Το Κιβισίλι είναι χωριό της επαρχίας Λάρνακας και γειτονεύει με τις κοινότητες Αλεθρικό και Μαζωτός. Από το Κιβισίλι περνάει ο ποταμός Πούζης. Η προέλευση της ονομασίας του χωριού δεν είναι σαφής. Αποτελεί, πιθανώς, παραφθορά της ονομασίας του μεσαιωνικού φέουδου Chiusili, το οποίο υφίστατο στην περιοχή του οποίου τμήμα αποτελούσε και ο οικισμός Κιβιζίλι. Το φέουδο Chiusili βρίσκεται σημειωμένο σε παλαιούς χάρτες και η ονομασία του έχει φράγκικη προέλευση. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, η αρχική ονομασία του χωριού ίσως αλλοιώθηκε κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας.
Μέχρι το 1973, το χωριό ήταν τουρκοκυπριακό και δεν κατοικούσαν χριστιανοί. Εντούτοις, χριστιανοί έρχονταν από το πλησιέστερο χωριό κάθε Κυριακή και τελούσαν τη λειτουργία στην εκκλησία της Παναγίας της Ελεούσης. Τις άλλες μέρες, τα καντήλια τα άναβαν οι μουσουλμάνες. Μετά το 1974, χρόνο κατά τον οποίο οι Τουρκοκύπριοι έφυγαν από το χωριό, πρόσφυγες από τις κατεχόμενες περιοχές της Αμμοχώστου κατοίκησαν στο Κιβισίλι. Ως εκ τούτου, η εκκλησία της Παναγίας Ελεούσης λειτούργησε ξανά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στην περιοχή του χωριού υπάρχουν σημαντικά αρχαία κατάλοιπα, τα οποία, σύμφωνα με ιστορικές πηγές, χρονολογούνται στην Εποχή του Χαλκού.
Στην ανατολική όχθη του ποταμού Πούζη είναι κτισμένη η εκκλησία της Παναγίας της Ελεθούσας, τύπου μονόκλιτου με τρούλλο, κτισμένη με αδρούς πελεκημένους πυρόλιθους. Στη βόρεια πλευρά της εκκλησίας προστέθηκε αργότερα (14ο αιώνα) παρεκκλήσι μονόκλιτο καμαροσκέπαστο. Δεν είναι γνωστό αν το παρεκκλήσι αυτό είναι λατινικό, όπως υποθέτει ο R. Gunnis. Πάντως πριν από τη σταδιακή τουρκοποίηση του χωριού κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, το χωριό ήταν ελληνικό. Τούτο αποδεικνύεται από την ύπαρξη μικρής παλαιάς εκκλησίας με θόλο αφιερωμένης στην Παναγία. Ο Gunnis θεωρεί ότι η εκκλησία ήταν λατινική, αργότερα δε προστέθηκε σε αυτήν το βόρειο κλίτος της.
Εξάλλου, τα τοπωνύμια στην περιοχή του χωριού είναι ελληνικά (Ακόπετρα, Ελιούδκια, Βουδομάντρες).
Ο ιερός ναός της Παναγίας στο Κιβισίλι είναι κτισμένος περίπου το 1100μ.Χ. Στη μέση είναι ο κύριος ναός του τύπου σταυροειδούς εγγεγραμμένου σε τρούλο και χρονολογείται γύρω στο 1100 μ.Χ. Το αριστερό κλίτος είναι τύπου καμαροσκέπαστου και χρονολογείται γύρω στο 1300 μ.Χ. Στα δεξιά εφάπτονται τρία διαδοχικά δωμάτια τα οποία χρονολογούνται γύρω στο 1500 μ.Χ. Κάτω από την εκκλησία σύμφωνα με την Ιερά Παράδοση και μαρτυρίες, υπάρχει σπήλαιον, πιθανόν η πρώτη εκκλησία.
Ο ναός ήταν αγιογραφημένος αλλά δυστυχώς τώρα σώζονται μόνο μερικά σπαράγματα. Το εικονοστάσι έχει ιστοριογραφηθεί από τον Θεοφάνη από την Καισαρεία της Μικράς Ασίας. Στον ναό υπάρχουν δύο αποθησαυρισμένες εικόνες, (α) της Παναγίας Ελεούσης (Τζιβισιλιώτισσας) θαυματουργική, (β) σε ιδιαίτερο χώρο δικό της είναι η εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου όπου μυρόβλησε δύο φορές ανήμερα των εορτών της αγίας Άννης και της Θείας Μεταμορφώσεως.
Διασώζονται μέχρι σήμερα οι κρατήρες (ζώνες), οι οποίες σύμφωνα με την ιερά παράδοση, μητέρες που δεν μπορούν να τεκνοποιήσουν ή έχουν προβλήματα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης φέρνουν ως τάμα στην Παναγία μια ζώνη ή κάτι πολύτιμο για αυτούς. Η Παναγία είναι βοηθός σε όλες τις περιπτώσεις. Αυτό ισχύει και για όλους όσους επικαλούνται το έλεος της ειλικρινά από βάθους καρδίας.
*Καθηγήτρια Φιλολογίας, ερευνήτρια σε θέματα Νεολαίας και Πολιτισμού.
