Μόλις πρόσφατα παρουσιάστηκε στα μέλη του Συμβουλίου Κοινωνικών Ασφαλίσεων η αναλογιστική μελέτη του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ), η οποία πραγματοποιείται κάθε τρία χρόνια, με σκοπό να καταδείξει εάν το Ταμείο είναι μακροχρόνια βιώσιμο. Η αναλογιστική μελέτη που έγινε με ημερομηνία αναφοράς 31 Δεκεμβρίου 2017, στη βάση διεθνώς αναγνωρισμένων αναλογιστικών πρακτικών, έχει καταδείξει ότι το ΤΚΑ εξακολουθεί να είναι μακροχρόνια βιώσιμο, δηλαδή παραμένει εξασφαλισμένη η μακροχρόνια βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών παροχών του ΤΚΑ μέχρι το 2080. Ακόμη και με το πρόσθετο σενάριο που έλαβε υπόψη του ο αναλογιστής, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις από την πανδημία COVID-19, φαίνεται ότι επηρεάζεται βραχυπρόθεσμα η οικονομική κατάσταση του Ταμείου, αλλά διατηρείται η μακροχρόνια βιωσιμότητά του.
Παρόλα αυτά, από την αναλογιστική μελέτη του ΤΚΑ, προκύπτουν και άλλα συμπεράσματα και προβλήματα, τα οποία θα πρέπει να απασχολήσουν την Πολιτεία και τους κοινωνικούς εταίρους, ούτως ώστε να ληφθούν άμεσα μέτρα αντιμετώπισής τους. Η βασικότερη πρόκληση που θα πρέπει να τύχει διαχείρισης είναι η υπογεννητικότητα του πληθυσμού σε συνδυασμό με την αναμενόμενη αύξηση του ορίου ζωής.
Αυτό το φαινόμενο της «Γήρανσης του Πληθυσμού» επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό το συνταξιοδοτικό σύστημα. Σήμερα, στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, περίπου 4 εισφορείς (ηλικίας 15-64 χρονών) υποστηρίζουν ένα συνταξιούχο του ΤΚΑ. Αυτή η αναλογία μειώνεται το 2060 στο 2,1 εισφορείς για μία σύνταξη του ΤΚΑ και το 2080 μειώνεται περαιτέρω στο 1,9 εισφορείς για μία σύνταξη του ΤΚΑ. Είναι για αυτόν ακριβώς τον λόγο που πρέπει να ληφθούν έγκαιρα ουσιαστικά μέτρα αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος στη χώρα μας, στη βάση των εισηγήσεων που έχει καταθέσει η ΣΕΚ στον Εθνικό Φορέα Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής.
Όσον αφορά στο δικαιολογημένο πάγιο αίτημα της κοινωνίας για κατάργηση του «πέναλτι» του 12% που επιβλήθηκε το 2012, στις συντάξεις για όσους επιλέξουν να αφυπηρετήσουν στο 63ο έτος της ηλικίας τους διαπιστώνουμε ότι αυτό είναι εφικτό να γίνει, λαμβάνοντας υπόψη συγκεκριμένες προϋποθέσεις, οι οποίες δεν θα θέτουν σε οποιονδήποτε κίνδυνο τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του ΤΚΑ.
Για τον λόγο αυτόν, ως ΣΕΚ διεκδικούμε από την Κυβέρνηση να προωθήσει νομοσχέδιο με στόχο την κατάργηση της αναλογιστικής μείωσης στις συντάξεις όσων δικαιούνται σύνταξη στο 63ο έτος της ηλικίας τους και ως αντιστάθμισμα της δαπάνης που θα χρειαστεί για την κάλυψη αυτής της υποχρέωσης να παραχωρηθεί απόδοση στο αποθεματικό του ΤΚΑ (περίπου €7,5 δισ.), το οποίο είναι κατατεθειμένο στο Γενικό Λογιστήριο του κράτους με σημερινή απόδοση 0%. Μία απόδοση της τάξης του 0,5% θα επιφέρει επιπρόσθετα έσοδα στο ταμείο περίπου €37,5 εκατ. τον χρόνο. Είναι επίσης σημαντικό να προχωρήσουμε σε σταδιακή αναθεώρηση της επενδυτικής πολιτικής, ούτως ώστε να επιτύχουμε μέσα από μία προσεγμένη διασπορά καλύτερες αποδόσεις.
Επιπρόσθετα θεωρούμε ότι θα πρέπει να αυξηθεί και η συνεισφορά του κράτους προς το ΤΚΑ, στο ίδιο ποσοστό αύξησης των συνεισφορών των μερών (μισθωτών και εργοδοτών), που είναι συμφωνημένο ανά πενταετία (να αυξάνεται δηλαδή η εισφορά του κράτους κατά 0,5% αντί 0,3% που προβλέπει ο νόμος –μέχρι το 2039). Αυτή η αύξηση θα επιφέρει στο ΤΚΑ επιπρόσθετα έσοδα (περίπου €15 εκατ. ετησίως το 2024 και από το 2039 και μετά περίπου €70 εκατ.).
Πέραν των πιο πάνω θεωρούμε ότι η ψήφιση της νομοθεσίας για την πάταξη της αδήλωτης απασχόλησης και τη σύσταση της Ενιαίας Υπηρεσίας Επιθεωρητών θα έχει θετικό αντίκτυπο στα οικονομικά του Ταμείου και είναι επίσης σημαντικό το γεγονός ότι αναμένεται σύντομα να επαναρχίσει ο διάλογος για τη θεσμοθέτηση του κατώτατου μισθού στην Κύπρο, κάτι που θα συμβάλει και πάλι θετικά στην ενίσχυση γενικά του συνταξιοδοτικού συστήματος.
Τέλος, διευκρινίζουμε ότι ως ΣΕΚ παραμένουμε προσηλωμένοι στη διασφάλιση της μεγαλύτερης κοινωνικής κατάκτησης του τόπου μας που είναι το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων και σε καμία περίπτωση δεν θα αποδεχτούμε να τεθεί σε κίνδυνο η βιωσιμότητά του και η απρόσκοπτη λειτουργία του.
Είναι παράλληλα η ώρα για επανεξέταση γενικά του συνταξιοδοτικού συστήματος της χώρας μας, ούτως ώστε αφενός να δημιουργεί κίνητρα ουσιαστικής συμμετοχής στο ΤΚΑ και αφετέρου να τερματίζονται οι οποιεσδήποτε αδικίες δημιουργούν ανισότητες μεταξύ συνταξιούχων και γενικά των ασφαλισμένων.
* Γενικός οργανωτικός ΣΕΚ, μέλος Συμβουλίου Κοιν. Ασφαλίσεων.
