Την κοινή γνώμη έχει απασχολήσει πολύ το τελευταίο διάστημα η εμπλοκή του Προέδρου της Δημοκρατίας στην υπόθεση των κατ’ εξαίρεση πολιτογραφήσεων ή όπως επικράτησε να ονομάζεται, των χρυσών διαβατηρίων. Είναι νομίζω αναγκαίο να ανατρέξουμε στα βασικά και να παραθέσουμε τα γεγονότα:

(α) Ο κύριος Αναστασιάδης είναι από τον Φεβρουάριο του 2013 ο εκλελεγμένος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

(β) Στο δικηγορικό γραφείο Νίκος Χρ. Αναστασιάδης και Συνεταίροι ΔΕΠΕ είναι συνέταιροι τα παιδιά του.

(γ) Το δικηγορικό γραφείο Νίκος Χρ. Αναστασιάδης και Συνεταίροι ΔΕΠΕ υπέβαλε στο Υπουργικό Συμβούλιο εκ μέρους πελατών του σε διάφορα χρονικά διαστήματα αιτήσεις για κατ΄ εξαίρεση πολιτογραφήσεις με βάση το Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα και το Υπουργικό Συμβούλιο υπό την Προεδρία του κυρίου Αναστασιάδη ενέκρινε 57 στον αριθμό τέτοιες αιτήσεις.

Τα πιο πάνω είναι γεγονότα, χωρίς διανθισμένα με απόψεις ή συμπεράσματα.

Ο Πρόεδρος σε συνέντευξη του πρόσφατα στην Εφημερίδα Πολίτης ανέφερε τα εξής: «Από τις 6.700 τόσα διαβατήρια επωφελήθηκε το δικηγορικό μου γραφείο, που δεν ελέγχω, με 57 αιτήσεις». Σε ερώτηση των δημοσιογράφων, σε ποια άλλη χώρα της ΕΕ θα μπορούσε να συμβαίνει αυτό που περιγράφει απάντησε : «Ακούστε. Εάν αυτές οι 57 αιτήσεις έτυχαν εύνοιας….» και όταν του υποδείχθηκε ότι δεν είναι θέμα εύνοιας αλλά ηθικής τάξης απάντησε «Πού είναι το ανήθικο;» Σε ερώτηση δε γιατί να υπάρχει οικονομικό όφελος και για την οικογένεια του Προέδρου η απάντηση ήταν η εξής: «Να ρωτήσω κάτι άλλο. Οσάκις εκλεγεί κάποιος Πρόεδρος πρέπει τα παιδιά του να είναι άνεργα; Έχετε δίκιο να το θέτετε εάν υπάρχει μια πράξη που ενέχει δόλο και ο Πρόεδρος να ζητά να γίνουν κατά χάρη από τις 6.700 τόσες για τις 57…» για να συνεχίσει ότι έγινε έλεγχος του δικηγορικού γραφείου από τον Γενικό Ελεγκτή ΓΙΑ ΑΛΛΟ ΘΕΜΑ (σχέση του γραφείου με επιχειρήσεις που έχουν αυτοκίνητα) και ότι δεν υπήρχε αντικείμενο, όπως επίσης ότι ελέγχθηκε το δικηγορικό γραφείο από άλλους θεσμούς και δεν βρήκαν κάτι μεμπτό.

Διαβάζοντας τις θέσεις του Προέδρου, οι οποίες αναπαράγονται από κυβερνητικούς κύκλους, δεν ξέρω πραγματικά ποιο είναι το χειρότερο σενάριο: Να πιστεύουν αυτά που λένε , να πιστεύουν δηλαδή ότι δεν υπήρχε καμία σύγκρουση συμφερόντων ή να υποτιμούν τόσο πολύ τη νοημοσύνη μας.

Ο μέσος πολίτης, με τη μέση, κοινή αντίληψη διαπιστώνει ότι τα γεγονότα αποδεικνύουν σύγκρουση συμφερόντων και δημιουργούν σοβαρό πρόβλημα χρηστής διοίκησης. Ο μέσος δε νομικός αντιλαμβάνεται ότι η έγκριση των εν λόγω αιτήσεων μπάζει (και) νομικά.

Για να αντιληφθούμε το εύρος της παρανομίας, αξίζει να πούμε αυτό: Εάν δεν μιλούσαμε για το Υπουργικό Συμβούλιο αλλά για την/ τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου της ΑΗΚ, της ΑΛΚ, του ΡΙΚ ή οποιουδήποτε άλλου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, αυτή/ αυτός δεν θα μπορούσε να συμμετάσχει στις συνεδριάσεις του ΔΣ όταν θα εξεταζόταν μία ανάλογη αίτηση, εάν είχε συγγένεια μέχρι 4ου βαθμού με άτομο που έχει συμφέρον από την έκβαση της υπόθεσης (άρθρο 42 (2) του Ν. 158(Ι)/99). Εάν για παράδειγμα η Αρχή Ραδιοτηλεόρασης εξέταζε και ενέκρινε αίτηση για παραχώρηση άδειας σε τηλεοπτικό σταθμό, η οποία υποβαλλόταν μέσω δικηγορικού γραφείου στο οποίο ήταν συνέταιροι τα παιδιά της Προέδρου, η έγκριση της άδειας θα ήταν παράνομη εάν η Πρόεδρος συμμετείχε στη συνεδρία κατά την οποία θα εγκρινόταν η αίτηση. Τόσο απλό.

Στην ερώτηση δε του Προέδρου αν τα παιδιά του θα έπρεπε να είναι άνεργα με την εκλογή του, η απάντηση είναι επίσης απλή: Από πότε η άσκηση δικηγορίας εξαντλείται στην υποβολή αιτήσεων εκ μέρους πελατών για την απόκτηση της κυπριακής υπηκοότητας;  Και αν το ερώτημα είναι  «θα έπρεπε τα παιδιά μου να απέχουν από δραστηριότητες που έχουν να κάνουν με την παραχώρηση υπηκοότητας από το Υπουργικό Συμβούλιο για όσο διάστημα είμαι Πρόεδρος;», η απάντηση είναι σαφέστατα και ευθαρσώς: Ναι, κύριε Πρόεδρε. Σύμφωνα με την Χάρτα Δεοντολογίας των μελών της Κυβέρνησης που εσείς βάλατε τους υπουργούς σας να υπογράψουν: « Οφείλουν (τα μέλη της Κυβέρνησης), όχι μόνο να ενεργούν με απόλυτη αμεροληψία αλλά και να αποτρέπουν κάθε υποψία προσωπικού συμφέροντος». Η κατάληξη δε της Χάρτας είναι ότι «οποιοσδήποτε εκ των αξιωματούχων παραβεί τη χάρτα δεοντολογίας οφείλει να υποβάλει αμέσως την παραίτησή του στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας».

Η Χάρτα δεν λέει βέβαια κάτι καινούργιο ή ευφάνταστο. Λέει το αυτονόητο. Και το ότι συζητάμε για τα αυτονόητα ενοχλεί και εξοργίζει την Κοινωνία. Ναι, δεν γίνεται να αποφασίζετε κύριε Πρόεδρε για μία αίτηση, όταν από την έγκρισή της θα έχουν οικονομικό όφελος τα παιδιά σας. Με τον ίδιο τρόπο που πολύ σωστά κρίνατε ότι η Γενική Λογίστρια δεν γινόταν να αποφασίζει για θέματα για τα οποία είχαν όφελος ο σύζυγος ή ο αδελφός της. Με τον ίδιο τρόπο που δεν αποφασίζει Δικαστής για το κατά πόσο έχει δίκαιο ή όχι το παιδί του. Τι δεν καταλαβαίνετε;

Λόγω της φύσης του ζητήματος δημιουργήσατε τεράστιο θεσμικό θέμα. Με την αλαζονεία  και τον ετσιθελισμό που διακατέχει τη διακυβέρνησή σας αγνοήσατε επιδειχτικά τις προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες ξεκίνησαν -όχι τυχαία βέβαια- μετά τις χαλαρώσεις του προγράμματος κατά τη δική σας διακυβέρνηση. Εκθέσατε μία ολόκληρη χώρα μέσω διαδικασιών οι οποίες έμπαζαν από παντού. Το ίδιο χρονικό διάστημα συγγενικά σας πρόσωπα ωφελήθηκαν οικονομικά. Δεν έχει σημασία εάν οι αιτήσεις των πελατών τους δίκαια ή άδικα εγκρίθηκαν ή εάν έτυχαν εύνοιας ή εάν υπήρξε δόλος όπως αναφέρετε. Αυτό με την έλλειψη διαφάνειας και το σκοταδισμό που επικρατεί γύρω από το θέμα φοβάμαι ότι έτσι και αλλιώς δεν θα το μάθουμε ποτέ. Ούτε έχει σημασία εάν είχαν οικονομικό όφελος και άλλοι επαγγελματίες, στη μεγάλη πλειοψηφία τους με έντιμα και νόμιμα μέσα. Εσείς και το δικό σας Υπουργικό Συμβούλιο και όχι αυτοί εγκρίνατε τις αιτήσεις. Είμαι βέβαιη ότι με την ευφυία που σας διακρίνει αυτό το αντιλαμβάνεστε. Σημασία έχει η μεγάλη εικόνα: Μία χώρα -δικαίως δυστυχώς- υπό διασυρμό και ένας Πρόεδρος θεσμικά διαπλεκόμενος.

* Δικηγόρος.