Ναι, άλλο ΓεΣΥ οραματιστήκαμε κύριοι…, όπως πολύ σωστά επισήμανε στη στήλη «Ριπές» του Φιλελευθέρου της Κυριακής 30 Αυγούστου 2020 ο κ. Γιώργος Καλλινίκου. Ένας δημοσιογράφος ο οποίος στήριξε όσο κανένας άλλος τις προσπάθειες για την εφαρμογή της κορυφαίας αυτής μεταρρύθμισης στον τομέα της υγείας.
Οραματιστήκαμε ένα ΓεΣΥ θεμελιωμένο στις αρχές της καθολικότητας, της ισότιμης και άμεσης πρόσβασης όλων των ασθενών σε υψηλού επιπέδου ποιοτικές υπηρεσίες, χωρίς λίστες αναμονής, χωρίς αποκλεισμούς παθήσεων και θεραπειών, χωρίς περιορισμούς στην άσκηση της ιατρικής και χωρίς εξαιρέσεις ακριβών τάχα φαρμάκων.
Συνεργαστήκαμε με όλους τους εμπλεκόμενους κοινωνικούς φορείς, τους γιατρούς, τους επαγγελματίες υγείας. Συνεργαστήκαμε με κορυφαίους συμβούλους στον τομέα της υγείας και σχεδιάσαμε ένα Γενικό Σύστημα Υγείας στη βάση των κυπριακών δεδομένων, ενσωματώνοντας διεθνείς βέλτιστες πρακτικές.
Αντιμετωπίσαμε τεράστια προβλήματα και αντιδράσεις ισχυρών οργανωμένων συμφερόντων. Συμβιβαστήκαμε σε πολλά ζητήματα, όπως π.χ. στο θεσμό του προσωπικού ιατρού, την απευθείας πρόσβαση στους ειδικούς ιατρούς, στο σφαιρικό προϋπολογισμό κ.λπ. Όλα αυτά αποτυπώθηκαν στο χαρτί (νομοθετικό πλαίσιο) και προχωρήσαμε στην υλοποίησή τους.
Κανένας δεν είπε ότι το σύστημα θα λειτουργούσε χωρίς προβλήματα. Όλοι οι αρμόδιοι, ΟΑΥ και υπουργείο Υγείας, δήλωναν ότι ανέμεναν προβλήματα και διαβεβαίωναν την ετοιμότητά τους να παρέμβουν διορθωτικά. Αυτό όμως που δεν περίμενε κανείς είναι ότι το ΓεΣΥ θα τίθετο σε λειτουργία χωρίς τα στοιχειώδη πρωτόκολλα, χωρίς ιατρικούς κανόνες στη διενέργεια των ιατρικών πράξεων, χωρίς επιμέρους προϋπολογισμούς για την κάθε ειδικότητα ξεχωριστά, χωρίς εξειδικευμένο λογισμικό πρόγραμμα για την έγκαιρη ανίχνευση ύποπτων παραπομπών και ιατρικών πράξεων. Πολύ δε περισσότερο, κανείς δεν περίμενε ότι θα αρχίζαμε να πετσοκόβουμε παθήσεις, θεραπείες, φάρμακα και ιατρικές πράξεις.
Είναι, λοιπόν, φανερό ότι οι καθ’ ύλην αρμόδιοι του ΟΑΥ δεν μπόρεσαν να διαγνώσουν έγκαιρα τις εξόφθαλμες στρεβλώσεις και να δράσουν προληπτικά. Άφησαν το Σύστημα χωρίς προστατευτικό δίκτυ, με φυσικό επακόλουθο τα απαράδεκτα φαινόμενα των μαζικών καταχρήσεων από μια μικρή μερίδα ιατρών και άλλων επαγγελματιών υγείας.
Ως εκ τούτου, με θλίψη βλέπουμε σήμερα τους αρμοδίους να τρέχουν πίσω από τα γεγονότα αντιδρώντας σπασμωδικά και επιβάλλοντας κατασταλτικούς περιορισμούς στην άσκηση της ιατρικής, χωρίς καμιά διαβούλευση με τον ΠΙΣ, τις επιστημονικές εταιρείες και τους ασθενείς. Αποτέλεσμα, η δημιουργία περισσότερων στρεβλώσεων, η παρεμβολή εμποδίων στην πρόσβαση των ασθενών στο Σύστημα και η εν γένει υποβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Χωρίς αμφιβολία έγιναν λάθη. Πολλά λάθη και παραλείψεις, όπως π.χ. στον τρόπο λειτουργίας και αποζημίωσης των προσωπικών ιατρών. Στον τρόπο κατάρτισης και εκτέλεσης του προϋπολογισμού, στους καταλόγους δραστηριοτήτων, στον καθορισμό της τιμής μονάδας των εξωνοσοκομειακών και ενδονοσοκομειακών πράξεων κ.λπ. Σκοπός του παρόντος άρθρου δεν είναι να καταγράψουμε εξαντλητικά τα λάθη και τις στρεβλώσεις.
Σημασία τώρα έχει η αναγνώριση των λαθών, των παραλείψεων και των στρεβλώσεων. Στρεβλώσεων που αποτυπώνονται ανάγλυφα στις αγκυλώσεις του ΓεΣΥ που δημιούργησαν οι αλλαγές στους αρχικούς σχεδιασμούς, στις διοικητικές δομές, στο μοντέλο διοίκησης του ΟΑΥ, στον τρόπο εκτέλεσης του προϋπολογισμού και όχι μόνο.
Δεν είναι δυνατό, για παράδειγμα, Οργανισμός που διαχειρίζεται προϋπολογισμό 1 δισ. ευρώ να λειτουργεί χωρίς συστήματα αξιολόγησης του προσωπικού. Δεν είναι δυνατόν ένας τέτοιος Οργανισμός να μην έχει υιοθετήσει μέχρι σήμερα Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης. Να λειτουργεί χωρίς δομές εσωτερικού ελέγχου, χωρίς δομές για τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών, την ανάπτυξη της καινοτομίας κ.λπ, κ.λπ.
Σημασία τώρα έχει η ειλικρινής αξιολόγηση της παρούσας κατάστασης. Η συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, κυβέρνηση, εισφορείς, παρόχους υπηρεσιών, θεσμικούς εκπροσώπους των επαγγελματιών υγείας, πρωτίστως των γιατρών και των ασθενών, έτσι ώστε να προχωρήσουμε στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις του Συστήματος, στη βάση διεθνών πρακτικών, για να μπορέσει το ΓεΣΥ να λειτουργήσει όπως το έχουμε οραματιστεί. Προτού, βέβαια, εξευτελιστεί η αξιοπιστία του και δοθεί η ευκαιρία στους εχθρούς και τους πολέμιούς του να το κατασπαράξουν.
* Οικονομολόγος, τέως Αν. ΓΔ Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας
