«Η καλύτερη διδασκαλία είναι το παράδειγμα». Η φράση που ακούγεται συχνά, αλλά σπάνια εφαρμόζεται. Είναι κάτι παραδείγματα τρόπου ζωής και συμπεριφοράς που αξίζουν να τα κοιτάξεις καλά και να τους μοιάσεις. Είναι και κάτι άλλα που αντιπροσωπεύουν επάξια το περιβόητο αυτό παράδειγμα της αποφυγής. Με άλλα λόγια, η διδασκαλία του κάθε αντικειμένου είναι πρακτική διαδικασία παραδειγμάτων και όχι μάζα θεωρητικών πληροφοριών. Πόσοι καθηγητές και δάσκαλοι σήμερα είναι η προσωποποίηση του αντικειμένου που διδάσκουν; Τι κάνει τους μαθητές να θέσουν λιγότερο σημαντικό ένα μάθημα; Κάθε μάθημα που μας διδάσκεται συνδέεται με μια αίσθηση. Όπως αυτά της ζωής που δεν έχουν υποχρεωτικές αποστηθίσεις πληροφοριών αλλά συναισθημάτων. Είναι μαθήματα που σου προκαλούν πόνο στο στομάχι, άλλα διάθεση για παιχνίδι, για δημιουργία, άλλα μια ουδετερότητα ή αδιαφορία. Τα μαθήματα είναι αναμνήσεις, όμορφες και άσχημες, είτε αυτό οφείλεται στους καθηγητές, είτε στον βαθμό δυσκολίας ή ευκολίας του διδασκόμενου για το μάθημα, στην ενέργεια μιας τάξης, στις προτιμήσεις των μαθητών κ.α. Όλη αυτή η διανομή αισθητικής και συναισθήματος, οφείλεται κατά κύριο λόγο σε αυτόν/ην που το διδάσκει. Αρέσει στον διδάσκοντα το μάθημα που διδάσκει ή είναι αγγαρεία; Θέλει ο διδάσκοντας να το μεταδώσει πάση θυσία ή ανυπομονεί να σχολάσει; Ποιο είναι το μυστικό που κάνει ένα ίδιο μάθημα να έχει δυο κόντρα όψεις, να αλλάζει αισθητική και ενέργεια όταν διδάσκεται από δυο διαφορετικούς ανθρώπους; Η μια είναι η όψη της υποτονικότητας και η άλλη η όψη της έμφασης. Στην πρώτη περίπτωση, ο μαθητής είναι πιθανόν να κοιμηθεί και να κατηγορηθεί πως τεμπελιάζει ή να πάει σπίτι και να τρέξει μακριά να σωθεί από οποιοδήποτε βιβλίο του θυμίζει το συγκεκριμένο μάθημα. Στη δεύτερη περίπτωση, ο μαθητής είναι πιθανόν να ενδιαφερθεί για το επόμενο «επεισόδιο»-κεφάλαιο του συγκεκριμένου μαθήματος. Θέτω το μάθημα της ιστορίας ως παράδειγμα μιας και είναι ένα από τα μαθήματα που χρειάζεται αποστήθιση και έχει να κάνει με πολλά γεγονότα και ηθικά διδάγματα. Τα θεωρητικά μαθήματα έχουν τον κίνδυνο να διδαχτούν παπαγαλία εξαιτίας της μεγάλης χάρης ενός διαγωνίσματος. Κάθε προτροπή για μελέτη μεταφράζεται πια, σε μια τάση για παπαγαλία. Φιλοξενούνται στη μνήμη πληροφορίες αρκετών σελίδων για λίγες μέρες και μετά διαγράφονται για πάντα. Για ποια θέματα κατανόησης μιλάμε όταν τίποτα δεν έχει κατανοηθεί, όταν τα βιβλία μοιάζουν με μια άχαρη στήλη χαρτιών φωτοτυπικού μηχανήματος στα μάτια των μαθητών κι όταν το «γιατί» απουσιάζει από τις απορίες τους; Έχει αντικατασταθεί η αληθινή μάθηση με πληροφορίες ασύνδετες μεταξύ τους αφού ο βαθμός είναι ο μόνος στόχος. Όταν το μάθημα διδαχθεί σαν παραμύθι, όταν ξεφορτωθούμε τη μόδα της κακής αξιολόγησης και όταν σταματήσουν οι συγκρίσεις και οι απονομές, τότε ενδέχεται να ξυπνήσει το ουσιαστικό ενδιαφέρον των μαθητών για εκπαίδευση. Τότε, θα επιτευχθεί η πολυσυζητημένη κατανόηση κεφαλαίων και όχι η αναγκαστική συμπύκνωση πληροφοριών. Όταν η διδασκαλία συνδεθεί με το είναι του ανθρώπου και όχι με το πρέπει της κοινωνίας, τότε θα μπορέσουν οι μαθητές να ξεχωρίσουν με καθαρή και προσεγμένη αντίληψη το μάθημα της αρεσκείας τους, να αποκτήσουν κριτική σκέψη και να μελετήσουν αυτό που τους ενδιαφέρει, από επιλογή.