Οι «σχολικές» παρεξηγήσεις ξεκινάνε και χτίζονται πολύ νωρίς. Απ’ όταν οι δασκάλες του νηπιαγωγείου έβαζαν όλη την τάξη να φωνάζει «αγένεια, αγένεια, αγένεια» σε όποιο παιδί αργοπορούσε. Για να μάθει. Από τότε, το κίνητρο των παιδιών ήταν να αποδείξουν σε άλλους πως δεν είναι αγενείς και όχι πως να μάθουν να είναι συνεπείς για τους ίδιους. Σε κάθε αργοπορία σειρά είχε μια επίπληξη η οποία δεν έκανε κανένα παιδί να μάθει την έννοια της συνέπειας αλλά τη σημασία του «κατακρίνω». Από την αγένεια μέχρι την αργοπορία, μια παιδική ψυχή δρόμος.

Μετέπειτα, στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, το παιδί που θέλει δύο τυρόπιτες για να χορτάσει είναι το χοντρό παιδί, το βροντοφωναγμένο από μια άλλη μορφή αγένειας, αυτής του εκφοβισμού. Κανένας δεν βρέθηκε να φωνάξει αντίστοιχα πίσω «αγένεια» στον εκφοβισμό. Στις κοινωνίες μας, το να έχει κανείς διαφορετικό γούστο από του εκάστοτε συνόλου, είναι παραξενιά και χρήζει κραξίματος. Αν το «μπε» το δικό σου διαφέρει από το υπόλοιπο κοπάδι, είσαι ασυνήθιστος και πώς τολμάς; Οτιδήποτε άλλο βγαίνει από το τετράγωνο αντίληψης του «κανονικού», του «συνηθισμένου», πάει στην πλατεία για έναν μεταφορικό λιθοβολισμό, σαν αυτόν του νηπιαγωγείου.

Λίγα μετρά πιο κάτω στη Δευτεροβάθμια, χαρακτηρίζουν «σπασίκλα» τον μαθητή που περνάει καλά διαβάζοντας ή «ανίκανο» αυτόν που δεν περνάει καλά διαβάζοντας. Αφαιρούν τη δύναμη από ένα παιδί, επειδή δεν βολεύεται με τον τρόπο που του προτείνουν να βολευτεί. Μετά, η προτροπή γίνεται ευγενική επιβολή. Έτσι, έχεις την «ελευθερία» επιλογής του να ακολουθήσεις τις προτροπές για να μη στιγματιστείς ή να ρισκάρεις να στιγματιστείς ανεπανόρθωτα. Ένας τεχνητός γκρεμός μπρος κι ένα τεχνητό ρέμα πίσω. Ψεύτικο μα πολύ καλά πλασαρισμένο απέναντι σε παιδιά που δεν έχουν ασπίδες προστασίας.

Στην Τριτοβάθμια δε, αν τολμήσεις να επιμεληθείς τα μαλλιά σου διαφορετικά απ’ ό,τι θεωρεί η διευθύντρια επιμελώς αποδεχτό, αν το αντρικό σου περπάτημα δεν είναι αρκετά αντρικό, αν η γυναίκεια σου φιγούρα δεν είναι αρκετά γυναίκεια, βρες τρύπα να κρυφτείς. Γιατί είσαι τουλάχιστον αγενής και πώς τολμάς; Παράξενα βλέμματα, κλίκες, χαρακτηρισμοί, διαχωρισμός, ρατσισμός, κοινωνικές τάξεις και α-ταξίες χωρίς σταματημό, χωρίς έλεγχο ουσιαστικό.

Πώς μας μπλέξανε έτσι από τόσο νωρίς; Σε τέτοιες μικρές σχολικές ηλικίες το μόνο όπλο των μαθητών είναι η ακατέργαστη αντίδραση. Γι’ αυτήν την οποία θα κατηγορηθούν αργότερα. Ό,τι υπήρξε ακατέργαστο χθες, θα βαφτιστεί απρέπεια αύριο. Πόση ευθύνη έχει ο ενήλικας, γονιός, κηδεμόνας, εκπαιδευτικός για τον σχολικό εκφοβισμό, τη βία, τη διάκριση; Πόσο «περίμενε να δούμε τι θα γίνει» επιτρέπεται μπροστά στα ανεπίτρεπτα;

Στο πλαίσιο του ακαδημαϊκού περιβάλλοντος δημιουργούνται σημαντικές παρεξηγήσεις που δύσκολα αποχωρίζονται αργότερα κι αν δεν έχουν οι εκπαιδευτικοί τα μάτια τους δεκατέσσερα τότε ποιος;

* Γλωσσολόγος, ηθοποιός