Η πανδημία του COVID19 επαναφέρει στο πεδίο συζήτησης το θέμα της θέσπισης πλαισίου που θα διασφαλίζει την αξιοπρέπεια στους μισθούς σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δυστυχώς σε κάθε κρίση οι επιπτώσεις στους χαμηλά αμειβόμενους είναι μεγαλύτερες οδηγώντας τους τελικά, είτε στην ανεργία, είτε στην εργασία φτώχειας, είτε γενικότερα στη φτώχεια και στον κοινωνικό αποκλεισμό.

Λαμβάνοντας υπόψη inter alia (ανάμεσα σε άλλα) ότι το άρθρο 3 της συνθήκης της Ε.Ε. προνοεί την προώθηση της ευημερίας των πολιτών της και το δικαίωμα στην εργασία για αειφόρο ανάπτυξη στην Ευρώπη, βασισμένη σε ψηλή ανταγωνιστική κοινωνική οικονομία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει Οδηγία COM(2020) 682 για κατωτάτους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση.  

Το θέμα έχει συζητηθεί επανελειμμένα σε Εθνικό επίπεδο καθώς το δικό μας θεσμικό πλαίσιο αποτελεί ένα υπολειμματικό μοντέλο διασφάλισης ελαχίστων επίπεδων μισθοδοσίας, το οποίο εκθέτει υψηλό ποσοστό εργαζομένων σε κινδύνους εκμετάλλευσης από εργοδότες οι οποίοι έχουν ως μοναδικό στόχο την αύξηση των κερδών τους. 

Το Κυπριακό Δίκτυο Ενάντια στην Φτώχεια έχει καταγράψει σε αναφορές του τις στρεβλώσεις που παρατηρούνται λόγω της απουσίας Εθνικού Κατωτάτου Μισθού, οι οποίες συνιστούν περαιτέρω απορρύθμιση τόσο της αγοράς εργασίας, όσο και του κοινωνικού ισοζυγίου.

Οι φτωχοί εργαζόμενοι στην Κύπρο αυξάνονται, ενώ οι μισθοί περιορίζονται λόγω των μέτρων που αφορούν την πανδημία COVID19, με μεθοδολογία αυτεπάγγελτης ερμηνείας συλλογικών συμβάσεων και διαταγμάτων. Η εικόνα αυτή αναμένεται να γίνει χειρότερη για το 2021 και παρά το γεγονός ότι το ίδιο το Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων διά στόματος της ιδίας της Υπουργού είχε αναφέρει στο παρελθόν την αναγκαιότητα εισαγωγής Εθνικού Κατωτάτου Μισθού για όλα τα επαγγέλματα, μέχρι και σήμερα δεν έχει γίνει συγκεκριμένη πρόταση στο Κοινοβουλευτικό Σώμα. Παράλληλα ζητήσαμε σαν χώρα την εμπειρογνωμοσύνη ειδικών από την Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, οι οποίοι μέσα από ειδική μελέτη επιβεβαιώνουν αυτή την αναγκαιότητα.

Η εξέλιξη με την πρόταση Ευρωπαϊκής Οδηγίας, ουσιαστικά διαμορφώνει την επιτακτική πλέον ανάγκη εισαγωγής ενός θεσμικού πλαισίου, που αναμένεται ότι θα περιορίσει τα φαινόμενα εκμετάλλευσης εργαζομένων σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. και ειδικά στην Κύπρο. Κατά τεκμήριο η απουσία Εθνικού Κατωτάτου Μισθού συμβάλλει στην αύξηση της αδήλωτης εργασίας, στη παγίδευση επιδομάτων, στην αύξηση του φαινομένου των φτωχών εργαζόμενων, στην διεύρυνση ανισοτήτων, αλλά και στην διεύρυνση του άνισου ανταγωνισμού μεταξύ επιχειρήσεων. Οι άνωθεν παράμετροι αναλύονται από ακαδημαϊκούς αλλά και από οργανισμούς όπως ο Ο.Ο.Σ.Α., η Δ.Ο.Ε., η Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Συνδικάτων και τώρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της πρότασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Το θέμα λαμβάνει πλέον ηθικό περιεχόμενο καθώς ουσιαστικά πρόκειται για εναρμόνιση με τις συμβατικές Νομοθετικές διαδικασίες που δεν αφορούν μόνο το άρθρο 3 της συνθήκης της Ε.Ε. αλλά αφορούν και τα εξής: Το άρθρο 31 του Ευρωπαϊκού Χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ε.Ε. το οποίο αναφέρεται στο δικαίωμα του κάθε εργαζόμενου σε συνθήκες οι οποίες σέβονται την υγεία, ασφάλεια και αξιοπρέπεια του. Το άρθρο 4 του Χάρτη αναγνωρίζει τον ρόλο της ελεύθερης  συλλογικής διαπραγμάτευσης και συνομολόγησης συλλογικών συμβάσεων, όπως επίσης και την διαμόρφωση μηχανισμών ελαχίστων επιπέδων μισθοδοσίας για την διασφάλιση του πιο πάνω δικαιώματος. Το Κεφάλαιο 2 του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων θεσμοθετεί αρχές οι οποίες αποτελούν οδηγό για διασφάλιση δίκαιων συνθηκών εργασίας. Πιο συγκεκριμένα ωστόσο η Αρχή 6 του Ευρωπαϊκού Πυλώνα επαναβεβαιώνει το δικαίωμα των εργαζομένων για δίκαιους μισθούς, οι οποίοι διασφαλίζουν ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης. Πέραν των πιο πάνω μια σειρά από Συμβάσεις, Προτάσεις, Εισηγήσεις και Γνωμοδοτήσεις από διάφορα Σώματα της Ε.Ε. ουσιαστικά επαναβεβαιώνουν συλλογικά και διαζευκτικά, την αδήριτη υποχρέωση ανάπτυξης ενός θεσμικού πλαισίου που θα απαγορεύει την εκμετάλλευση εργαζομένων.

Η κρίση της πανδημίας του COVID19  συνθέτει ένα περιβάλλον στο οποίο οι Κατώτατοι Μισθοί αποτελούν κρισιμότερης σημασίας προστασία για τους χαμηλά αμειβόμενους  και υποστηρίζουν ταυτόχρονα την αειφόρο συμμετοχική οικονομική ανάκαμψη. Συνοψίζοντας, το θέμα των επαρκών Κατωτάτων Μισθών θα πρέπει να αποτελεί υψίστης προτεραιότητας ζήτημα για κατανομή της λεγόμενης κοινωνικής δικαιοσύνης.    

* Επαρχιακός Οργανωτικός
Ε.Ε.Κ. ΣΕΚ Λευκωσίας-Κερύνειας
Πρόεδρος Εθνικού Δικτύου Ενάντια στη Φτώχεια-Κύπρος