Εξ αρχής είχαμε την άποψη ότι η αντιμετώπιση της τουρκικής κατοχής απαιτεί την ευθυγράμμιση των δικών μας συμφερόντων με τα συμφέροντα των μεγάλων χωρών. Όχι μόνο της περιοχής μας αλλά και παγκόσμια. Το πρόβλημα ήταν ότι, πέραν από τη στρατηγική σημασία της θέσης μας στον χάρτη, δεν είχαμε κάτι άλλο με το οποίο να μπορούμε να συναλλαχτούμε με αυτές τις χώρες.
Τύχη αγαθή οι ευκαιρίες παρουσιάστηκαν από μόνες τους. Είναι πρώτα και κύρια τα κοιτάσματα φυσικού αερίου. Αμέσως μετά παρουσιάστηκε και η μεγάλη Κίνα με το δρόμο του μεταξιού, για την υλοποίηση του οποίου χρειαζόταν το λιμάνι μας στη Λεμεσό.
Αργότερα η Τουρκία αποκάλυψε πλήρως τις επεκτατικές της βλέψεις, όχι μόνο στη Συρία και στο Ιράκ, αλλά και στη Λιβύη, απειλώντας ευθέως μεγάλα συμφέροντα φιλοευρωπαϊκών χωρών στον νευραλγικό τομέα της ενέργειας. Και φυσικά η έκπαλαι επεκτατική πολιτική της απέναντι στην Ελλάδα, και την Κύπρο φυσικά, με την ανοικτή αμφισβήτηση της συνθήκης της Λωζάνης.
Με άλλα λόγια οι εξελίξεις στην περιοχή έφεραν κατά τη γνώμη μου πλήθος ευκαιριών ευθυγράμμισης των συμφερόντων μας με τα συμφέροντα μεγάλων και ισχυρών χωρών.
Το φυσικό αέριο υπήρξε και είναι η μέγιστη ευκαιρία. Μια ευκαιρία που δυστυχώς διστάσαμε να την αξιοποιήσουμε πλήρως. Κάναμε βέβαια τις τριμερείς συμφωνίες με χώρες της περιοχής, σ’ ό,τι αφορά τη συνεργασία για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων αυτών, δεν κάναμε όμως τίποτα σχεδόν για το θέμα της ασφάλειας αυτού του πλούτου. Και χωρίς αυτή την ασφάλεια είναι φυσικό να γίνεται έρμαιο και λεία στα χέρια της Τουρκίας.
Για το ίδιο θέμα θα ‘πρεπε να κινηθούμε πάνω σε άλλη βάση αναφορικά με την αδειοδότηση θαλάσσιων οικοπέδων. Εμείς κινηθήκαμε μονόπλευρα. Προς τη δύση και κυρίως προς τις Η.Π.Α. Και φέραμε κολοσσούς από το χώρο των πετρελαίων, με την ψευδαίσθηση ότι αυτοί οι κολοσσοί θα εμπόδιζαν την Τουρκία να συνεχίσει την πειρατική της συμπεριφορά. Και τώρα οι Τούρκοι αλωνίζουν κι εμείς ψάχνουμε το λάθος. Πολύ περισσότερο τώρα που οι Η.Π.Α. αποσύρονται από την ανατολική Μεσόγειο και αφήνουν πληρεξούσιό τους την Τουρκία.
Να θυμηθούμε ότι τόσο στην πρώτη αδειοδότηση, επί Χριστόφια, η Ρωσία είχε εκδηλώσει ανοικτά το ενδιαφέρον της να αποκτήσει ένα από τα οικόπεδά μας. Το ίδιο και στον τρίτο γύρο επί Αναστασιάδη. Όλως περιέργως όμως δεν αιτήθηκε για οικόπεδο ούτε στη μια ούτε στην άλλη περίπτωση. Προφανώς οι φίλοι Αμερικάνοι παρενέβησαν τόσο την πρώτη όσο και τη δεύτερη φορά κι απέτρεψαν αυτή την εξέλιξη. Γιατί δεν ήθελαν τη Ρωσία στην ανατολική Μεσόγειο. Να υπενθυμίσω όμως ότι η Ρωσία ήταν ήδη μέτοχος, στο γιγάντιο αιγυπτιακό κοίτασμα ΖΟΡ κατά 33% όπως και στα κοιτάσματα του Λιβάνου. Και στις δύο περιπτώσεις με την ΕΝΙ και την TOTAL. Μάς το ζήτησαν λοιπόν κι εμείς πειθαρχήσαμε. Εξυπηρετήσαμε τα ξένα συμφέροντα κι όχι τα δικά μας. Παρ’ όλα αυτά υπάρχει χρόνος και περιθώριο διόρθωσης. Υπάρχουν αδιάθετα οικόπεδα. Καθώς και δυνατότητες κοινοπραξιών τόσο με την ΤΟΤΑL όσο και με την ΕΝΙ.
Η περίπτωση της Κίνας και το λιμάνι της Λεμεσού βγάζει κυριολεκτικά μάτι. Όχι μόνο οι Κινέζοι εξεδήλωσαν έντονο ενδιαφέρον αλλά και ο Πρόεδρός μας σε επίσκεψή του στην Κίνα διαβεβαίωσε τον Κινέζο ομόλογό του ότι συμμερίζεται το όραμα της Κίνας για το Δρόμο του Μεταξιού. Το λιμάνι όμως το έδωσαν στους Γερμανούς και σε κάποιους δικούς τους Κύπριους γιατί και πάλιν οι Αμερικανοί ήταν εχθρικοί. Και τώρα αντί ρωσικής και κινέζικης παρουσίας στη θάλασσά μας έχουμε τους Αμερικάνους και τους Γερμανούς φίλους (;).
Πιστεύω ότι δεν έχουμε πλέον περιθώρια λαθών και παραλείψεων. Ότι πρέπει να μελετούμε τις καταστάσεις και να πράττουμε κατά τρόπο που εξυπηρετεί πρωτίστως τα δικά μας συμφέροντα.
Τώρα το σκηνικό είναι ακόμα πιο ευνοϊκό για μας. Η Τουρκία ενεργεί ως πληρεξούσιος των Αμερικανο-Βρετανών στη Λιβύη, κόντρα στους Ευρωπαίους. Κυρίως κόντρα στη Γαλλία και την Ιταλία. Την Ε.Ε. πλέον πρέπει να τη βλέπουμε ως κάτι σαν τα Ηνωμένα Έθνη. Αναποτελεσματική. Να αξιοποιήσουμε τις καταστάσεις και ν’ αναπτύξουμε κοινούς σχεδιασμούς με τη Γαλλία. Να δώσουμε μέρος της ΑΟΖ μας αδειοδοτώντας τη Ρωσία. Να δούμε πώς μπορούμε να διορθώσουμε τα πράγματα με την Κίνα. Να επεκτείνουμε τη σχέση μας με την Αίγυπτο και το Ισραήλ.
Κυρίως όμως να επαναφέρουμε το δόγμα του ενιαίου αμυντικού χώρου με την Ελλάδα. Οφείλουμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αλλάξουμε τους συσχετισμούς.
*Πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης.
