούσματα κορωνοϊού στο εργασιακό περιβάλλον. Η αδήλωτη εργασία αποκαλύφθηκε μετά την επιθεώρηση και τον έλεγχο του Υπ. Εργασίας σύμφωνα με τον οποίο από σύνολο 107 προσώπων τα οποία είχαν δηλωθεί στο υπουργείο Υγείας ότι απασχολούνταν στα υποστατικά της συγκεκριμένης εταιρείας και για τα οποία είχαν διενεργηθεί από το υπουργείο Υγείας εξετάσεις Covid 19, 79 πρόσωπα διαπιστώθηκε ότι δεν είχαν ανοιχτή εργοδότηση στις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων και επομένως με βάση τον σχετικό Νόμο θεωρούνται αδήλωτοι εργαζόμενοι.
Και δεν είναι μόνο το σφαγείο Cypra που παραβιάζει τη νομοθεσία που απαγορεύει την αδήλωτη εργασία. Πρόσφατα στο φως της δημοσιότητας αποκαλύφθηκε ότι εταιρεία που συνεργαζόταν με το Πανεπιστήμιο Κύπρου εργοδοτούσε προσωπικό χωρίς να καταβάλλει τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις για τους εργαζόμενους της. Ο συγκεκριμένος προσφοροδότης όχι μόνο δεν ήταν συνεπής με την καταβολή εισφορών κοινωνικών ασφαλίσεων αλλά ούτε και με την υποχρέωση όπως διαθέτει σε πλήρη απασχόληση ελάχιστο αριθμό έξι προσώπων ως εργατικό προσωπικό. Κάτι που υποδηλοί αδυναμία στη συμπερίληψη τέτοιων όρων στα συμβόλαια αγοράς υπηρεσιών που συνάπτουν κρατικοί φορείς με εταιρείες ή ιδιώτες, ώστε να εξασφαλίζονται οι στοιχειώδης όροι απασχόλησης και η εφαρμογή των νόμων για καταβολή εισφορών στα διάφορα ταμεία του κράτους όπως οι Κοινωνικές Ασφαλίσεις και το ΓεΣΥ.
Είναι γεγονός πως στο παρελθόν το φαινόμενο της παράνομης εργασίας αφορούσε κυρίως αλλοδαπούς. Μια παράμετρος που παίρνει πλέον διαστάσεις αφού σε αυτό συμβάλλουν αρνητικά οι αυξημένες ροές παράτυπων μεταναστών. Σήμερα βεβαίως η πανδημία και οι οικονομικές συνέπειες που βιώνουμε σε όλα τα επίπεδα αποτελούν πρόσφορο έδαφος για την παράνομη εργοδότηση και Κυπρίων πολιτών την ώρα που οι αρμόδιοι δείχνουν να ολιγωρούν στο να ελέγξουν το φαινόμενο.
Σημαντική και θετική εξέλιξη η πρόσφατη ομόφωνη απόφαση της Βουλής για τη σύσταση της Ενιαίας Υπηρεσίας Επιθεωρήσεων η οποία θα υπάγεται στο υπουργείο Εργασίας και θα πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρο στην προσπάθεια για καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας.
Η κρίση έφερε στην επιφάνεια τις αδυναμίες τις υφιστάμενης νομοθεσίας. Οι εμπλεκόμενοι φορείς ας αποδείξουν με τις πράξεις τους ότι αναγνωρίζουν το πρόβλημα λαμβάνοντας τις κατάλληλες αποφάσεις προς επίλυση του. Η ανάγκη για αυστηρότερες και αποτρεπτικές ποινές είναι μονόδρομος. Οτιδήποτε λιγότερο, είναι εις βάρος της οικονομίας και των όσων σέβονται τους νόμους του κράτους, εργαζόμενους και εργοδότες.
*Πρόεδρος οργάνωσης Νέων Επιστημόνων ΔΗ.ΣΥ. Πρόεδρος ΔΣ Κυπριακού Οργανισμού Αναπτύξεως Γης.
