Η νέα χρονιά για την Κύπρο ξεκίνησε με μια σημαντική πολιτική επίσκεψη. Αναφέρομαι στην επίσκεψη του Υπουργού Εξωτερικών της Κίνας κ. Wang Yi. Καθώς η παρουσία της Κίνας γίνεται όλο και πιο ισχυρή σε παγκόσμιο επίπεδο και η πολιτική ηγεσία του Προέδρου Xi αποδεικνύεται καταλυτική για τη σταθερότητα, την ανάπτυξη και την ειρήνη στο διεθνές σύστημα, η πολιτική σημειολογία της συνάντησης του κ. Wangμε τον ΥΠΕΞ της χώρας μας κ. Νίκο Χριστοδουλίδη αποκτά πολύπτυχες διαστάσεις. Ιδιαίτερα αυτή τη χρονιά, η οποία σηματοδοτεί την 50ή επέτειο από την καθιέρωση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Κίνας και Κύπρου. Όλες αυτές τις δεκαετίες, οι δύο πλευρές συνεργάστηκαν αποτελεσματικά, δημιουργώντας ένα ευδιάκριτο παράδειγμα ίσης μεταχείρισης αλλά και αμοιβαίας, επωφελούς συνεργασίας μεταξύ μεγάλων και μικρών χωρών.
Αυτήν ακριβώς την παράδοση οι δύο λαοί έχουν κληρονομήσει και οφείλουν να διευρύνουν, εμβαθύνουν και προωθήσουν. Η πρωτοβουλία «Belt & Road» μπορεί – και πρέπει – να επεκταθεί με στόχο την οικοδόμηση ενός πράσινου, ψηφιακού, πολιτισμικού και εμπορικού δρόμου συνεργασίας και φιλίας. Ειδικότερα η Κυβέρνηση στη Λευκωσία στηρίζει την πρωτοβουλία «Belt & Road» ως βασικού πυλώνα διεθνούς συνεργασίας. Ταυτόχρονα, ο κ. Wang υπογράμμισε ότι εν μέσω αλλαγών που επέφερε διεθνώς η πανδημία COVID-19, υπήρξε συνεχής συνεργασία και αλληλοβοήθεια Κίνας και Κύπρου, με στόχο να ξεπεραστούν εμπόδια και δυσκολίες. Γεγονός που επέκτεινε σε πολλά πεδία την παραδοσιακή φιλία μεταξύ των δύο χωρών. Είναι πάντως γεγονός πως κατά την πανδημική κρίση η Λευκωσία εκτίμησε βαθύτατα τη βοήθεια και την αλληλεγγύη του Πεκίνου. Είναι πάντως αξιοσημείωτο πως η Κίνα υποστηρίζει, όπως διαβεβαίωσε ο κ. Wang Yi, τις προσπάθειες της Κύπρου να διαφυλάξει την εθνική κυριαρχία και την εδαφική της ακεραιότητα, στηρίζοντας μεταξύ άλλων την κατάλληλη διευθέτηση του Κυπριακού σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών.
Σε κάθε περίπτωση, οι εξελίξεις των τελευταίων ετών δείχνουν ότι ο ρόλος της Κίνας είναι πρωταγωνιστικός. Θεωρώ επομένως για πολλούς λόγους και σε πολλά πεδία σημαντικό να εμβαθύνει η Λευκωσία τις σχέσεις της με το Πεκίνο. Για παράδειγμα, στον τεχνολογικό τομέα, η Κίνα έχει πάρει την πρωτοκαθεδρία από τις ΗΠΑ στο κρίσιμο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, οι ζυμώσεις στην Ευρασία, με πυρήνα την στρατηγική συνεργασία Ρωσίας-Κίνας, εκκολάπτουν το πρόπλασμα ενός νέου γεωπολιτικού σχήματος. Το εν λόγω σχήμα αποκτά πρωτοφανές μέγεθος αν κάποιος αναλογιστεί τη δημιουργία της «Περιφερειακής Ολοκληρωμένης Οικονομικής Εταιρικής Συνεργασίας», γνωστής με το ακρωνύμιο RCEP. Πρόκειται για μια νέα ζώνη, τη μεγαλύτερη παγκοσμίως, που συγκροτήθηκε λίγο πριν εκπνεύσει το 2020. Ενσωματώνει 15 χώρες της Ασίας, του Ειρηνικού και της Ωκεανίας, αποτελώντας μια τεράστια αγορά 2,2 δισ. ανθρώπων και συγκεντρώνοντας αθροιστικά ΑΕΠ ύψους 26,2 τρις δολαρίων. Δεσπόζουσα θέση στην RCEP έχει σαφώς η Κίνα, η οποία επί προεδρίας Xi παίρνει διαρκώς σημαντικές πρωτοβουλίες, επιδεικνύοντας μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και εμπιστοσύνη στις δυνάμεις της. Σπεύδω να σημειώσω πως μολονότι πλείστα ευρωπαϊκά ΜΜΕ δεν απέδωσαν την προσήκουσα προσοχή, εντούτοις έγκυρες γερμανικές εφημερίδες και ιστοσελίδες αφιέρωσαν άρθρα και αναλύσεις για την RCEP. Ορθώς αντιλήφθηκαν τη νέα ζώνη ελεύθερου εμπορίου ως προειδοποιητική βολή για τη Γερμανία και, ενδεχομένως, για το σύνολο της Ευρώπης.
Τούτων -και άλλων- δοθέντων, θα έλεγα πως η Λευκωσία έχει βαθειά υποχρέωση να υπογραμμίζει πάντοτε στα θεσμικά όργανα των Βρυξελλών πως η Κίνα αποτελεί πλέον μια σημαντική δύναμη σε έναν πολυπολικό κόσμο. Και πως οι συναινετικές σχέσεις μεταξύ Κίνας και ΕΕ πρέπει να υπερτερούν των όποιων διαφορών αφού οι δύο πλευρές είναι στρατηγικοί εταίροι και όχι αντίπαλοι. Καθώς οι δυνητικές διαμάχες που πηγάζουν από μακροοικονομικές ανισορροπίες και απώλεια νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής εντός της Ευρωζώνης δεν φαίνεται να εξαφανίζονται, είναι κρίσιμα αναγκαίο να κατανοήσουν οι Βρυξέλλες πως δεν μπορούν να διαχειριστούν τα πολιτικά και οικονομικά τους ζητήματα χωρίς την ενίσχυση της στρατηγικής σύμπραξης και σύμπτυξης με το Πεκίνο. Ο πυρήνας της επιτυχίας βρίσκεται ακριβώς στον καθορισμό σαφών προτεραιοτήτων και επιτεύξιμων στόχων για τη θεμελίωση ενός ισχυρού στρατηγικού προσανατολισμού και οράματος για μια ειρηνική κοινότητα με κοινό μέλλον για την ανθρωπότητα. Στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα τα νέα γεωπολιτικά δεδομένα δημιουργούν προκλήσεις, δυνατότητες και ευκαιρίες. Η Κύπρος, στο σταυροδρόμι της Ευρώπης με την Αφρική και την Ασία και πολύ κοντά στις μεγάλες εμπορικές αρτηρίες, έχει ακόμα ένα σημαντικό λόγο για να ενισχύει την εμβάθυνση των στρατηγικών σχέσεων Κίνας και ΕΕ στα θεσμικά όργανα των Βρυξελλών.
*Πρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου
