Ο Άνθρωπος είναι μια βιολογική ψυχολογική και κοινωνική οντότητα, που η ομαλή λειτουργία του, εξαρτάται από την αρμονική λειτουργία των στοιχείων που την αποτελούν. Η πανδημία του κορονοϊού, που μαστίζει την ανθρωπότητα εδώ και πάνω από ένα χρόνο, και που οδήγησε σε χειρισμούς πρωτόγνωρους  για τη σύγχρονη κοινωνία, όπως την καραντίνα, την απομόνωση, τον υποχρεωτικό περιορισμό στο σπίτι, την απομάκρυνση  από την εργασία και τις δραστηριότητες τις καθημερινής ζωής των ατόμων, προκάλεσε μια θύελλα στην οντότητα του καθενός μας. Μια θύελλα που είναι ικανή να φέρει τεράστιες αλλαγές στη ψυχολογία των ανθρώπων, στη κοινωνία και να ταρακουνήσει κάθε σύστημα αξιών και κάθε έννοια νοήματος ζωής. Αλλαγές με θετικό ή αρνητικό πρόσημο. Στη συνέχεια θα προσπαθήσουμε να εξετάσουμε κάποιες από αυτές τις αλλαγές και να εισηγηθούμε κάποιους τρόπους που να μπορούν να καταλαγιάσουν αυτή τη θύελλα που απειλεί την ίδια την ανθρώπινη οντότητα.

Σε κάποιους ανθρώπους, η επιβαλλόμενη απομόνωση στο σπίτι, η αποφυγή των κοινωνικών επαφών, η τήρηση των μέτρων υγιεινής και αυτοπροστασίας, έχουν ψυχολογικές παρενέργειες. Κάποιες από αυτές, είναι η επιδείνωση της μοναξιάς και των νευρωσικών συμπτωμάτων, η κατάθλιψη, η αντιδραστική ένταση (στρες),το άγχος, η κόπωση, η πτώση του ηθικού ,η αύξηση της επιθετικότητας, ακόμα και η κοινωνική αντίδραση.

Αναμφίβολα η καραντίνα και η υποχρεωτική απομόνωση στο σπίτι, αποτελούν μια δυσάρεστη εμπειρία για όσους υποβάλλονται σ’ αυτή . Η απομάκρυνση από τα πρόσωπα που αγαπούμε ,η απώλεια της ελευθερίας , της κοινωνικής επαφής, της επικοινωνίας, η αβεβαιότητα για την εξέλιξη της ασθένειας και της πανδημίας, η βαρεμάρα, ίσως κάποιες φορές, να έχουν άσχημα αποτέλεσμα. Όπως αυτοκτονίες, θυμό, ή πράξεις βίας. Πολλοί ερευνητές αναφέρουν, ότι τα ωφελήματα  οποιουδήποτε υποχρεωτικού εγκλεισμού κατά την πανδημία, θα πρέπει να υπολογίζονται σε σύγκριση με το πιθανό  ψυχολογικό ή άλλο κόστος . Ακόμα τονίζεται από επιστήμονες ότι οι αρχές θα πρέπει να παρέχουν μια ξεκάθαρη εξήγηση για τα μέτρα που λαμβάνονται και να τονίζεται η αξία των θυσιών που καλούνται τα άτομα να κάνουν και ότι αυτές είναι μια πράξη αλτρουισμού και όχι μια  εγωιστική πράξη απλής αυτό-προστασίας.

Είμαστε κοινωνικά όντα για τούτο αντιλαμβανόμαστε τη ζωή και την ύπαρξη μας μέσα από τη συνύπαρξη μας με άλλους ανθρώπους. Αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας σε σχέση με τους άλλους ανθρώπους, μετρούμε τις ικανότητες μας , πλάθουμε την εικόνα μας ,αναζητούμε μια θέση ανάμεσα στους άλλους και έχουμε ιδιαίτερα αναπτυγμένο το αίσθημα του ανήκειv.

Τα μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού, απαιτούν κοινωνική αποστασιοποίηση , και κατάργηση συμπεριφορών που έχουν σχέση με την κοινωνικοποίηση. Όπως είναι η χειραψία, το αγκάλιασμα, το φιλί, το πλησίασμα του άλλου. Αντί να νιώθουμε τη ζεστασιά του άλλου, ή αν θέλετε την αύρα του διπλανού μας , μας κυριεύει ένα αίσθημα σαν στο ποίημα του Καβάφη, όπου χτίζουν τείχη γύρο μας, που μας οδηγούν σε μια κοινωνική νεύρωση, σε μια πραγματική αίσθηση απελπισίας. Απειλείται η κοινωνική οντότητα μας και νιώθουμε στο περιθώριο. Με αποτέλεσμα, πολλά άτομα να παρουσιάζουν προβλήματα, όπως αϋπνία ,ένταση, συναισθηματική εξάντληση, υπερκατανάλωση αλκοόλ και φαγητού, αύξηση του καπνίσματος, έλλειψη δραστηριότητας και ενδιαφέροντος.

Τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας είναι πιο επιρρεπή σε τούτη την αβεβαιότητα που ζούμε σήμερα. Τα μεγαλύτερα άτομα συχνά χάνουν την ικανότητα να βγαίνουν έξω, να έχουν κοινωνική ζωή και το κοινωνικό υποστηρικτικό τους δίκτυο μικραίνει, αφού πολλά άτομα από το οικογενειακό και κοινωνικό τους περιβάλλον φεύγουν από τη ζωή. Μετά τα 68-70 χρόνια τα άτομα είναι απομονωμένα κοινωνικά και οι κοινωνικές τους σχέσεις φτωχαίνουν.

Στην πλειοψηφία τους αυτοί οι άνθρωποι βιώνουν μοναξιά . Σήμερα όμως με τα μέτρα που λαμβάνονται για τη πανδημία ενδυναμώνονται τα συναισθήματα μοναξιάς , της αίσθησης ότι είναι αβοήθητοι και αδύναμοι. Βιώνουν φόβο , ανησυχία και την αίσθηση του αδιεξόδου.

Ανάλογα προβλήματα και συναισθήματα, ασφαλώς, βιώνουν και όλες οι οικογένειες που αναγκάζονται να μείνουν όλα τα άτομα μαζί, όλες τις ώρες και να μετατρέπεται το σπίτι πολλές φορές σε σχολείο, γραφείο, παιγνιδότοπος και πολλά άλλα. Η προσαρμογή της οικογένειας δεν είναι απλή υπόθεση, ούτε κάτι που γίνεται ανώδυνα και ίσως σε πολλές περιπτώσεις, όχι χωρίς αρνητικές επιπτώσεις. Η προσαρμογή θα εξαρτηθεί από παράγοντες όπως, ο αριθμός των παιδιών και οι ηλικίες τους, η προσωπικότητα των γονιών, η ύπαρξη προβλημάτων, η ανεκτικότητα των μελών της οικογένειας, το επίπεδο επικοινωνίας, ο τρόπος επίλυσης συγκρούσεων , η ικανότητα έκφρασης συναισθημάτων. Αν όλοι αυτοί οι παράγοντες δεν υπάρχουν οι δεν λειτουργούν σε ικανοποιητικά επίπεδα, η πιθανότητα να παρουσιαστούν προβλήματα όπως αίσθημα μοναξιάς, κατάθλιψης, έντασης, άγχους, εκνευρισμός, χαμένη διάθεση για όλα, κόπωση κ.α.

ΟΙ ενήλικες βιώνουν και άλλες αγωνίες, όπως είναι η αβεβαιότητα για το μέλλον, αν ο κόσμος και οι κοινωνικές σχέσεις θα είναι ίδιες μετά από αυτό που συμβαίνει σήμερα ή θα πρέπει να προσαρμοστούμε σε ένα νέο κόσμο. Ποιες  θα είναι αυτές οι αλλαγές; Αγωνία γιατί δεν μπορούμε να διαχειριστούμε το στρες και το άγχος μας γιατί δεν μπορούμε να συναντήσουμε τα άτομα που μας στήριζαν , που μοιραζόμαστε τις σκέψεις μας, τις δυσκολίες και τις αδυναμίες μας. Τους απασχολεί ακόμα ο χειρισμός των παιδιών σε σχέση με την πανδημία και τον εγκλεισμό. Πολλές φορές νιώθουν αβοήθητοι και χαμένοι.

Ο επιβαλλόμενος τρόπος ζωής ένεκα της πανδημίας ,δημιουργεί αντιφατικά θα λέγαμε συναισθήματα στους ανθρώπους, τα οποία κυμαίνονται από την αγωνία, το άγχος, την ανησυχία, το φόβο, τον πανικό, μέχρι την αδιαφορία , την άγνοια, το θυμό, την υποτίμηση, ή ακόμη και την άρνηση του προβλήματος, γεγονός που οδηγεί στην αδυναμία των ανθρώπων να ακολουθήσουν και να πειθαρχήσουν στις οδηγίες που δίνονται από τις αρχές. Παρ’ όλο που τα μέτρα , όσο οδυνηρά και να είναι, είναι αυτά

που μπορούν να συμβάλουν έτσι που να μειωθεί η εξάπλωση του ιού, να νοσήσουν όσο λιγότεροι γίνεται συνάνθρωποι μας, και να κλάψουμε όσο γίνεται λιγότερες ανθρώπινες ζωές.

Την ίδια στιγμή δημιουργεί, μια πολύ μεγάλη αποσταθεροποίηση, γιατί μπαίνουν σε δοκιμασία όλα εκείνα που μέχρι σήμερα θεωρούσαμε δεδομένα, όπως ικανότητες, αξίες, αρετές, τρόπους συμπεριφοράς και συνδιαλλαγής που διαθέτουμε και μας βοηθούσαν μέχρι τώρα να τα καταφέρνουμε, με ότι μας συνέβαινε. Όσο πιο καλά γνωρίζουμε τα συναισθήματα μας και τις ικανότητες ή τα δυνατά μας σημεία που είναι δυνατόν να δοκιμαστούν στη δύσκολη αυτή περίοδο, τόσο ευκολότερα θα μπορέσουμε  να αντιμετωπίσουμε αυτό που περνούμε.

Ας προσπαθήσουμε , να μην αφεθούμε στη μοίρα μας ή να παραιτηθούμε. Ας ζήσουμε όσο πιο δημιουργικά μπορούμε με το να βρίσκουμε μικρά πράγματα που μπορούν να μας δώσουν χαρά. Η ανάληψη της ευθύνης που μας αναλογεί, θα μας   κάνει να νιώσουμε πιο ελεύθεροι και πιο ικανοποιημένοι. Να διατηρούμε τον ενθουσιασμό μας, τη τόλμη και την ικανότητα μας να αναγνωρίζουμε την πραγματικότητα χωρίς να εθελοτυφλούμε. Να  επικεντρωθούμε στον εαυτό μας και στη μοναδικότητα μας και στο γεγονός ότι είμαστε σκεπτόμενες υπάρξεις, που στοχαζόμαστε για ότι συμβαίνει σε μας και γύρω μας . Να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα μας και να μη τα φοβόμαστε. Ας μη ξεχνάμε ότι είναι δικά μας και μπορούμε να τα διαχειριστούμε. Να είμαστε σε θέση να μένουμε μόνοι μας και να μη τρομάζουμε, αλλά να ευχαριστιόμαστε τη μοναξιά, όσο και αν αυτό ακούγεται παράξενο. Να νοιαζόμαστε για τους άλλους, ακόμα και αν είναι άγνωστοι, να εκφράζουμε την έγνοια μας και μη φοβόμαστε τη διαφορετικότητα. Ας δεχόμαστε τα συναισθήματα των άλλων ακόμα και αν κάποτε μας δυσκολεύουν ή μας πονάνε. Να προσπαθούμε να συγχωρούμε και να μαθαίνουμε από τα λάθη μας. Ας μην ξεχνάμε πως κάθε κρίση εκτός από κίνδυνος είναι και μια ευκαιρία για να συνδεθούμε με τον ίδιο τον εαυτό μας , να επανασυνδεθούμε με τους άλλους και το περιβάλλον με νέους όρους, κάνοντας τις υπερβάσεις που θεωρούμε απαραίτητες στο να μας βοηθήσουν, όχι μόνο να ανταπεξέλθουμε, αλλά και να βγούμε πιο δυνατοί και ίσως ωριμότεροι, από τη κρίση.

Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε ποιες είναι οι νέες δυνάμεις που ενεργοποιούνται από τις καινούργιες εμπειρίες. Ο τρόπος που ο καθένας βιώνει  τη κρίση, είναι που δημιουργεί το όποιο τραύμα και όχι η ίδια η κρίση.

Πέραν από το να εργαστούμε με τον εαυτό μας και την ίδια την ύπαρξη μας, που απειλούνται σε τούτες τις δύσκολες μέρες, μπορούμε να κάνουμε και μερικά πιο πρακτικά πράγματα που είναι πιθανόν να μας βοηθήσουν .

Αν έχετε πρόσβαση στη τεχνολογία χρησιμοποιήστε την . Οι βιντεοκλήσεις,  μας βοηθούν να δούμε αγαπημένα μας πρόσωπα και τις εκφράσεις τους και μας δίνουν την αίσθηση ότι είμαστε κοντά τους.

Βοηθήστε δικούς σας ή άλλους ανθρώπους που είναι πιο ευάλωτοι από σας . Η ενδυνάμωση της αλληλεγγύης μπορεί να δράσει θεραπευτικά και για μας.

Το στρες μπορεί να γίνει διαχειρίσημο με άσκηση στο σπίτι, και με ένα υγιεινό 24ωρο πρόγραμμα με επαρκή ξεκούραση και τακτικά υγιεινά γεύματα. Θα βοηθήσει πολύ αν ντύνεστε και να περιποιείστε τον εαυτό σας και να έχετε ένα χώρο στο σπίτι που θα είναι δικός σας. Το γραφείο σας. Έτσι μπορεί να αυξηθεί η αυτοπεποίθηση μας και δεν χαλάμε την εικόνα του εαυτού μας. Βρείτε το χρόνο και τη διάθεση να κάνετε κάποιες δουλειές στο σπίτι που αποφεύγατε.

Καλό είναι να μοιράσουμε τις ώρες τις ημέρας μας στις διάφορες υποχρεώσεις μας, επαγγελματικές ,οικογενειακές κ.α. Θα πρέπει να ξέρουμε σε ποια ώρα θα κάνουμε τις διάφορες δραστηριότητες μας . Αν αφήσουμε ελεύθερο το πρόγραμμα μας το πιθανότερο είναι να μη κάνουμε τίποτα και να κατηγορούμε συνέχεια τον εαυτό μας ή να κατηγορούμε άλλους.

Το να ασχοληθούμε με τα παιδιά μας είναι υποχρέωση μας. Θα πρέπει να μιλήσουμε καθαρά στα παιδιά ,ανάλογα με την ηλικία τους, για την πανδημία. Να προσέξουμε να μην τα τρομοκρατήσουμε αλλά να τα ενημερώσουμε και να μην πάρουν το μήνυμα ότι είναι σε διακοπές στο σπίτι, και να καταλάβουν, ότι έχουν υποχρεώσεις και ευθύνες για το σπίτι και το σχολείο.

Να μιλάμε στο τηλέφωνο με τα άτομα που δεν μπορούμε να δούμε. Μην απομονώνεστε και μη ξεχνάτε τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους σας. Ας αφήσουμε πίσω εγωισμούς και ας καλούμε εμείς όποιους θέλουμε να μιλήσουμε, ακόμα και εκείνους που δεν έχουμε εμείς ανάγκη, αλλά εκείνοι έχουν εμάς ανάγκη. Αν αισθανόμαστε πιεσμένοι ας αναζητήσουμε τους ανθρώπους που μας φτιάχνουν τη διάθεση.

Να μιλάμε ανοιχτά με τους ανθρώπους που θέλουμε. Να εκφράζουμε τα συναισθήματα μας. Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο θεραπευτικό από την αγάπη.

Ας επικεντρώνεται η σκέψη μας στο ότι δεν υπάρχει θετικό χωρίς αρνητικό  και αρνητικό χωρίς θετικό.

Όταν τελειώσει η καταιγίδα δεν θα θυμόμαστε πώς καταφέραμε να επιβιώσουμε. Δεν θα είμαστε καν σίγουροι ότι έχει τελειώσει. Ένα πράγμα όμως θα είναι σίγουρο: όταν θα βγούμε από την καταιγίδα δεν θα είμαστε οι ίδιοι άνθρωποι με αυτούς που μπήκαμε. Και αυτό είναι το νόημα της καταιγίδας.

Το μήνυμα «μένουμε σπίτι» είναι μήνυμα ζωής. Μένουμε σπίτι για να υπερασπιστούμε τη δική μας ζωή, τη ζωή όσων αγαπάμε αλλά και όσων δεν γνωρίζουμε ως ελάχιστη προσφορά στο ανθρώπινο είδος.

* SOCIOLOGY-BIOLOGY-MANAGEMENT(MBA)
INDIANA UNIVERSITY,BLOOMIGTON-USA