Η πληρωμή φιλοδωρήματος (bonus)ακόμα και αν ρητά ονομαστεί ως τέτοια, δεν αποτελεί σε όλες τις περιπτώσεις κατά χάριν (exgratia) πληρωμή. Το Δικαστήριο, στο ερμηνευτικό εγχείρημα, θα λάβει υπόψη όλα τα γεγονότα και δεδομένα και ενδεχομένως να αποτελέσει μισθό, με ποινική ευθύνη του Εργοδότη σε περίπτωση μη πληρωμής του.

Το Ανώτατο Δικαστήριο στην πολύ πρόσφατη απόφαση ημερομηνίας 3 Ιουλίου 2020, Διευθυντής Τμήματος Εργασιακών Σχέσεων v. Σταύρου και Διευθυντής Τμήματος Εργασιακών Σχέσεων v. Stilvi General Cleaners (Larnaca) Limited, Ποινικές Εφέσεις Αρ. 264/2018 και 265/2018, ανέτρεψε πρωτόδικη αθωωτική απόφαση σε κατηγορίες που αφορούσαν παράβαση του περί Προστασίας των Μισθών Νόμου, Ν. 35(Ι)/2007. Η εργοδότρια εταιρεία και ο διευθυντής της κρίθηκαν πρωτοδίκως αθώοι στην κατηγορία της μη πληρωμής μηνιαίου μισθού και παρακίνησης για μη πληρωμή μηνιαίου μισθού αντιστοίχως. Η μη πληρωμή αφορούσε στον 13ο μισθό εργοδοτούμενου για το έτος 2013, καθαρού ύψους €909.

Το Πρωτόδικο Δικαστήριο, εντόπισε ότι η ουσία της υπόθεσης έγκειτο στο κατά πόσο η Εφεσίβλητη εταιρεία κατέβαλλε γενικά και είχε υποχρέωση να καταβάλλει για το 2013 13ο μισθό στον παραπονούμενο. Η θέση της υπεράσπισης ήταν ότι η εταιρεία δεν κατέβαλλε 13ο μισθό, αλλά εθελοντικό για την ίδια «φιλοδώρημα», θέση την οποία αποδέχθηκε το Πρωτόδικο Δικαστήριο.

Σύμφωνα με το άρθρο 2 του περί Προστασίας των Μισθών Νόμου, Ν. 35(Ι)/2007: «“μισθός” σημαίνει κάθε χρηματική αντιμισθία που προκύπτει από απασχόληση εργοδοτούμενου… και δεν περιλαμβάνει έκτακτες προμήθειες ή κατά χάριν (ex-gratia) πληρωμές·»

Με τις Εφέσεις ο Εφεσείων έθεσε ότι το Πρωτόδικο Δικαστήριο εφάρμοσε πλημμελώς τον Νόμο επί των πραγματικών γεγονότων της υπόθεσης και λανθασμένα κατέληξε ότι στον συγκεκριμένο εργοδοτούμενο – παραπονούμενο δινόταν η παροχή ως «φιλοδώρημα» και όχι ως 13ος «μισθός».

Αιτιολογώντας σχετικά, ο Εφεσείων υπέβαλε ότι ενώπιον του Πρωτόδικου Δικαστηρίου υπήρχε μαρτυρία περί συμφωνίας για καταβολή 13ου μισθού, η οποία κρίθηκε ως αξιόπιστη, ότι εσφαλμένα το Πρωτόδικο Δικαστήριο ερμήνευσε τις πρόνοιες του Νόμου ως προς τον προσδιορισμό της φύσης της εν λόγω παροχής ως μισθού και ότι στη βάση της ενώπιόν του μαρτυρίας το Πρωτόδικο Δικαστήριο θα έπρεπε να καταλήξει πως η εν λόγω παροχή αποτελούσε «κεκτημένο δικαίωμα» του παραπονούμενου.

Έγινε περαιτέρω παραπομπή στην απόφαση Αδελφοί Λιοτατή Λτδ ν. Διευθυντή Τμήματος Εργασιακών Σχέσεων, Ποινική ΄Εφεση Αρ. 151/2016, ημερομηνίας 1 Νοεμβρίου 2019 όπου το Ανώτατο Δικαστήριο, επικυρώνοντας την πρωτόδικη κρίση, σημείωσε σε σχέση με «φιλοδώρημα-δώρο» το οποίο καταβαλλόταν ανελλιπώς κάθε Χριστούγεννα από το 2004 μέχρι το 2010, ότι δημιούργησε κεκτημένο δικαίωμα του εργοδοτούμενου και εύλογα αυτός είχε την πεποίθηση ότι θα ελάμβανε το δώρο κάθε Χριστούγεννα.  

Υπό το φως της πιο πάνω νομολογιακής προσέγγισης, το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε ότι είναι αδιάφορο το γεγονός ότι ο παραπονούμενος υπέγραφε ότι λάμβανε το υπό συζήτηση ποσό ως «φιλοδώρημα». Η εν λόγω παροχή δινόταν σταθερά στον παραπονούμενο από τον πρώτο χρόνο εργοδότησής του, χωρίς καμία αίρεση ή οποιεσδήποτε άλλες προϋποθέσεις και ισοδυναμούσε με ένα περίπου μισθό. Όπως και ο ίδιος ο παραπονούμενος κατέθεσε και έκανε «καλή εντύπωση» στο Δικαστήριο σε σχέση με τα δικαιώματα, ωφελήματα και μισθοδοσία του, υπήρξε προφορική συμφωνία μεταξύ του και των Εφεσιβλήτων «.. ό,τι δικαιούται το άλλο προσωπικό να δικαιούμαι και εγώ.». Η συμφωνία αυτή προέβλεπε για «…μισθό, οδοιπορικά, 13ο μισθό…».

Το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε αναφέροντας ότι συνέτρεχαν όλες οι προϋποθέσεις προκειμένου το Πρωτόδικο Δικαστήριο να καταδείξει ότι η υπό κρίση παροχή ενέπιπτε στα πλαίσια του όρου «μισθός», όπως αυτός καθορίζεται από τον Νόμο και έχει νομολογιακά αντικρισθεί.

Αποτελεί εξαιρετικής σημασίας η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην αντιπαράθεση «δεν είναι 13ος μισθός, αλλά φιλοδώρημα».

*Δικηγόρος