Σπάνια μια εκλογική αναμέτρηση έχει αποκτήσει τόσο διεθνές ενδιαφέρον, όσο αυτή του Μπάιντεν-Τραμπ, αφού το αποτέλεσμα της αναμένεται ότι θα έχει συνέπειες, τόσο για κατ’ ιδίαν χώρες, όσο και για την διεθνή τάξη. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, η εκλογή Μπαίντεν χαιρετίσθηκε διεθνώς με ανακούφιση, λόγω της ετερόκλιτης εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής Τραμπ. Τα δείγματα γραφής που έδωσε ο εκλεγμένος πρόεδρος Μπάιντεν αυτό επιβεβαιώνουν. Συμφιλίωση των διχασμένων Αμερικανών, δραστική αντιμετώπιση της πανδημίας, ανόρθωση της οικονομίας, επιστροφή στην συνθήκη των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή και στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τέρμα στον απομονωτισμό Τραμπ και επιστροφή των ΗΠΑ σε ηγετική τροχιά, για να αναφέρουμε τα κυριότερα.
Ο νέος Πρόεδρος θα έχει να αντιμετωπίσει με τον δικό του τρόπο και ένα μεγάλο αριθμό διεθνών προκλήσεων: Σχέσεις με μια ισχυρή οικονομικά Κίνα, Πυρηνική συμφωνία με το Ιράν (αποχώρηση Τραμπ, υπόσχεση επιστροφής Μπάιντεν υπό όρους), σχέσεις με Ευρωπαϊκή Ένωση που πρέπει να βελτιωθούν, επιπτώσεις του Brexit, σχέσεις με το ΝΑΤΟ που το θέλει ισχυρότερο και σκληρότερη γραμμή έναντι Ρωσίας. Αυτά, μεταξύ άλλων.
Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου πρωταγωνιστεί η Τουρκία με τις έκνομες ενέργειες της σε πολλά μέτωπα (υδρογονάνθρακες, Συρία, Λιβύη, διένεξη με Ελλάδα) αποτελούν ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο ενδιαφέροντος για της ΗΠΑ. Στόχος, βεβαίως, είναι η σταθερότητα στην περιοχή, πράγμα που αναδεικνύει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Κύπρος ως ο συνδετικός κρίκος των τριμερών σχέσεων Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας και Αιγύπτου-Κύπρου-Ελλάδας. Με ορίζοντα την επίσκεψη στην Κύπρο του τότε αντιπροέδρου Τζό Μπάιντεν, το 2014, η πρώτη μετά από εκείνη του Λίντον Τζόνσον το 1962, ενδιαφέρει να αναφέρουμε μια σχετική δήλωση που έκανε τότε ότι «η Κύπρος δύναται να αποβεί μια αυξανόμενη δύναμη ειρήνης, ευημερίας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, που θα ωφελήσει όλους μας».
Βαθύς γνώστης του Κυπριακού, ο αντιπρόεδρος Μπάιντεν, κατά την άφιξη του στο αεροδρόμιο της Λάρνακας έκανε μία κορυφαία δήλωση με την οποία τόνισε ότι θέλει να είναι ξεκάθαρος όσον αφορά τις συναντήσεις του με τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων, ότι δηλαδή «οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν μόνο μία νόμιμη Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας» και ότι «η επίσκεψη και οι συναντήσεις μου στην νήσο δεν αλλάζουν αυτή την θέση. Είναι η προσωπική μου θέση, είναι η θέση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, και είναι η θέση όλου του κόσμου, εκτός μιας χώρας». Η αναφορά στην «νόμιμη Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας» παραπέμπει στο ψήφισμα 541 της 18 Νοεμβρίου 1983 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που θεωρεί την ανακήρυξη του ψευδοκράτους ως «νομικά άκυρη» και «καλεί όλα τα κράτη να μην αναγνωρίσουν οιονδήποτε κυπριακό κράτος εκτός της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Λύση του Κυπριακού, χωρίς συναίνεση της Τουρκίας δεν μπορεί να υπάρξει. Και αυτό θα είναι ακόμη μία πρόκληση για τον μέλλοντα πρόεδρο, από τις 20 Ιανουαρίου 2021 και μετά. Ο λόγος είναι ότι η στάση της Τουρκίας ενόχλησε και ακόμη ενοχλεί τις ΗΠΑ σε πολλές περιπτώσεις. Στο παρελθόν το έδειξε στο Ιράκ, στο Ιράν όταν το 2010 ψήφισε εναντίον αμερικανικού σχεδίου ψηφίσματος στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για αυστηρότερες κυρώσεις, στην Αίγυπτο που υποστήριζε τον Μόρσι και την Μουσουλμανική Αδελφότητα, στις σχέσεις της με το Ισραήλ και την Αρμενία. Στο παρόν στάδιο, εκτός των έκνομων ενεργειών της στην Ανατολική Μεσόγειο, εκείνο που ξεχείλησε το ποτήρι είναι η αγορά από την Ρωσία των S-400 και η ενεργοποίηση τους. Το δύσκολο εγχείρημα για τον Πρόεδρο Μπάιντεν θα είναι να βρει την χρυσή τομή ανάμεσα στην αυξανόμενη πίεση για επιβολή κυρώσεων κατά της Τουρκίας και την θέση ότι θα πρέπει να κρατηθεί στο δυτικό άρμα και να μην πέσει στην αγκαλιά της Ρωσίας.
Καταληκτικά, εμείς σαν Κύπρος θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι ο Πρόεδρος Μπάιντεν θα εξυπηρετήσει πρωτίστως τα Αμερικανικά συμφέροντα. Όμως, αυτό θα το κάνει με διαφορετικό τρόπο από τον προκάτοχο του. Στο πλαίσιο, λοιπόν, αυτής της διαφοροποίησης η Κυπριακή διπλωματία θα πρέπει με θέσεις και δράσεις να επιδιώξει την σύμπτωση γενικών συμφερόντων Κύπρου-ΗΠΑ στην περιοχή μας, πράγμα που θα αποβεί επωφελές και για τις δύο χώρες. Επιτυχία μίας τέτοιας πολιτικής θα επιτρέψει να θεωρήσουμε την εκλογή Μπάιντεν ως άριστο οιωνό.
*Πρέσβης ε.τ.
