Όταν η ζωή αδυνατεί να εξασφαλίσει λύσεις προβλημάτων ο εν ενεργεία εγκέφαλος παραπέμπει στην ιστορία. Ανοίγει την αυλαία του παρελθόντος όπου φωλιάζουν ομοειδείς αδυναμίες και διέξοδοι από δυσάρεστες πραγματικότητες. Και, κατά κανόνα, οι γνωστικές εμπειρίες φωτίζουν την αναζήτηση λύσεων, γνωστού όντος ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται όπως τα κύματα των θαλασσών. Επί παραδείγματι στον προβληματισμό για την ηθική κατάπτωση του σημερινού ανθρώπου και την παταγώδη πτώση από το ηθικό ύψος που απέδιδε τη συμπεριφορά, ατομική και κοινωνική, στα μέσα του περασμένου αιώνα. Θυμάμαι τον άνθρωπο της δεκαετίας του 1950. Την οντότητα που τιμούσε εμπράκτως την ύπαρξή της και την στεφάνωνε με τη δάφνη του φιλότιμού της. Ο άνθρωπος έφτανε ώς τον θάνατο για την υπαρξιακή αρετή της ανθρωπιάς. Και ανέφερα επανειλημμένα παραδείγματα αποδεικνύοντας την έμπρακτη αυτή αλήθεια, όπως την τραγική επιλογή του Χαρίλαου Μιχαήλ.
Και ναι μεν δεν διατείνομαι ότι το παρελθόν είναι τεράστια δεξαμενή ιδανικών προσωπικοτήτων. Αλλά ο Λουκιανός του δευτέρου αιώνα στηρίζει την εκτίμησή του στον Απελλή, τον διάσημο ζωγράφο της ελληνικής αρχαιότητας που, κατά τον θρύλο, είχε ζωγραφίσει σταφύλια που τα πουλιά κατέβαιναν και τα τσιμπούσαν νομίζοντάς τα αληθινά! Ο Απελλής, λοιπόν, θέλοντας να αποδώσει χαρακτήρες ανθρώπων της εποχής του, προσωποποίησε τη συκοφαντία, τη δολιότητα, την απάτη, τον φθόνο, μπροστά στον Μίδα, βασιλιά της χρυσοφόρου Φρυγίας και δίπλα ζωγράφισε την Αλήθεια ολόγυμνη να δείχνει στον ουρανό. Ο Ιταλός ζωγράφος Σάντρο Μποτιτσέλι εμπνευσμένος από τη μαρτυρία του Λουκιανού, απέδωσε τον Απελλή σ’ έναν εξαίρετο πίνακά του που όποιος θέλει να σχολιάσει το περιεχόμενο, αντιλαμβάνεται ότι ο καλλιτέχνης αποδίδει σύγχρονους ανθρώπους που κυκλοφορούν αδιάντροπα ανάμεσά μας, σαν μετενσαρκωμένοι από το απώτατο παρελθόν παλιάνθρωποι. Και δεν είναι δύσκολο να επισημάνεις τέτοιες θλιβερές παρουσίες με μια ματιά στο περιβάλλον! Ο Απελλής και ο Λουκιανός ζωγράφισαν τον καταρρέοντα άνθρωπο που χαρακτηρίζει την κοινωνία μας που υποφέρει από τα άχθη των συκοφαντών, των δολίων, των φθονερών και των απατεώνων. Αν η Πολιτεία ανεβάσει δημοσίως ένα αντίγραφο του Μποτιτσέλι και καλέσει τους πολίτες να γράψουν παραδείγματα που να επαληθεύουν τον ζωγράφο, η πλατεία θα γεμίσει με ονόματα που προκαλούν τη δημόσια απέχθεια. Η Ρωμαϊκή Σύγκλητος απάλειφε από τα δημόσια ληξιαρχεία τους αχρείους πολίτες που θεωρούνταν προσβολή για την πόλη ως «μη υπάρξαντες», και τα παιδιά τους κουβαλούσαν την ντροπή για τα αίσχη των πατέρων τους.
Ο επισκέπτης του «Ουφίτσι» στο Παλάτσο Πίττι της Φλωρεντίας, μπορεί να θαυμάσει τον πίνακα του Μποτιτσέλι και να συσχετίσει τον σημερινό συκοφάντη, τον δόλιο, τον απατεώνα, τον ζηλόφθονα, που μολύνουν την κοινωνία με την αθλιότητά τους, μετατρεπόμενοι σε «άχθη αρούρης» με τους ελεεινούς χαρακτήρες τους. Αποτελεί δε τεκμήριο η αηδία σοβαρών πολιτών που ελεεινολογούν τους ενόχους αισχρής συμπεριφοράς, όπως έγινε σε πολυκατάστημα της Λευκωσίας όταν αγωνιστής απεκάλεσε παλιάνθρωπο, μπροστά στη γυναίκα του, τέτοιο τύπο. Και επειδή η Βουλή προσφάτως δείχνει κάποια ευαισθησία σε τέτοια θέματα, ας μιμηθεί τη ρωμαϊκή Σύγκλητο, σβήνοντας από τα δελτία της πόλης ρυπαρούς τύπους που ντροπιάζουν τα σώματα στα οποία διολισθαίνουν θρασύτατα σαν δηλητηριώδη φίδια. Ο Καρλ Γιουνγκ μίλησε για την απόλυτη αηδία της βλακείας.
Και επειδή βαίνομεν προς εκλογάς νέας Βουλής, ευχόμεθα ο πολύπειρος λαός να μιμηθεί τον Πιττακό το Μυτιληναίο (650-570 π.Χ.) που δήλωνε πως «δεν επιτρέπεται στους κακούς να καταλαμβάνουν εξουσία, ούτε στους καλούς να την αποφεύγουν». Το επί της ανάγκης ευεργέτημα μπορεί να αρχίσει από τη νέα Βουλή. Να κλείσει τον δρόμο προς το Κοινοβούλιο σε εξουσιομανείς που δεν αξίζουν να εμφανίζονται ως εκπρόσωποι του δύσμοιρου λαού που ήρθε η ώρα να σβήσει από τα κατάστιχά του τυχοδιώκτες «ως μη υπάρξαντες».
Ο κόσμος μας που δεινοπαθεί από τα πρόσωπα της αηδίας που εικονίζουν ο Απελλής και ο Μποτιτσέλι, είναι πια ώρα να κλείσει τη μύτη του στη βρωμιά για ν’ αντικρίσει κατάμουτρα τη δολιότητα, την απάτη, το φθόνο, και γενικά αθλίους που με τα τεχνάσματά τους παραπλανούν τους ψηφοφόρους, εξασφαλίζοντας προσωπικά κέρδη και στοιβάζοντας πλούτη, που φυσιολογικά, «Οι Δαιμονισμένοι», καταθέτουν στην Κόλαση, κατά τον Φιόντορ Ντοστογιέφκυ, να αισθανθεί τη βδελυγμία που προκαλούν με την πολυπροσωπία τους και να «αποτάξει τον σατανά» από τον δημόσιο βίο, να απολακτίσει το βάρος από τις σκέψεις που εξαπατά και παρασύρει σε δρόμους που δεν πρέπει να πατά ο άνθρωπος που σέβεται τον εαυτό του, την καταγωγή του και τον προορισμό του. Και να έχει κατά νουν ότι τα πάθη της κοινωνίας δημιουργήθηκαν από χαρακτήρες όπως αυτούς που υπονοούν οι μεγάλοι δημιουργοί της αρχαίας Ελλάδας ο πρώτος και της αναγεννητικής Ιταλίας ο δεύτερος. Γιατί η ζωή θ’ αλλάξει όταν απαλλαχτεί από την κακότητα όσων διαστρέφουν το έργο της Θείας Δημιουργίας. Μ’ αυτή τη λύτρωση μπορεί η κοινωνία μας να χαράξει την οδό προς το πεπρωμένο της, που θα είναι η ανθρωπιά, η γαλήνη και η πνευματική ελευθερία που θεμελιώνει την ύπαρξη όπως τη θέλησε ο Θεός.
