Κανείς δεν αμφισβητεί την αναγκαιότητα επιβολής περιοριστικών μέτρων στον πληθυσμό της Κύπρου με στόχο την προστασία του έναντι του κορωνοϊού. Το θέμα όμως που εγείρεται είναι κατά πόσο τα μέτρα τα οποία επιβλήθηκαν ήταν ανάλογα με τον κίνδυνο που αντιμετώπιζε ο πληθυσμός ή μήπως υπήρξε μια υπέρβαση εις βάρος των δικαιωμάτων του πληθυσμού; Αυτό το πρόβλημα εγείρεται σε χώρες όπως η Κύπρος που αφενός δεσμεύεται από Χάρτη Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και αφετέρου διαφέρει ουσιαστικά η περίπτωση του νησιού της χώρας μας από τις Ευρωπαϊκές και άλλες μεγάλες χώρες. Αυτό συνεπάγεται και διαφοροποίηση αντιμετώπισης του προβλήματος.
Κατ’ αρχάς, κάθε περιοριστικό μέτρο σε βάρος των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων υπάγεται και στην αρχή της αναλογικότητας. Δεν αρκεί το μέτρο να κρίνεται αναγκαίο λόγω του στόχου του, πρέπει να είναι και ανάλογο του στόχου αυτού. Το θέμα αυτό αναπτύσσεται στην τελευταία έκδοση του εξαίρετου βιβλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σύμφωνα με την νομολογία του ΕΔΑΔ, (Harris, O’Boyle and Warbrick 4η έκδοση). Σε μια πρόσφατη απόφαση που διατυπώθηκε όταν η εξουσία αποφασίσει να περιορίσει τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, να επιλέγει τα μέσα τα οποία προκαλούν τη λιγότερη δυνατή βλάβη στα δικαιώματα των ανθρώπων. Η αρχή αυτή είναι απλή και λογική και θέτει υπεράνω όλων την προστασία της ανθρώπινης ύπαρξης και των δικαιωμάτων της. Είναι πολλά τα δικαιώματα που επηρεάζονται με τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν.
Πρόχειρα, αναφέρω το δικαίωμα της ελεύθερης μετακίνησης εντός του εδάφους την Δημοκρατίας, το δικαίωμα εγκατάλειψης μόνιμα ή προσωρινά του εδάφους της Δημοκρατίας, η ελευθερία εισόδου στη Δημοκρατία, το δικαίωμα της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, το δικαίωμα του συνέρχεσθαι ειρηνικώς, τα δικαιώματα άσκησης οποιουδήποτε επαγγέλματος, διεξαγωγή εμπορίου ή επικερδούς εργασίας. Μπορεί να υπολογίσει ένας ότι ουσιαστικά όλα τα πιο πάνω δικαιώματα έχουν αποκεφαλιστεί. Όπως είπα και στην αρχή, βεβαίως έπρεπε να μπουν περιορισμοί για την προστασία της ζωής από τη μάστιγα του κορωνοϊού. Τέτοιοι περιορισμοί όμως, πρέπει να εξετάζονται με μεγάλη προσοχή και να είναι απολύτως απαραίτητοι. Έχω την εντύπωση ότι η Κυβέρνηση κάτω από κάποιο πανικό και έλλειψη κατάλληλων συμβούλων, ενέργησε με προχειρότητα, δεν προέβη σε προσεκτική εξέταση της επιλογής αυτών των σοβαρών περιορισμών. Κατ’ αρχάς οι πρώτοι περιορισμοί που επιβλήθηκαν φανερώνουν έλλειψη προσεκτικής μελέτης του θέματος με αποτέλεσμα να υπάρχουν αδικαιολόγητα λάθη. Στη συνέχεια βλέποντας και τι γίνεται στην Ευρώπη, δοκίμασε η Κυβέρνηση να κάνει μια διευθέτηση ανεξάρτητη από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Κάπου πιο φιλελεύθερη και κάπου πιο αυστηρή. Αργότερα, υπήρξε κάποια προσπάθεια αντιγραφής μέτρων τα οποία λήφθηκαν από ευρωπαϊκές χώρες για τον ίδιο σκοπό. Εκείνο το οποίο όμως δεν λήφθηκε υπόψη είναι ότι άλλο είναι Γαλλία, άλλο Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η Κύπρος υπήρξε κάπου πιο φιλελεύθερη και κάπου πιο αυστηρή. Δεν ό,τι συμβαίνει σε μια ευρωπαϊκή χώρα χωρίς να έχεις υπόψη σου τις διαφορές της κάθε χώρας με τη δική σου. Πρώτα από όλα επιλέγεις την ομάδα που τα μέλη της είναι οι πιο καλοί γνώστες των εγειρόμενων θεμάτων. Το αξίωμα του καθενός δεν είναι καθοριστικό. Έπειτα, όλους τους περιορισμούς που προτίθεται η Κυβέρνηση να επιβάλει οφείλει να τους γνωστοποιεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο σε όλο τον πληθυσμό εγκαίρως.
Δεν κατακρίνουμε την Κυβέρνηση για την απόφαση της να λάβει μέτρα για την προστασία του κυπριακού πληθυσμού έναντι του κορωνοϊού. Υπάρχουν όμως σοβαρά προβλήματα όταν τα μέτρα συγκρούονται αχρείαστα με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Για παράδειγμα, είναι απαράδεκτο να επιβάλλονται μέτρα σε απόλυτη μορφή. Μέσα στα μέτρα τα οποία επιβάλλονται υπάρχουν περιπτώσεις που αναστέλλεται η λειτουργία “εμπορικών κέντρων”. Μια φράση η οποία έχει τεράστια εμβέλεια και καλύπτει μεγάλο μέρος της εμπορικής δραστηριότητας του πληθυσμού. Δεν προβλέπονται εξαιρέσεις από αυτή την αναστολή, γεγονός που κάνει τον περιορισμό πιο σκληρό και ασυμβίβαστο με το δικαίωμα της ελευθερίας διεξαγωγής οποιουδήποτε εμπορίου ή επικερδούς εργασίας. Γιατί δεν πρόβλεψαν κάτι οι ιθύνοντες για τους εργαζόμενους σε αυτό το τεράστιο φάσμα δραστηριότητας; Παράδειγμα οι εξαιρέσεις, η ελευθερία σε ορισμένα επαγγέλματα ή ακόμα και η αναστολή εναλλάξ. Τι εισόδημα θα έχουν οι μαγαζάτορες αυτών των εμπορικών δραστηριοτήτων ή οι φτωχοί υπάλληλοι τους; Το μελέτησαν το θέμα και έχουν απάντηση; Άλλωστε το μέτρο θα καταχωρηθεί στην ιστορία ως ένα εξαιρετικά καταπιεστικό μέτρο που δεν έδινε καμία διέξοδο σε μια σειρά από ανθρώπους, σε κατάλληλες περιπτώσεις. Ας ξανά κοιτάξουν το άρθρο 25 του Συντάγματος. Υπάρχουν και άλλες παραβιάσεις του κώδικα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην έκταση, που γίνονται απόλυτο εμπόδιο στην άσκηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των κυπρίων πολιτών λόγω της μη εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας.
