Διανύουμε μια παράξενη, ιδιάζουσα περίοδο, όπου μια υποβόσκουσα κατάσταση φασιστικών στοιχείων, βρήκε έδαφος αναζωογόνησης και παρεισέφρησε στην πολιτική αρένα διεκδικώντας εξουσία στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Η αποτροπή της εξάπλωσης και η αναχαίτιση αυτού του φαινομένου, θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για όλες της χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διότι η επανάληψη των λαθών της ιστορίας, της πρόσφατης ιστορίας δυστυχώς, γνωρίζουμε σε ποιο τέλος οδήγησε και ποια ήταν τα αποτελέσματα. Ας μην ξεχνούμε ότι η ΕΕ χτίστηκε πάνω σε αρχές και αξίες τέτοιες, ώστε να αποτραπεί οποιαδήποτε περίπτωση επανάληψης των τραγικών γεγονότων που επέβαλε ο φασισμός το πρώτο μισό του προηγούμενου αιώνα. Το άρθρο 2 της Συνθήκης των Θεμελιωδών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, αποτελεί το απαύγασμα της ανάγκης για θεσμοθέτηση και επιβεβαίωση των πανανθρώπινων αξιών που καταπατήθηκαν και εξευτελίστηκαν κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, παρασύροντας την ανθρωπότητα σε έναν κατήφορο απαξίωσης της ανθρώπινης ουσίας.
«Ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ελευθερία, δημοκρατία, ισότητα… μέσα σε μια κοινωνία πλουραλιστική, χωρίς διακρίσεις, με ανεκτικότητα, δικαιοσύνη, ενσυναίσθηση, αλληλεγγύη και ισότητα». Αυτές οι αξίες θα πρέπει να υπερισχύουν και να καθορίζουν τη ζωή των ανθρώπων. Οτιδήποτε πέραν από αυτό, μπορεί να αποβεί μοιραίο για τη διατήρηση της ειρήνης και την ενδυνάμωση της ευημερίας των λαών.
Η ΕΕ θα πρέπει να αναχαιτίσει αυτό το ρεύμα, αλλά για να το κάνει θα πρέπει να γνωρίσει τον εχθρό που της ροκανίζει τα σπλάχνα και να τον χτυπήσει εκεί που πραγματικά κρύβονται οι ανατριχιαστικές του αλήθειες. Αυτό που κάνουν τα ακροδεξιά φασιστικά κινήματα, είναι να ακολουθούν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο στρατηγικής και προσεγγίσεων, που αποδείχθηκε επιτυχημένο, από τον καιρό του Χιτλερισμού. Επενδύουν τη φασιστική τους ιδεολογία, με έναν μανδύα φιλοπατρίας και κοινωνικής δράσης, αγγίζοντας τις ανασφάλειες πολλών συνανθρώπων μας που ευρίσκονται σε απόγνωση. Δημιουργούν ένα επικοινωνιακό φάσμα μηνυμάτων για τα ώτα των δυσπραγούντων και όλων όσοι είναι απογοητευμένοι από τις πολιτικές λιτότητας και τη διαφθορά του συστήματος. Διευρύνουν τη δράση τους αυτή, προσφέροντας τροφή και στήριξη σε αυτούς που την χρειάζονται και αρθρώνουν φιλολαϊκές κορώνες πατριωτισμού και αντίστασης στην εξουσία. Αυτοπροσδιορίζονται ως Μη Συστημικοί και ανοίγουν χορό για επαναλαμβανόμενα μοτίβα κατηγοριών για όλους τους άλλους, όποιοι και αν είναι, ότι και αν πρεσβεύουν. Χρησιμοποιούν δηλαδή τη φιλοσοφία του πολιτικά αμόλυντου, του «εμείς οι καθαροί, εναντίον όλων».
Όλα αυτά ακούγονται εύηχα και ελκυστικά, όπως ακουγόταν και το όραμα του Χίτλερ για τον γερμανικό λαό, μόνο που αυτό το όραμα δεν συμπεριελάμβανε τους Εβραίους και άλλους ανεπιθύμητους που έπρεπε να εξοντωθούν.
Ο Paul Krugman, το 2005, εξήγησε πως η φτώχεια και η ανισότητα, μαζί με τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές λιτότητας, δημιούργησαν τα δεδομένα για αναθέρμανση και ανάπτυξη του φασισμού στον κόσμο. Με αυτόν, ακριβώς, τον τρόπο οι νεο-φασίστες στην Ευρώπη έκτισαν το αφήγημα του εσωτερικού και του εξωτερικού εχθρού, δημιουργώντας φανατισμό ενάντια στην προσπάθεια ουσιαστικής ενοποίησης της ΕΕ και ενάντια στους μετανάστες. Η απάντηση σε όλα αυτά είναι μόνο μία: πολεμάς τη ρίζα του προβλήματος με πολιτικές που στοχεύουν στη μείωση της φτώχειας, της ανεργίας, δημιουργείς θεσμικές συνθήκες για ίσες ευκαιρίες, προστατεύεις τους αδύνατους και δεν αφήνεις κανέναν πίσω η στο περιθώριο.
Αυτό που χρειάζεται είναι ένα κοινό πλαίσιο ευρωπαϊκών πολιτικών για ενεργητική ένταξη των αποκλεισμένων, ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό, ουσιαστική αλληλεγγύη και ισότητα ανάμεσα στους Ευρωπαίους πολίτες και τα κράτη μέλη. Όπως και ένα νέο οικονομικό μοντέλο ανακατανομής που να εδράζεται στον κοινωνικό διάλογο και τον αλληλοσεβασμό.
*Αναπλ. Πρόεδρος Κ.Σ. ΕΔΕΚ, Μέλος PES PRESIDENCY.
