Στη μόνη καλή ταινία που σκηνοθέτησε (και έγραψε) ο Τζωρτζ Κλούνι, δημοσιογράφος (o περίφημος Εντ Μάρροου) και παραγωγός κάθονται μπρος στον Καναλάρχη (του CBS). Ο τελευταίος τους έχει κακά νέα. Τα βάζουν με αυτούς που του φέρνουν διαφήμιση και το κανάλι δεν το σηκώνει πια. Εκείνοι απαντούν με διάφορα περί ενημέρωσης, αντικειμενικότητας και δεοντολογίας. «Ουδέποτε σε λογόκρινα» λέει ο Καναλάρχης στον Μάρροου. «Εγώ θα υποστήριζα ότι το να μη μου λες ποτέ όχι δεν είναι το ίδιο με το να μη με λογοκρίνεις» ανταπαντά ο Μάρροου. «Αλήθεια;» σηκώνει το φρύδι του ο πρόεδρος του CBS. «Εσείς οι δυο θα έπρεπε να διδάσκετε δημοσιογραφία» τους λέει. Ακολουθεί σιωπή. Η κάμερα είναι πάντα στον Καναλάρχη, τον οποίο υποδύεται με δωρική μεγαλοπρέπεια ο Φρανκ Λαντζέλα. «Να σε ρωτήσω κάτι» λέει στον σταρ δημοσιογράφο του, «γιατί δεν διόρθωσες τον Μακάρθι όταν είπε πως ο Άλτζερ Χις καταδικάστηκε για προδοσία; Καταδικάστηκε μόνο για ψευδορκία. Όλα τα άλλα τα διόρθωσες. Μήπως δεν ήθελες να παρουσιαστείς ότι υπερασπίζεσαι έναν γνωστό κομμουνιστή; Εγώ λοιπόν θα υποστήριζα ότι όλοι λογοκρίνουν, συμπεριλαμβανομένου κι εσένα». Ο Μάρροου (ερμηνεία ζωής από τον Ντέιβιντ Στράδερν) κοιτάει το πάτωμα και μετά σηκώνει το βλέμμα. «Πώς προχωράμε, Μπιλ;» παραδίδεται. Καληνύχτα και καλή τύχη.
Ο Νίκος Αναστασιάδης μπορεί να απεργάζεται λύση δύο κρατών και η Ελένη Βλάχου, μπορεί να έκλεισε την εφημερίδα της στις 21 Απριλίου 1967 και να την ξανάνοιξε τον Σεπτέμβρη του 1974, όπως μας υπενθύμισε ο Ανδρέας Παράσχος στην από-την-πόλη-έρχομαι-και-στην-κορφή κανέλα επιστολή παραίτησής του, εντούτοις αυτό που κατέδειξε δεν είναι η διαφορά ήθους μεταξύ της τότε ιδιοκτησίας της ελλαδικής μητρικής και της τωρινής ιδιοκτησίας της ημεδαπής θυγατρικής, αλλά ότι οι επιδέξιοι αντιπερισπασμοί θέλουν μεταξωτούς χειρισμούς. Από άποψης στρατηγικής, πράγματι δεν χρειάζεται να είσαι ο Ρόμελ για να καταλάβεις πως ο Παράσχος ανέμισε λευκή σημαία με το που αποδέχτηκε να δημοσιευθεί διευκρίνηση παραδεχόμενος το σφάλμα του. Από εκείνο το σημείο και πέρα, ο πρώην διευθυντής ετέθη ενώπιον του φοβερού διλήμματος: κάθομαι στ’ αυγά μου ευελπιστώντας πως ο κοτοπουλάς θα κατανοήσει ότι φωλιά μου δεν είναι τόσο χεσμένη όσο φαίνεται ή επιχειρώ ηρωική έξοδο σαν Μεσολογγίτης ευελπιστώντας πως ο βάρδος του μέλλοντος θα μου αφιερώσει καναδυό αράδες; Ήταν μάλλον αναμενόμενο πως μπροστά σ’ αυτή την αποτρόπαια lose-lose situation, ένας δημοσιογράφος σεσημασμένος για την μετριοπάθειά του και γνωστός για την λεπταίσθητη λυρική του φλέβα θα πριμοδοτούσε μια πιο ήπια, συνετή και ποιητική ρότα: συνεχίζω να ρίχνω άσφαιρα μέχρι να καταφθάσουν ενισχύσεις από τα μετόπισθεν. Δεν είναι κανένας χθεσινός ο στιχουργός του «Λάθος μου». Δεν μπορεί άλλωστε ο πάσα ένας να έχει δικό του λήμμα στην αγγλόφωνη wikipedia.
Ο Παράσχος μπορεί να απέτυχε σε ζητήματα στρατηγικής αλλά φαίνεται να διαπρέπει ως τακτικιστής καθώς οι ενισχύσεις δεν άργησαν να έρθουν. Η πολεμική αεροπορία των ερτζιανών έσπευσε να ανοίξει φτερούγα προστασίας στο πεπτωκό μέλος της. Η Κατερίνα Ηλιάδη στο ραδιόφωνο του Πολίτη και η Άντρη Δανιήλ στον Active δεν μας έχουν δείξει πως είναι από τους δημοσιογράφους που μετατρέπονται σε εκμαγείο του συνομιλητή τους. Συνεπώς προκαλεί απορία πώς άφησαν τον συνάδελφο τους να φτερουγίζει αμέριμνος για κανένα 20λεπτο στις εκπομπές τους και να αερολογεί για τις Σεϋχέλλες, τις δημοσιογραφικές πηγές, την τραυματισμένη εφηβεία του ’74 και τα δύο κράτη αποφεύγοντας να ρωτήσουν αυτό που κάθε επιβάτης της οικονομικής θέσης είχε στο μυαλό του: κατηγορείς τους εργοδότες ότι έσκυψαν στην εξουσία και σε ακύρωσαν στους υφιστάμενούς σου. Ωστόσο παραδέχεσαι πως δεν μπορούσες να στοιχειοθετήσεις το ρεπορτάζ και πως προσυπέγραψες -με βαριά καρδία ή όχι, άσχετο, δεν είμαστε 14χρονα που γράφουν σε λευκώματα- το διευκρινιστικό άρθρο που σου πρότειναν -ή συνδιαμόρφωσες;- οι εκδότες. Μήπως από μόνος σου αυτοακυρώθηκες στους υφιστάμενους σου; Και εάν οι εκδότες έσκυψαν στην εξουσία, δεν μπορούμε να πούμε ότι η στάση σου όχι μόνο απείχε από του να επιδράσει ως οσφυϊκός ανατομικός κορσές κατά του καμπουριάσματος αλλά μάλλον τοποθετήθηκε ως περσικό χαλί ειδικό για γονυκλισίες; Δεν αποκλείω βέβαια η Ηλιάδη και η Δανιήλ να γνωρίζουν ότι ο Παράσχος είναι μανιώδης αντικαπνιστής και επομένως ίσως να το βρήκαν ανθυγιεινό να ρωτήσουν για τη ταμπακέρα. Δε βαριέσαι, αίεν υψικρατείν. Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο κώφωσης.
Ύστερα κατέφθασε το βαρύ πυροβολικό. Ο Διονύσης Διονυσίου, διευθυντής της εφημερίδας Πολίτης, βγήκε στην Ηλιάδη και είπε ότι έχει περάσει άπειρες ώρες ως μάρτυρας σε δίκες για λίβελλο και -με ύφος ψιλοαδικημένου- είπε (δις) ότι τα δικαστήρια υποχρεώνουν τους δημοσιογράφους να αποδεικνύουν «μέχρι κεραίας» τα όσα γράφουν. Ωστόσο δεν χρειάζεται να περάσει περισσότερο χρόνο στο εδώλιο ο Διονυσίου. Κι ένας ασκούμενος δικηγόρος μπορεί να τον πληροφορήσει ότι ο νόμος και τα δικαστήρια ακριβώς επιτρέπουν στους δημοσιογράφους να ΜΗΝ αποδεικνύουν «μέχρι κεραίας» τα όσα γράφουν αρκεί αυτά που αποδεικνύουν να είναι «εν πολλοίς» ορθά και ακριβή. Λεπτομέρειες, για έναν αρθρογράφο που μπορεί να χωρέσει στην ίδια παράγραφο Φουκουγιάμα, Πλούταρχο (όχι τον Γιάννη) και Μαρξ (Κάρλ, όχι Γκράουτσο).
Η αντεπίθεση ολοκληρώθηκε με την ιδιοφυή συνδρομή του επιτελικού γραφείου, την υπέροχη ανακοίνωση της Ένωσης Συντακτών Κύπρου, ένα μνημείο ατόφιου συντεχνιασμού, που παρείχε δύναμη κρούσης στην εμπροσθοφυλακή με βαρυσήμαντο ανακοινωθέν κατευθείαν από το Αρχηγείο: «Οι εκδότες-εργοδότες του Α. Παράσχου προέβησαν, ως μη όφειλαν, σε απολογία δια επιστολής, εκ μέρους και ερήμην του». Ως μη όφειλαν; Ακόμα κι αν ήταν ανακριβές το δημοσίευμα; Έτσι λέει η δεοντολογία; Ουκ απολογείστε; Ερήμην του; Μα, αφού αυτό ακριβώς είναι το θέμα: το ότι παραιτείται μη απολογούμενος ενώ προέβησαν σε απολογία ΜΕ τη συγκατάθεσή του. Καθοδηγητική Γραμμή υπ’ αρ.6 του Κώδικα Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας: «Πρέπει να αποφεύγεται περιγραφή της μεθόδου και της διαδικασίας μιας αυτοκτονίας ή απόπειρας αυτοκτονίας». Τικ.
Σε δυσαρμονία με το επ’ εσχάτοις πολεμοχαρές κλίμα, τα πιο πάνω έρχονται να προσδώσουν μια εύθυμη αντίστιξη στην ειρηνευτική αποστολή που δέχτηκε τις τελευταίες μέρες το τελευταίο πόνημα του Μακάριου Δρουσιώτη, η πολυδιαφημισμένη «Συμμορία». Τόσο ο Παυλίδης στο Κανάλι 6 όσο και η Ηλιάδη, άκουγαν αδιαμαρτύρητα τον Δρουσιώτη να εντάσσει τον εαυτό του στη χορεία των whistle-blowers και να διατείνεται πως δίχως την πρόσφατη οδηγία της Ε.Ε. περί προστασίας της συμπαθούς τάξεως των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος δεν θα τολμούσε να βγάλει το βιβλίο. Και πάλι τσιμουδιά για το διά ταύτα: οι whistle-blowers είναι επαγγελματίες συγγραφείς; Ο Δρουσιώτης είναι γνωστός συγγραφέας που βιοπορίζεται από τα βιβλία του (έτσι δήλωσε στον Παυλίδη), δεν είναι κανένας ψωνισμένος πεζογράφος που τον διαβάζουν με το ζόρι οι συγγενείς του, άντε και τα μέλη της Κυπριακής Εταιρείας Συγγραφέων για αλληλεγγύη προς τους ομοιοπαθείς. Μάλιστα τα προηγούμενα βιβλία του ήταν ακριβώς του είδους της «Συμμορίας» – βιβλία διερευνητικής δημοσιογραφίας με πρόσβαση σε πρωτογενείς πηγές. Ο Δρουσιώτης θα βγάλει χρήματα από τη «Συμμορία» όπως εξάλλου έβγαλε από τα προηγούμενα βιβλία του – αν κρίνουμε, δε, από τον ντόρο που γίνεται και από τις φωτό με τις κάσες βιβλίων που μοστράρει στο σάιτ του, αρκετά χρήματα. Δικαίωμά του ασφαλώς και καλοφάγωτα, αλλά κάποιος θα πρέπει να πει πως άλλο η καριέρα μας και άλλο η προστασία του δημοσίου συμφέροντος.
Τελικά μπορεί να είναι καλή η λύση των δύο κρατών. Στο ένα κράτος θα είναι όσοι αποκοιμίζουν αυτόν τον τόπο, από όπου κι αν προέρχονται, όπως κι αν λέγονται, όποια εξουσία κι αν ασκούν. Στο άλλο, όσοι προσπαθούν να μείνουν ξύπνιοι.
* Δικηγόρος.
