Η 17η Νοεμβρίου έχει καθοριστεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Προωρότητας με στόχο την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση του κοινού για τα μωρά που έρχονται «βιαστικά» στον κόσμο… Πρόωρος θεωρείται κάθε τοκετός πριν από την 37η εβδομάδα της κύησης και σύμφωνα με τις στατιστικές, περίπου ένα στα δέκα μωρά γεννιούνται πρόωρα. Όσο πιο κοντά στις 37 εβδομάδες γεννηθεί το μωρό, τόσο πιο υψηλά ποσοστά επιβίωσης θα έχει και τόσο απομακρύνεται το ενδεχόμενο εμφάνισης κάποιας αναπηρίας στο μωρό.
Γενικά, τα πρόωρα νεογνά μπορεί να παρουσιάσουν αναπνευστικά ή γαστρεντερικά προβλήματα, ή να εμφανίσουν εγκεφαλική αιμορραγία. Επιβάλλεται λοιπόν, η στενή παρακολούθηση των ζωτικών λειτουργιών του μωρού και η παραμονή του σε ειδική μονάδα μέχρι να κριθεί από την ιατρική ομάδα που το παρακολουθεί ότι μπορεί να επιβιώσει και να έχει μια φυσιολογική ανάπτυξη.
Συχνά οι γυναικολόγοι δεχόμαστε ερωτήσεις σχετικά με τους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο ενός πρόωρου τοκετού. Αν και υπάρχουν περιπτώσεις που συμβαίνει χωρίς κάποιον σαφή λόγο, υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που θεωρούνται ως προδιάθεση. Όταν για παράδειγμα μία γυναίκα έχει ιστορικό πρόωρου τοκετού, τότε οι πιθανότητες αυξάνονται. Παράγοντας κινδύνου προωρότητας θεωρούνται οι πολύδυμες κυήσεις αλλά και το μικρό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ δύο εγκυμοσύνων (λιγότερο από 18 μήνες)
Κάποιες επιβλαβές συνήθειες της μητέρας όπως το κάπνισμα, η χρήση ουσιών όπως τα ναρκωτικά και το αλκοόλ, είναι επίσης πολύ συχνές αιτίες πρόωρου τοκετού. Η ηλικία της μητέρας φαίνεται επίσης να παίζει μεγάλο ρόλο. Μια εγκυμοσύνη στην εφηβεία όπως και μια εγκυμοσύνη μετά τα 40, θεωρούνται παράγοντες προδιάθεσης. Ρόλο παίζει και το βάρος της εγκύου, καθώς οι λιποβαρείς γυναίκες έχουν αυξημένα ποσοστά να γεννήσουν πρόωρα. Μερικές φορές ο πρόωρος τοκετός είναι αποτέλεσμα επιπλοκών της κύησης όπως για παράδειγμα η ανεπάρκεια του τραχήλου της μήτρας, η αποκόλληση πλακούντα, η προεκλαμψία και η εμφάνιση διαβήτη της κύησης.
Τα συμπτώματα που προμηνύουν έναν πρόωρο τοκετό είναι οι συσπάσεις στη μήτρα, η αλλαγή των κολπικών εκκρίσεων, το αίσθημα πίεσης στην πύελο ή κάτω χαμηλά στην κοιλιά και ο πόνος στη μέση. Καλό είναι αν εμφανίσετε κάποια στιγμή αυτά τα συμπτώματα να επικοινωνήσετε άμεσα με την/τον γυναικολόγο σας, αφού είναι δυνατό με την άμεση παρέμβαση να προλάβουμε έναν πρόωρο τοκετό.
Η πρόληψη των πρόωρων τοκετών συνδέεται άμεσα με τον τρόπο ζωής των γυναικών και την υιοθέτηση καλών συνηθειών στη ζωή τους. Μία ισορροπημένη διατροφή, εμπλουτισμένη με σίδηρο και φολικό οξύ στην εγκυμοσύνη, είναι απαραίτητα για την υγιή ανάπτυξη του εμβρύου. Απαραίτητη είναι επίσης η καθημερινή άσκηση, έστω και 20 λεπτά περπάτημα. Πολύ σημαντική είναι η αποφυγή του καπνίσματος οποιασδήποτε μορφής, ακόμη και του παθητικού, ενώ το αλκοόλ και οι ναρκωτικές ουσίες, είναι εκτός συζήτησης στην εγκυμοσύνη.
Οι μαιευτήρες, από πλευράς τους, θα πρέπει να αναγνωρίζουν τις γυναίκες υψηλού κινδύνου μέσα από μια λεπτομερή καταγραφή του προφίλ τους. Σε περίπτωση συμπτωμάτων πρόωρου τοκετού θα πρέπει να γίνει άμεσα η κατάλληλη θεραπεία, όπως για παράδειγμα, η τοποθέτηση περίδεσης τραχήλου ή η χορήγηση προγεστερόνης. Είναι καλό επίσης να γνωρίζουμε ότι στις γυναίκες υψηλού κινδύνου δεν τοποθετείται πέραν του ενός εμβρύου σε περίπτωση εξωσωματικής γονιμοποίησης. Στις περιπτώσεις που ο πρόωρος τοκετός είναι αναπόφευκτος, χορηγείται η κατάλληλη τοκόλυση για 48 ώρες, ώστε να δοθεί βηταμεθαζόνη, για την ωρίμανση των πνευμόνων του μωρού.
Αν και είναι αδύνατο να προλάβουμε όλες τις πρόωρες γεννήσεις, με την κατάλληλη προγεννητική φροντίδα και στενή ιατρική παρακολούθηση, υπάρχουν αρκετά περιθώρια να τις μειώσουμε. Και το σημαντικότερο, να δώσουμε στα πρόωρα νεογνά τα καλύτερα ποσοστά επιβίωσης και υγιούς ανάπτυξης.
* Μαιευτήρας – γυναικολόγος στην Κλινική Λήδρα.
