Το 2020 είναι πιθανά το πιο δύσκολο έτος που πέρασε η ανθρωπότητα τα τελευταία 50 χρόνια. Στο άρθρο αυτό αναλύεται ο πιθανός χρόνος «ανοίγματος» της οικονομίας και η σταδιακή επανάκτηση της κοινωνικότητας μας. Αυτό κυρίως εξαρτάται από την ταχύτητα εμβολιασμού του γενικού πληθυσμού.

Αρκετές μελέτες [1-3] υπολόγισαν το κατώτατο όριο της ανοσίας της αγέλης που απαιτείται για τον τερματισμό της πανδημίας ως συνάρτηση του αριθμού αναπαραγωγής (μέσος αριθμός ατόμων που έχουν προσβληθεί από ένα θετικό κρούσμα), ο οποίος με τη σειρά του καθορίζεται από το επίπεδο κοινωνικής αποστασιοποίησης. Λαμβάνοντας υπόψη τα διαφορετικά επίπεδα κοινωνικής αποστασιοποίησης, το ποσοστό του πληθυσμού που πρέπει να εμβολιαστεί για την εξάλειψη του COVID-19 είναι διαφορετικό. Για παράδειγμα, μια μελέτη [1] από την Αμερικανική Εταιρεία Μαθηματικών εκτιμά ότι:

Χρησιμοποιώντας το εμβόλιο AstraZeneca (το οποίο έχει 70% αποτελεσματικότητα): Εάν το 60% του πληθυσμού των ΗΠΑ τηρεί μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης τότε, το 89% του πληθυσμού πρέπει να εμβολιαστεί για την εξάλειψη του COVID-19. Εάν το 80% του πληθυσμού τηρεί μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης, τότε το 35% του πληθυσμού πρέπει να εμβολιαστεί. 

Χρησιμοποιώντας το εμβόλιο Phizer ή Moderna, που έχουν αποτελεσματικότητα 94% -95%. Αν το 60% και το 80% του πληθυσμού τηρεί μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης, τότε το 83% και το 26% του πληθυσμού πρέπει εμβολιαστεί, αντίστοιχα. 

Παρακάτω υπολογίσαμε τον αριθμό των εμβολιασμών που απαιτούνται ανά ημέρα για τον εμβολιασμό διαφορετικών ποσοστών  για έναν πληθυσμό 1 εκατομμυρίου ανθρώπων. Λαμβάνουμε υπόψη τον χρόνο που απαιτείται για τη δημιουργία ανοσίας κατά τη χορήγηση του εμβολίου, δηλαδή περίπου ένα μήνα. Αυτός είναι ο χρόνος που απαιτείται για τη χορήγηση δύο δόσεων του εμβολίου που έχει σκοπό τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητάς του. Δεδομένου ότι το 60% του πληθυσμού κοινωνικά αποστασιοποιείται και το όριο ανοσίας της αγέλης που απαιτείται για την εξάλειψη του COVID-19, σε πληθυσμό 1 εκατομμυρίου ατόμων, είναι 83%, για το εμβόλιο Phizer-BioNTech,, τότε εάν ο εμβολιασμός γίνεται με ρυθμό περίπου 5.500 ατόμων την ημέρα, χρειαζόμαστε 6 μήνες για τον εμβολιασμό του 83%.

 

 

 

Χρησιμοποιώντας το πιο πάνω γράφημα, με το ποσοστό του πληθυσμού που πρέπει να εμβολιαστεί, το οποίο καθορίζεται από τον βαθμό κοινωνικής αποστασιοποίησής και το ρυθμό εμβολιασμού ενός πληθυσμού, μπορούμε να εκτιμήσουμε πόσο καιρό θα χρειαστεί για να ανακτήσουμε την κοινωνική μας ζωή όπως ήταν πριν από την πανδημία.

Συμπερασματικά, για να ανακτήσουμε την κοινωνική μας ζωή ελαχιστοποιώντας ταυτόχρονα τη θνησιμότητα και τις επιπλοκές του COVID-19, πρέπει να επιτευχθεί ένα βέλτιστο σημείο ρυθμού εμβολιασμού και κοινωνικής αποστασιοποίησης τόσο από το σύστημα υγείας όσο και από το κοινό. Επιπλέον, αυτή η στρατηγική εμβολιασμού θα πρέπει να είναι μια παγκόσμια προσπάθεια που συντονίζεται κατά προτίμηση από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Εάν όχι, μπορεί να χρειαστεί κάθε χώρα να επιτύχει υψηλή ανοσία αγέλης, άνω του 90%, ανεξάρτητα από την κοινωνική αποστασιοποίηση. Για παράδειγμα, εάν μια χώρα Α εφαρμόσει μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης για το 80% του πληθυσμού της και μια χώρα Β εφαρμόσει μέτρα για το 60%, οι περίοδοι εμβολιασμού θα είναι σημαντικά διαφορετικές, δεδομένου ότι η χώρα Α πρέπει να εμβολιάσει το 26% του πληθυσμού ενώ η χώρα Β το 83%, χρησιμοποιώντας το εμβόλιο Phizer-BioNTech, για την εγχώρια εξάλειψη του COVID-19. Ως αποτέλεσμα ο ανεμβολίαστος πληθυσμός (74%) της χώρας Α θα εξακολουθεί να είναι ευάλωτος στην ασθένεια από ξένες λοιμώξεις. Οι χώρες που ανήκουν στην κατηγορία Β είναι συνήθως χώρες του τρίτου κόσμου που δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν σε κοινωνικές αποστάσεις και χώρες που δεν μπορούν ή επιλέγουν να μην συμμορφωθούν με τους κανονισμούς της ΠΟΥ. Μια μελέτη [4] δείχνει ότι ένας άλλος παράγοντας που επηρεάζει το όριο ανοσίας της αγέλης της νόσου είναι ο βαθμός μεταδόσεως. Δεδομένου ότι παρατηρούμε περισσότερες μεταδοτικές παραλλαγές του COVID-19, το απαιτούμενο ποσοστό του εμβολιασμένου πληθυσμού μπορεί να είναι υψηλότερο.

* PhD, Senior Health Analytics Data Scientist.

 

Πηγές:

    [1]. https://www.ams.org/meetings/lectures/2021-web-master-ceb.pdf

    [2]. https://www.nature.com/articles/s41577-020-00451-5?fbclid=IwAR1XjD0YOvTNAXN5Lw4VureGOzzxGfvXRwx4lpoxUaMysAq_4b_D51l0gUw

    [3]. https://www.scielo.br/scielo.php?pid=S0037-86822020000100212&script=sci_arttext

    [4]. https://www.news-medical.net/news/20201204/Herd-immunity-threshold-far-higher-than-preentlyly-thought-say-researchers.aspx#