Ο υπουργός Γεωργίας κ. Καδής μετά την καταστροφική πυρκαγιά του Σαββάτου που έκαψε 3 τετραγωνικά χιλιόμετρα κρατικού δάσους στους Ορείτες (στη περιοχή Νατουρά Χα-Ποτάμι), ανακοίνωσε ότι μελετά τη μετατροπή της ποινής για το αδίκημα του εμπρησμού δάσους από είκοσι χρόνια σε διά βίου φυλάκιση. Πολύ ωραία εξαγγελία. Ακούγοντας το, δεν μπορούσα να μην θυμηθώ ότι πέρσι (Νιόβρης 2019) όταν έγινε ο μεγαλύτερος εμπρησμός του δάσους στον Ακάμα (70 εκτάρια) από τον καιρό που διώξαμε τα βρετανικά στρατιωτικά γυμνάσια από την περιοχή, ακούσαμε για δορυφόρους, κάμερες και drones. Κακόβουλη ενέργεια, είπαν και τότε.
Εμπρησμός στον “Παρθενώνα της Φύσης” στην Κύπρο, το Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα. Είδατε να συλληφθεί και να τιμωρηθεί κανείς; Είδατε καθόλου όλες αυτές τις εξαγγελίες να υλοποιούνται ή να δρομολογούνται; Ή μήπως είδατε τις εισηγήσεις των εμπειρογνωμόνων που κατέθεσαν έκθεση για τα προβλήματα της προστασίας των δασών μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2016 (Σολιάς-Αργάκας) να υιοθετούνται και να υλοποιούνται τέσσερα χρόνια μετά την καταστροφή; Αντί αυτού είχαμε νέες διαμαρτυρίες των εργαζομένων στις δασικές υπηρεσίες για υποβάθμιση και υποστελέχωση. Για προσωπικό που υποβαθμίζεται και αδρανοποιείται. Το δασικό κολέγιο στο Πρόδρομο έκλεισε (λόγω μνημονίου) και πάρα τις υποσχέσεις παραμένει κλειστό. Και στη Βουλή εκκρεμούν από πολλά χρόνια δύο προτάσεις νόμου των Οικολόγων για απαγόρευση της καύσης των κλαδευμάτων και για τη λήψη αντιπυρικών μέτρων στις παραδασόβιες περιοχές, και δεν ψηφίζονται από τα πολιτικά κόμματα και τους βουλευτές, παρά την ισχυρή υποστήριξη τους από το Τμήμα Δασών.
Όσον αφορά την απαγόρευση της κυκλοφορίας στους δασικούς δρόμους –που προκύπτει από το άρθρο 44 της περί δασών νομοθεσίας– που εξήγγειλε ο υπουργός με διάταγμα, εξ όσων θυμάμαι δεν είναι η πρώτη φορά που εφαρμόζεται προληπτικά. Πρέπει να αξιολογηθεί πόσο πρακτικό είναι να εφαρμοστεί και ποιο είναι το όφελος. Αν οι δυνάμεις ή οι τεχνικές δυνατότητες του Τμήματος Δασών δεν είναι τέτοιες που να ελέγχει τη διακίνηση στους δασικούς δρόμους, διερωτάται κάποιος βάσιμα, πώς θα ελέγξει αυτή την απαγόρευση. Κάποιοι ισχυρίζονται ότι η απουσία κυκλοφορίας μπορεί να διευκολύνει τους εμπρηστές. Ας αξιολογηθεί αναλόγως ότι οι εμπρηστές του περασμένου Σαββάτου δεν εκινούντο σε έναν δασικό δρόμο, αλλά επί της δημόσιας οδού, σε ώρα όπου δεν υπήρχε κυκλοφορία. Άρα η απαγόρευση θα είχε νόημα αν μπορούσε να εφαρμοστεί και να ελεγχθεί, διαφορετικά μόνο ταλαιπωρία προκαλεί στο κοινό το οποίο υπόκειται μια μορφή μαζικής τιμωρίας.
Προσωπικά φρονώ ότι το μετρό αυτό έχει να κάνει περισσότερο με την επικοινωνιακή διαχείριση της καταστροφής. Η ουσία είναι αλλού. Στη σωστή οργάνωση, σχεδιασμό, νέες τεχνολογίες, αξιοποίηση των επαγγελματικών στελεχών και των εθελοντών κοκ.
Κι έρχομαι τώρα στο αρχικό ζήτημα με την αύξηση της ποινής για εμπρησμό δάσους σε διά βίου φυλάκιση. Όταν είχα προτείνει το 2001 παρόμοια τροποποίηση του ποινικού κώδικα (άρθρο 315 ) η πλειοψηφία στη Βουλή μετέτρεψε την ποινή στα δεκατέσσερα χρόνια. Κατακρίβειαν τα γεγονότα έχουν ως εξής: ο φίλος πρώην διευθυντής του Τμήματος Δασών κ. Λεόντιος Λεοντιάδης μόλις εκλέγηκα βουλευτής με επισκέφθηκε και έθεσε υπόψη μου την πληροφορία ότι στον ποινικό κώδικα δεν υπάρχει πρόνοια για αδίκημα που να αφορά τον εμπρησμό δάσους. Το άρθρο 315 -που αναφέρεται στον εμπρησμό- περιλάμβανε μέχρι τότε διάφορα αντικείμενα όπως “σωρό δημητριακών, σιτηρών, σανού, αχύρων” αλλά όχι το κρατικό ή ιδιωτικό δάσος.
Για το αδίκημα του εμπρησμού των διάφορων αυτών αντικειμένων, ο ποινικός κώδικας προνοούσε (τότε) τη διά βίου φυλάκιση. Εν τη σοφία της η Βουλή αποφάσισε να καταργήσει την διά βίου φυλάκιση για τον εμπρησμό (για ένα σωρό σανού κ.λπ.), και να προσθέσει τα ιδιωτικά και κρατικά δάση με ποινή μέχρι 14 χρονών φυλάκιση ως αποτέλεσμα εκείνης της δικής μου πρότασης νόμου. Πριν λίγα χρόνια (2018) η ποινή ειδικά για εμπρησμό δάσους μετατράπηκε μέχρι είκοσι έτη φυλάκισης. Θεωρώ λοιπόν ότι δεν υπάρχει νομικό κώλυμα να μετατραπεί και πάλιν -μόνο για τον εμπρησμό σε δάση- η ποινή σε ισόβια. Όμως το θέμα είναι αλλού. Πόσες φορές εφαρμόστηκε αυτή η αυστηρή ποινή (των δεκατεσσάρων ή είκοσι χρόνων)- για τον εμπρησμό δάσους (ή ενός σωρού σανού ή άχυρα) στα χρόνια που πέρασαν; Πόσο λειτούργησαν αυτές οι ποινές αποτρεπτικά; Είναι δυνατόν να πιστεύουμε ότι μπορούν οι ποινές να λειτουργήσουν αποτρεπτικά από μόνες τους, χωρίς δηλαδή την εφαρμογή όλων των άλλων απαιτούμενων μέτρων; (Ορισμένα αναφέρθηκαν πιο πάνω).
Γιατί, επιτέλους, άλλο πράμα είναι ένας σωρός από άχυρα ή σανό, κι άλλο ένα δάσος.
*Βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών
