Μια πρόσφατη απώλεια με έκανε να σκεφτώ αν το ανθρώπινο είδος θα καταφέρει ποτέ να συμφιλιωθεί με το χαμό. Πόσο εύκολα μπορούμε, αν μπορούμε, να αποδεχτούμε ότι κάποιος έχει φύγει; Η ψυχολογία μιλά για τα 5 στάδια του θρήνου που αναμένεται να βιώσει κάποιος όταν πενθεί για ένα χαμό. Αρχικό στάδιο, η άρνηση και η απομόνωση. Δεύτερο στάδιο, ο θυμός, ακολουθεί η διαπραγμάτευση με την ιδέα του χαμού, η καταθλιπτική τάση και η αποδοχή. Τα στάδια αυτά δεν είναι απαραίτητα ούτε να τα βιώσει κάποιος με τη συγκεκριμένη σειρά, ούτε να τα βιώσει κατ’ ανάγκη. Ο καθένας πενθεί διαφορετικά. Κάποιος μπορεί να «παγώσει» και να αποφύγει να έρθει αντιμέτωπος με τα συναισθήματα του, κάποιος μπορεί να βιώσει μια ευρεία γκάμα συναισθημάτων, άλλος μπορεί να ξεφύγει από τα όρια του φυσιολογικού θρήνου και να βλάψει τον εαυτό του ενδεχομένως.
Όταν χάσουμε κάποιον, θρηνούμε για το χαμό του ή για το δικό μας χαμό, αφού πρέπει αναγκαστικά να αποχωριστούμε ένα αγαπημένο μας άτομο; Κλαίμε για την απώλεια και το τραγικό συμβάν που συμβαίνει στη ζωή μας και για το πώς θα το αντιμετωπίσουμε ή για το ότι τερματίστηκε η ζωή του αγαπημένου μας;
Τι και αν θρηνήσεις το χαμό του αγαπημένου σου πριν αυτός φύγει και είσαι καλά αφού φύγει; Κάποιος μπορεί να νιώσει τύψεις ότι ίσως δεν έκλαψε ή δεν πόνεσε αρκετά όταν ένα αγαπημένο του άτομο έφυγε. Αυτό πιθανόν να συμβαίνει όταν κάποιος είναι πιο «συμφιλιωμένος» με την ιδέα της απώλειας ή αν πλέον συνειδητοποιήσει ότι είναι πιο ανθρώπινο να «αφήσουμε» κάποιον να φύγει παρά να προσπαθούμε να διατηρήσουμε το εγώ μας άθικτο.
Η αντιμετώπιση της απώλειας είναι τελικά μια βαθιά προσωπική και μοναδική εμπειρία. Κανείς δεν μπορεί να βοηθήσει για να περάσει πιο εύκολα ή να καταλάβει όλα τα συναισθήματα που περνάει κάποιος κατά τη διάρκεια του πένθους. Θεωρείται επουλωτικό και υγειές να αφήσουμε τον εαυτό μας να αισθανθεί και να εκτιμήσει τη θλίψη χωρίς να αντισταθούμε αφού αυτό πιθανόν να παρατείνει τη φυσική διαδικασία της επούλωσης. Όσο και να δουλέψουμε την ιδέα του χαμού και της απώλειας στο μυαλό μας, όσο και να προσπαθήσουμε να αποδεχτούμε το χαμό κάποιου αγαπημένου μας ή όσο και αν μας προετοιμάσει το άλλο άτομο για το χαμό του, είναι σχεδόν υπεράνθρωπο να είμαστε εντάξει μετά από ένα χαμό.
* Κλινική ψυχολόγος, νευροψυχολόγος
