Η αύξηση των νέων κρουσμάτων του κορωνοϊού προβληματίζει. Οι επιδημιολόγοι προειδοποιούν ότι ο ιός είναι παρών, από διάσπαρτους υρήνες μετάδοσης που είναι συνήθως ασυμπτωματικοί. Εφιστάται προσοχή και πιστή τήρηση των μέτρων προστασίας, μέχρις ότου βρεθεί το εμβόλιο. Είναι κρίμα που οι εκκλήσεις τους δεν βρίσκουν τη δέουσα ανταπόκριση από όλους, αφού ακούγονται και φωνές απαξίωσης από άπιστους Θωμάδες.
Η πικρή εμπειρία για όσα πρωτοφανή βιώσαμε την περίοδο εγκλεισμού και απαγόρευσης της κυκλοφορίας θα ‘πρεπε να συναιτίσει όλους, ώστε με υψηλό αίσθημα προσωπικής και συλλογικής ευθύνης να προστατεύουμε εαυτούς και αλλήλους. Υπάρχουν ωστόσο και ανεύθυνοι πολίτες. Μεταδίδουν τον ιό επιστρέφοντας από ταξίδια στο εξωτερικό. Παραβιάζουν μέτρα αυτοπεριορισμού. Αμφισβητούν τις επιπτώσεις της πανδημίας, τα διεθνή στατιστικά δεδομένα, τις εικόνες φρίκης, τους θανάτους, την κατάρρευση συστημάτων υγείας σε άλλες χώρες. Ίσως γιατί σταθήκαμε τυχεροί στην πρώτη φάση και δεν είχαμε παρόμοιες εμπειρίες στον τόπο μας. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κυρίως, οργιάζουν σενάρια για σκευωρίες. Συνωμοσίες για σκόπιμη επιβολή αναγκαστικών εμβολιασμών. Εσκεμμένη φτωχοποίηση κρατών με πρόκληση οικονομικής κρίσης ή ακόμη για στοχευμένη «ευθανασία» ευπαθών ομάδων, ώστε να αντιμετωπιστεί ο υπερπληθυσμός της Γης.
Στη φάση που βρισκόμαστε, είναι καλό να προβληματιζόμαστε. Να αντλούμε μαθήματα από παθήματα. Η πρόληψη είναι αποτελεσματικότερη της καταστολής. Η προνοητικότητα σώζει ζωές, κατά τη λαϊκή ρήση: του «φρονίμου τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν». Είδαμε χώρες όπως η Αμερική και η Αγγλία να κωλυσιεργούν στη λήψη έγκαιρων μέτρων. Είδαμε πολιτικές ηγεσίες που ολιγώρησαν ή πήραν λανθασμένες αποφάσεις, αφήνοντας την πανδημία να εξελιχθεί σε όλεθρο, με τη θεωρία της «ανοσίας της αγέλης». Προέχει η υγεία του κόσμου. Τα μέτρα προστασίας πρέπει να λαμβάνονται με κριτήριο τη σωτηρία των ανθρώπων και όχι κάτω από πιέσεις οικονομικών κύκλων. Προέχει η πειθαρχία όλων, ο έγκαιρος στρατηγικός σχεδιασμός αντιμετώπισης του αόρατου εχθρού και η συλλογική εφαρμογή του.
Σε τέτοιες περιόδους κρίσης υπάρχουν δυνατότητες και ευκαιρίες που χρήζουν αξιοποίησης και λάθη και παραλείψεις που πρέπει να διορθωθούν. Τώρα είναι η ώρα να επανεξεταστούν και επαναξιολογηθούν προτεραιότητες σε όλους τους τομείς. Να αναβαθμιστούν διαχρονικές κατακτήσεις του λαού στην υγεία, στο σύστημα κοινωνικών ασφαλίσεων, στα συστήματα κοινωνικής προστασίας, στο κράτος δικαίου.
Η ανεξέλεγκτη εξάπλωση του κορωνοϊού ανέδειξε, δυστυχώς, τη γύμνια του ευρωπαϊκού συστήματος υγείας. Κατέρριψε μύθους για τις ευρωπαϊκές πολιτικές αλληλεγγύης. Έδειξε ξεκάθαρα ότι δεν υπάρχουν έτοιμες συνταγές αντιμετώπισης της όποιας κρίσης, είτε είναι πολιτική, οικονομική είτε συναφής με τον τομέα της υγείας.
Η ΕΕ δεν είναι πανάκεια. Δεν παρέχει την ασφαλιστική κοινοτική ασπίδα πρόληψης και καταστολής πλειάδας προβλημάτων που ταλανίζουν σήμερα τις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Απτά παραδείγματα: το Μεταναστευτικό, η παράνομη διακίνηση εκατομμυρίων ατόμων, η έωλη πολιτική ασύλου, η ανεπάρκεια μιας κοινής εξωτερικής πολιτικής προστασίας συνόρων. Η σημερινή Ευρώπη των πολλαπλών ταχυτήτων, των διαφορετικών εθνικών προσεγγίσεων και συμπεριφορών στον Ευρωπαϊκό Βορρά και τον Ευρωπαϊκό Νότο αδυνατεί να δώσει λύσεις και έμπρακτη αλληλεγγύη όπως πρέπει και κυρίως την ώρα που πρέπει.
Αυτήν την αδυναμία διαπιστώσαμε και στο πρόσφατο παρελθόν, όταν αδίκως επιβλήθηκε στη χώρα μας το πρωτοφανές κούρεμα καταθέσεων. Αυτή διαπιστώνουμε διαχρονικά και καθημερινά στο Κυπριακό, όπου οι κοινοτικοί εταίροι ψηλώνουν τα χέρια και αφήνουν στο απυρόβλητο την αυθαίρετη τουρκική επιθετικότητα στην κυπριακή ΑΟΖ και όχι μόνο, αρκούμενοι σε λεκτική αλληλεγγύη. Η απραξία τους είναι απότοκο εμπλεκόμενων συμφερόντων, διαφορετικών εθνικών προτεραιοτήτων και έλλειψης πολιτικής βούλησης για διατάραξη των σχέσεων με την Τουρκία.
Μόνοι μας λοιπόν, με σοφία και ενότητα στόχων, οφείλουμε να ανασυνταχθούμε, αλλάζοντας ρυθμούς και συμπεριφορές. Να στηρίξουμε ευάλωτους τομείς της οικονομίας. Να αλλάξουμε το αναπτυξιακό μοντέλο. Να προωθήσουμε τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις σ’ όλους τους τομείς της Κυπριακής Πολιτείας, ενδυναμώνοντας θεσμούς και ισχυροποιώντας την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Καιρός να αντλήσουμε μαθήματα από πρότερα παθήματα, μακριά από μικροκομματικές σκοπιμότητες, λαϊκίστικες προσεγγίσεις, επικοινωνιακές πολιτικές και προσωπικές ατζέντες. Οφείλουμε συλλογικά να χαράξουμε σωτήρια πορεία για το αύριο.
* Πρώην ευρωβουλευτής.
