Τα ξενοδοχεία της Κύπρου αποτελούν σημαντικό πυλώνα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Πέραν από τον ρόλο που διαδραματιζουν στη φιλοξενία ξένων επισκεπτών, διαχρονικά έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαμονή επισκεπτών και σε πλήθος άλλων περιστάσεων. Φέτος τα ξενοδοχεία κλήθηκαν να επιτελέσουν τον ρόλο αυτό της διαμονής επαναπατρισθέντων στα πλαίσια της καραντίνας λόγω του COVID -19. Το σήμερα ανακαλεί τις μνήμες του 1974 και τον ρολό που επιτέλεσαν κατά την διάρκεια της εισβολής του βάρβαρου Αττίλα. Αναμφίβολα, με την τουρκική εισβολή του 1974, η Βιομηχανία υπέστη μεγάλη καταστροφή. Συγκεκριμένα πέραν του 80% της ξενοδοχειακής δυναμικότητας που ήταν στο έδαφος της Κύπρου πέρασε στην κατοχή του Αττίλα. Συγκεκριμένα, ακόμη και σήμερα είναι υπό κατοχή 65 ξενοδοχεία (1 μέχρι 5 αστέρων) με την χωρητικότητα τους να ανέρχεται στις 7887 κλίνες. Τα 24 ξενοδοχεία χωρητικότητας 1882 κλινών, είναι στην επαρχία Κερύνειας και τα υπόλοιπα 41 ξενοδοχεία στην επαρχία Αμμοχώστου, χωρητικότητας 6.345 κλινών. Το 1973 ο τουρισμός στην Κύπρο ανερχόταν στις 370,000 που για την εποχή καθιστουσε την Κύπρο ένα δημοφιλή προορισμό. Κατά τη διάρκεια των δύο φάσεων της βαρβάρης εισβολής του Αττίλα, τόσο του Ιουλίου όσο και του Αυγούστου, κάποια ξενοδοχεία μετατράπηκαν σε καταφύγια και νοσοκομεία, προστατεύοντας μεγάλο αριθμό στρατιωτών και άμαχου πληθυσμού. Ντοκουμέντα από την εισβολή ήρθαν στο φως της δημοσιότητας με τηλεοπτικά αφιερώματα ξένων ειδησεογραφικών πρακτορείων να προβάλλουν τον ρόλο τους. Συγκεκριμένα το ξενοδοχείο Hilton Λευκωσίας μετατράπηκε σε νοσοκομείο του διεθνούς Ερυθρού Σταύρου για την περίθαλψη τραυματιών. Το ιστορικό και υπερπολυτελέστατο ξενοδοχείο Λήδρας, όταν εξελίχθηκαν σφοδρές μάχες, έγινε καταφύγιο αμάχου πληθυσμού. Δύο ηρωικοί Ελληνοκύπριοι εθνοφρουροί προστάτεψαν το ξενοδοχείο ανταποδίδοντας τα πυρά των Τούρκων αλλά δυστυχώς έπεσαν νεκροί. Μετέπειτα καταλήφθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη που επέβαλαν κατάπαυση του πυρός προστάτευοντας έτσι τον άμαχο πληθυσμό που βρισκόταν στο ξενοδοχείο. Σήμερα το ξενοδοχείο είναι στην ‘Πράσινη Γραμμή’ και αποτελεί το κεντρικό κτήριο για τη στέγαση των Ηνωμένων Εθνών. Επίσης είναι το σήμα κατατεθέν για την πραγματοποίηση συναντήσεων και εκδηλώσεων για ειρηνική προσέγγιση του Κυπριακού Προβλήματος.
Σημαντικής σημασίας αποτέλεσε και ο ρόλος του ξενοδοχείου Dome στην Κερύνεια όπου πέρασε και αυτό στον έλεγχο των Ηνωμένων Εθνών. Οι εγκαταστάσεις του ξενοδοχείου χρησιμοποιήθηκαν για την προστασία εγκλωβισμένων Ελληνοκύπριων που ανέρχονταν στα 700 άτομα. Στις 13 Αυγούστου του 1974, μια μέρα πριν την δεύτερη φάση της εισβολής, το ξενοδοχείων πέρασε στο έλεγχο των Τούρκων και ακολούθησαν λεηλασίες, και παράνομες συλλήψεις εγκλωβισμένων συμπατριωτών μας οι οποίοι υπέστησαν φρικτά βασανιστήρια ενώ άλλοι δολοφονήθηκαν και έκτοτε αγνοούνται. Οι λίγοι εναπομείναντες που προστατεύθηκαν από τον Ερυθρό Σταυρό, μεταφέρθηκαν στις ελεύθερες περιοχές σταδιακά στη βάση συμφωνιών ανταλλαγής πληθυσμών μέχρι τον Δεκέμβριο του 1975. Αξιοσημείωτη είναι η αναφορά στο ολοκαίνουργιο ξενοδοχείο «Κλειώ», στην Αμμόχωστο, όπου άνοιξε τον Ιούνιο του 1974 και κατά τη διάρκεια της εισβολής μετατράπηκε τόσο σε καταφύγιο όσο και σε ‘προσωρινό’ νοσοκομείο για την προστασία και την περίθαλψη στρατιωτών και άμαχου πληθυσμού. Κάποια ξενοδοχεία στην Κερύνεια και στην Αμμόχωστο καταστράφηκαν ολοσχερώς, ενώ πολλές ζωές χάθηκαν από τους ανελέητους τουρκικούς βομβαρδισμούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ξενοδοχείο Salaminia Tower στην Αμμόχωστο.
Είναι χρήσιμο να γνωρίζουμε τι συνέβη το 1974 γιατί ο Αττίλας έχει ακόμη υπό την κατοχή του τη χώρα μας και με θράσος εισβάλλει παράνομα και στα χωρικά μας ύδατα απειλώντας τα θαλάσσια κυριαρχικά μας δικαιώματα. Δεν ξεχνάμε τη θηριωδία του 1974 και τη βουή της εισβολής. Οι ψυχές δεν αναπαύονται όσα χρόνια κι αν περάσουν. Θα αναπαυθούν μόνο όταν επέλθει η ένωση της Κύπρου και απαλειφθούν τα 300 χιλιόμετρα της ‘Πράσινή Γραμμής’. Κλεινόταν ας βροντοφωνάξουμε τους στοίχους του εμβληματικού μας ποιητή Κώστα Μόντη ‘Ανασήκωσε την πλάτη και απόσεισέ τους, Πενταδάκτυλέ μου΄ και από την ξηρά αλλά και τη θάλασσα.
*Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου
