Συνηθίζω συχνά να ξαναδιαβάζω βιβλία είτε δικά μου είτε ξένα και θέλω να ομολογήσω ότι ακόμα και στη δεύτερη ανάγνωση ανακαλύπτω καινούργια πράγματα. Κι ας τα είχα γράψει ο ίδιος. Πρόσφατα ξαναδιάβασα ένα από τα πρώτα μου βιβλία που γράφτηκε το 1975 και επανεκδόθηκε το 2016. Τίτλος του είναι «Πάλη για επιβίωση» κι αναφέρεται στη στρατηγική και τακτική που το κράτος και ο λαός μας θα έπρεπε να ακολουθήσουμε μετά την εισβολή και την κατοχή για να επιβιώσουμε ως Κυπριακός Ελληνισμός. Να σημειωθεί ότι η πρότασή μας αυτή υπήρξε η μοναδική που κατατέθηκε με περιεχόμενο την άρνηση των τετελεσμένων και τον αγώνα για απαλλαγή από την κατοχή. Η έτερη πρόταση, που τελικά υιοθετήθηκε και από το λαό, ουσιαστικά αποδεχόταν τα τετελεσμένα της εισβολής, στόχευε δε σ΄ έναν, όπως τον ονόμαζαν «έντιμο συμβιβασμό». 

Στον πρόλογο του βιβλίου, έκδοσης 2016, αναφέρεται ότι «η ανάλυση αυτή βασίζεται κατά κύριο λόγο στα δεδομένα της εποχής που γράφτηκε το βιβλίο, ενώ ταυτόχρονη ήταν η προσπάθεια διείσδυσης στο μέλλον». Τα δεδομένα της εποχής ήταν συντριπτικά για την Κύπρο. Όμως η ΕΔΕΚ δεν τα αντιμετώπισε στατικά φωτογραφικά, αλλά δυναμικά δυνάμενα να εξελίσσονται και με τη δική μας συμμετοχή. Και αναφέρω στη συνέχεια: «Το στοιχείο αυτό της δυναμικής αντίληψης της πολιτικής είναι διάχυτο τόσο στο ανά χείρας βιβλίο όσο και στη συνολική πολιτική της ΕΔΕΚ για το Κυπριακό».

Προσθέτω ακόμα ότι καθώς το συνειδητοποιώ μετά τη δεύτερη ανάγνωση, το στοιχείο αυτό είναι το κύριο χαρακτηριστικό της ιδεολογίας του κόμματός μας, ενός κόμματος σοσιαλιστικού. Τι είναι ο σοσιαλισμός; Τι άλλο από την προσπάθεια συνεχούς βελτίωσης της κοινωνίας ως ζωντανού οργανισμού που εξελίσσεται και μεταβάλλεται. Στα πλαίσια της διαδικασίας όπου ο ρόλος ενός κόμματος είναι εξίσου δυναμικός. Παρεμβατικός. Κόμμα το οποίον φωτογραφίζει την κοινωνία και λέει: Αυτή είναι και τελείωσε, είναι όχι μόνο συντηρητικό, μέρος του κατεστημένου αλλά και αντιδραστικό. Ναι, η ιδεολογία μας δεν δέχεται ούτε δόγματα, ούτε μοντέλα που θα τα πάρουμε από τα supermarket των ιδεολογιών και θα τα εφαρμόσουμε στην κοινωνία μας. Γιατί και η κοινωνία είναι ζωντανός οργανισμός που επίσης εξελίσσεται. Που δεν αντικαθίσταται με κοινωνία άλλου είδους. Δουλειά μας είναι να μεριμνούμε και να παρεμβαίνουμε για την προοδευτική εξέλιξη κι όχι για την πισωδρόμηση. Και για να επανέλθουμε στην κατοχή της πατρίδας μας, εμείς ποτέ δεν είδαμε την κατάσταση το 1974 ως οριστική και τελειωτική. Αντίθετα, πιστέψαμε ότι είναι δυνατόν υπό ορισμένες προϋποθέσεις να διαφοροποιήσουμε τους συσχετισμούς και να οδηγήσουμε στην απαλλαγή από την κατοχή. Προτείναμε να εργαστούμε προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις:

· Να δημιουργήσουμε αρραγές αντικατοχικό μέτωπο όχι μόνο μέσα στους Ε/κ αλλά και με τους Τ/κ.

· Να διεθνοποιήσουμε το θέμα μας στη βάση της κατοχής, της παραβίασης του διεθνούς δικαίου και της καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

· Να αναπτύξουμε την αμυντική μας θωράκιση (κάθε σπίτι και κάστρο, κάθε πατριώτης και στρατιώτης).

· Να δημιουργήσουμε με την Ελλάδα ένα μέτωπο αντίστασης με το δόγμα του ενιαίου αμυντικού χώρου.

· Να αξιοποιήσουμε και να ευθυγραμμίσουμε με τα δικά μας τα συμφέροντα εμπλεκομένων χωρών και μεγάλων δυνάμεων.

· Να μεριμνήσουμε για τη δίκαιη κατανομή των βαρών της εισβολής μεταξύ προσφύγων και μη.

· Να διαφυλάξουμε ως κόρην οφθαλμού την κρατική μας οντότητα.

Η έτερη πρόταση που τελικά πέρασε στο λαό και εφαρμόζεται για 46 χρόνια τώρα είναι η αντιμετώπιση του προβλήματός μας ως διακοινοτικής διαφοράς, που μας έφερε ως εδώ, λίγα βήματα πριν τη διχοτόμηση και την τουρκοποίηση. Τώρα τα πράγματα άλλαξαν. Όλο και περισσότεροι συμπολίτες μας, ανεξαρτήτως ιδεολογίας, απαιτούν τη θωράκισή μας. Στρέφονται προς τις θέσεις που διατυπώσαμε μισό αιώνα πριν. Ευτυχώς όμως δεν είναι αργά. Διότι η Κυπριακή Δημοκρατία υπάρχει. Και όσο υπάρχει, υπάρχει και μέλλον.

* Πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης.