Η 17η Νοεμβρίου καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Προωρότητας, ένα θέμα μείζον κοινωνικό και ιατρικό. Αυτά τα μωρά έχουν έρθει στον κόσμο αρκετά νωρίτερα από την προγραμματισμένη ημερομηνία τους και ονομάζονται πρόωρα, όψιμα ή βιαστικά μωρά. Σύμφωνα, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, Πρόωρο μωρό είναι κάθε μωρό το οποίο γεννιέται πριν από την 37η εβδομάδα κυήσεως.

Συνεπώς, λέγοντας προωρότητα αναφερόμαστε ουσιαστικά σε πρόωρο αποχωρισμό. Μωρά τα οποία δεν είναι έτοιμα σωματικά και συναισθηματικά να αποχωριστούν την ενδομήτρια ζωή τους και εκ των πραγμάτων, μεταβαίνουν στη θερμοκοιτίδα. Αφενός, σ’ ένα ανοίκειο περιβάλλον, αφετέρου σε μια φωλιά ελπίδας γι΄ αυτά και για τους γονείς.  Άρα, μιλάμε για πρόωρο αποχωρισμό από την ενδομήτρια ζωή, ορμώμενος, από την εσωτερική ανάγκη επιβίωσης, χωρίς την αίσθηση υποστηρικτικού πλέγματος και της αλληλεπίδρασης συναισθημάτων με τη μητέρα. Ο πρόωρος αποχωρισμός συνεπάγεται συναισθήματα μοναξιάς, ανασφάλειας και εσωτερικής μάχης για επιβίωση.

Αξιοσημείωτο είναι ότι ο μητρικός θηλασμός, όταν είναι εφικτός, είτε όταν το μωρό βρίσκεται μέσα στη NENN (Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών), είτε όταν επιστρέψει στο φυσικό μητρικό περιβάλλον του, δύναται να αποχρωματίσει την αίσθηση του αποχωρισμού, της μοναξιάς, καθώς και της ανασφάλειας. Μέσα από το μητρικό θηλασμό, το μικρό πλάσμα βιώνει την εμπειρία της σύνδεσης με τη μητρική μορφή και ενδυναμώνεται σωματικά, ψυχικά και συναισθηματικά. Μάχη όμως έξω από τη θερμοκοιτίδα δίνουν και οι ίδιοι οι γονείς. Η συνθήκη της προωρότητας καθιστά την κατάσταση ως πιο αγχωτική και στρεσογόνα ιδιαίτερα για τους γονείς. Είναι μια έντονη περίοδος ζωής με έντονα συναισθήματα εύθραυστων ισορροπιών, ανησυχίας, αγωνίας, φόβου και έντονης συναισθηματικής φόρτισης η οποία παραμένει ανεξίτηλη. Βέβαια, η μάνα βιώνει τα εντονότερα συναισθήματα και καλείται να επιστρατεύσει δυνάμεις, κουράγιο, αντοχές, φυσικά και ψυχικά αποθέματα για όσο χρονικό διάστημα χρειαστεί να παραμείνει το μωρό στη θερμοκοιτίδα. 

Δεν υπάρχει συγκλονιστικότερη εικόνα από τη μάνα να προσπαθεί μέσα από το γυαλί να επικεντρώσει το βλέμμα της στη θερμοκοιτίδα, ώστε να εντοπίσει το παιδί της, κι έπειτα, με αγωνία να προσπαθεί να διακρίνει ένα κούνημα χεριών ή ποδιών, ένδειξη ότι το μωρό της ζει. Το μωρό, όντας στη θερμοκοιτίδα, αισθάνεται το άγγιγμα της μάνας, διακρίνει τη χροιά της φωνής της κάθε φορά που του ψιθυρίζει κουβέντες πίσω από το γυαλί και πολλές φορές μέσα στο κλάμα του σκάει κι ένα χαμόγελο πίσω από το διάφανο δερματάκι του. επομένως, μέσα απ΄όλο αυτό το μοίρασμα, αντλείται απίστευτη δύναμη εκατέρωθεν. 

Όντας το μωρό στη ΜΕΝΝ, ο μητρικός ρόλος δεν χάνεται. Επομένως οι γονείς δεν πρέπει να είναι απλοί θεατές σ΄ όλο αυτό που τους συμβαίνει. Αντίθετα, είναι αναγκαίο, οι γονείς να εμπλακούν στη φροντίδα του μωρού τους, ώς εκεί που αρμόζει. Χρειάζεται να μπουν διακριτικά στην οικογενειακή ζωή της ΜΕΝΝ και να αισθανθούν τον χώρο της ΜΕΝΝ ότι είναι το σπίτι του μωρού τους, αλλά εν ολίγοις και το δικό τους. Μόνο έτσι οι γονείς θα το εκτιμήσουν και θα το σεβαστούν. Βέβαια, για να γίνουν αυτά, χρειάζεται πρώτα εκπαίδευση των γονιών, για να αποκτήσουν τις βασικές γνώσεις περιποίησης και φροντίδας του μωρού τους, ώστε η παρουσία τους στη ΜΕΝΝ να είναι ωφέλιμη, εποικοδομητική και υποβοηθητική. 

Όλο αυτό το ταξίδι ήταν ένα τεράστιο δίδαγμα ζωής. Έντονα βιώματα, δυνατά συναισθήματα, περνώντας, μέσα απ΄ αυτά ανακαλύπτει κανείς έναν ένατο διαφορετικό ευγνώμων για το θαύμα της ζωής κι αυτή η ευγνωμοσύνη θα χαρίσει ένα ψυχισμό απαλλαγμένο από τα μικρά και τα ανούσια της ζωής. Γιατί αν αυτά τα μωρά, όντας μαχητές από κούνια, δίνουν το δικό τους αγώνα για επιβίωση, τότε ποιο λόγο έχουμε εμείς οι ενήλικες να λυγίζουμε μπροστά σε κάθε δυσκολία; Νομίζω κανένα …

Ευκαιρίας δοθείσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον παιδίατρο δρα Κυριάκο Χατζηλαμπρή για την πολύτιμη προσφορά του, ο οποίος βοήθησε στις δύσκολες και κρίσιμες στιγμές της ζωής αυτών των παιδιών, αλλά και όλο το προσωπικό την ΜΕΝΝ του Νοσοκομείου Αρ. Μακαρίου ΙΙΙ, Λευκωσίας. Θερμές ευχαριστίες αποδίδονται (επίσης) στη Μέλπω Ιορδάνου.Έξω από τη ΜΕΝΝ (Μονάδα Εντατικής Νοσηλείας Νεογνών). Εννέα χρόνια μετά…

«Ίσως προτιμούσες να μην είχες ακούσει ποτέ τη λέξη προωρότητα. Ίσως να μην σε αφορούν οι αναρτημένες φωτογραφίες με τα μωρά που βγήκαν ζωντανά από τη ΜΕΝΝ και τώρα σκάνε χαμόγελα καρδαμωμένα σε κάποιον πίνακα αναρτήσεων, όσο εσύ περιμένεις με την πράσινη φόρμα, τα μαλλιά πιασμένα και τα χέρια αποστειρωμένα στη σειρά, για να δεις τα δίδυμα αγόρια σου, μόλις είκοσι οκτώ εβδομάδων. Εντάξει, μπορεί τα ράμματα να σε τραβάνε, το στήθος σου να βαραίνει και στο άκουσμα του κλάματος κάποιου μωρού, να σου έρχεται ζαλάδα, αλλά εσύ στέκεις εκεί, με το βλέμμα χαμένο, απορώντας και η ίδια με τα πόδια σου που σε κρατάνε ακόμη όρθια εκεί. Μαζεύεις τα κομμάτια σου, για να είσαι εκεί. Κάποιες άλλες φορές, πιάνεις τον εαυτό σου να επαναλαμβάνει μηχανικά κινήσεις ρουτίνας και μεταφέρεις το σώμα σου από το σπίτι στο μαιευτήριο και πάλι πίσω, κρατώντας αποστειρωμένα μπουκαλάκια με τα ml και επιστρέφοντας με αυτά άδεια, στο άδειο σου σπίτι. Σου λείπουν οι κλωτσιές των αγοριών σου, στην κοιλιά, αυτές που πριν από λίγες μέρες μπορεί και να σε ενοχλούσαν. Κι ύστερα, έρχονται οι τύψεις. Δεν φταις εσύ… είσαι αληθινή μάνα επειδή μπορείς να αντιστέκεσαι στο μητρικό σου ένστικτο να αρπάξεις στην αγκαλιά τα αγόρια σου και υπομένεις να τα βλέπεις με δεκάδες σωληνάκια, παίρνοντας μάλιστα ακόμη και δύναμη από το ευάλωτο κορμί τους. Ο ήχος από το θήλαστρο είναι εκεί και σου υπενθυμίζει πως κάνεις κάτι χρήσιμο για τα παιδιά σου.

Είσαι εκεί. Η λαχτάρα σου να τους πάρεις αγκαλιά. Η πίστη σου ότι θα τα καταφέρουν. Οι κουβέντες που τους ψιθυρίζεις πίσω από τις τρύπες του κουτιού, το χέρι σου στην πλάτη τους και το ατελείωτο κλάμα που έρχεται όταν σου σκάνε ξαφνικά ένα χαμόγελο πίσω από το διάφανο δέρμα τους· τότε, είναι που κατανοείς ότι αυτά τα μωρά και άλλα τόσα μαζί τους, παλεύουν με τον πιο δυνατό σύμμαχο στο πλευρό τους, το ένστικτο της επιβίωσης».

*Καθηγήτρια Φιλολογίας