Σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό της ICOM (International Council of Museums), το Μουσείο ορίζεται ως ένα μόνιμο ίδρυμα, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, το οποίο εντάσσεται στην υπηρεσία της κοινωνίας και της ανάπτυξής της, ανοικτό στο κοινό. Ως έργο του έχει τη συλλογή, τη μελέτη, τη διατήρηση, τη γνωστοποίηση ανθρώπινου πολιτισμού και περιβάλλοντος, με στόχο τη μελέτη, την εκπαίδευση καθώς και τη ψυχαγωγία. 

Βάσει του πιο πάνω ορισμού, τα μουσεία ικανοποιούν μια ιδιαίτερη ανθρώπινη ανάγκη, τη δημιουργία μόνιμου αρχείου για το πως έζησαν οι άνθρωποι και τι πέτυχαν σε έναν αλληλοεξαρτώμενο κόσμο. Εν ολίγοις, τα μουσεία μπορούν να επιδείξουν στο πλατύ κοινό πώς είχαν διαμορφωθεί τα γεγονότα και πεποιθήσεις των ανθρώπων του παρελθόντος σε συνδυασμό με την εμπειρία του παρόντος.

Τι κερδίζει ο επισκέπτης από τη βόλτα στο μουσείο; 

Όταν ένα άτομο επισκέπτεται μια πόλη ή χώρα, επιδιώκει συνήθως να έρθει σ’  επαφή και με τα αξιοθέατα, τα μουσεία και τα πολιτιστικά δημιουργήματα. Συνεπώς, το γεγονός αυτό δεν αποβλέπει μόνο στην ικανοποίηση της προσωπικής περιέργειας, αλλά ενδεχομένως να υπακούει σε κάποια βαθύτερη ανάγκη. Πράγματι, το μουσείο, ιδιαίτερα τα ιστορικά μνημεία, είναι κατεξοχή χώροι όπου ο επισκέπτης, προπάντων ο πληροφορημένος, μπορεί να δει αυτούσια και με αμεσότητα την πολιτιστική παράδοση ενός λαού ή τόπου. Επίσης,  έχει τη δυνατότητα να χαρεί τα ίδια τα αντικείμενα ως καλλιτεχνικές οντότητες και ν΄ αναπαραστήσει μέσα του, με τη βοήθεια της προηγούμενης γνώσης του, την κοινωνία της εποχής μέσα στην οποία τα έργα τα οποία παρατηρεί είδα το φως. Άλλωστε, τα εκθέματα ενός μουσείου είναι προϊόντα της εθνικής κληρονομιάς του λαού που τα δημιούργησε, κατά συνέπεια η επαφή μαζί τους συμβάλλει στην καλύτερη γνώση τους. 

Ως εκ τούτου, ο μουσειακός χώρος αποτελεί χώρο μάθησης για κάθε επισκέπτη.  Μιας μάθησης η οποία προέρχεται από τη μοναδικότητα των αντικειμένων, τα οποία μπορούν να θεωρηθούν μιας πρώτης τάξεως. Πηγή γνώσης του ιστορικού παρελθόντος ενός λαού. 

Ειδικότερα μια επίσκεψη με μαθητές αποβλέπει : 

•στη γνώση του ιστορικού παρελθόντος και της εθνικής κληρονομιάς ενός λαού η οποία προβάλλεται μέσα από τα μουσειακά εκθέματα. 

•στην εκτίμηση του παρελθόντος αυτού στη συνειδητοποίηση της σημασίας του, και στη δημιουργία θετικών στάσεων για τα δημιουργήματα του λαού. 

•στην αξιολόγηση των δημιουργημάτων και την ένταξή τους στο χρονικό, τοπικό και κοινωνικό πλαίσιο που αυτά δημιουργήθηκαν, αλλά και τη σύγκριση τους με το δικό τους παρόν.

•στη συνειδητοποίηση της εξελικτικής πορείας των δημιουργημάτων μέσα στο χωρόχρονο και κατ΄ επέκταση του ίδιου του δημιουργού – καλλιτέχνη. 

•στην ενίσχυση της κριτικής σκέψης. Μια βόλτα στους  διαδρόμους ενός μουσείου προκαλεί τη σύγκριση ή τη διαπίστωση των διαφόρων ανάμεσα στα εκθέματα.

•στον εμπλουτισμό του λεξιλογίου. Πόσες καινούργιες λέξεις θα ακούσει ένας ενήλικας σε ένα μουσείο, φανταστείτε πόσες θα είναι αυτές για ένα μαθητή, γεγονός το οποίο θα τον βοηθήσει να κατανοήσει καλύτερα και την ιστορία ενός λαού. 

«Μουσεία για όλους», αυτή είναι λοιπόν η τελευταία απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 27ης Αυγούστου, σύμφωνα με την οποία προβλέπεται η ελεύθερη είσοδος στα δώδεκα μουσεία, τα οποία εντάσσονται στην αρμοδιότητα του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Στόχος της απόφασης αυτής είναι η αύξηση της επισκεψιμότητας των μουσείων σε όλη την Κύπρο. Η νέα πολιτική αφορά στα πιο κάτω Μουσεία: Κυπριακό Μουσείο – Λευκωσία.Εθνολογικό Μουσείο – Οικία Χ’’ Γεωργάκη Κορνέσιου – Λευκωσία. Τοπικό Εθνολογικό Μουσείο – Φικάρδου. Αρχαιολογικό Μουσείο – Επαρχίας Λάρνακας. Αρχαιολογικό Μουσείο Επαρχίας Λεμεσού. Αρχαιολογικό Μουσείο Επαρχίας Πάφου. Τοπικό Αρχαιολογικό Μουσείο Κουρίου – Επισκοπή. Τοπικό Αρχαιολογικό Μουσείο Μάριου Αρσινόης – Πόλη Χρυσοχούς. Τοπικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αρχαίου Ιδαλίου. Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Γεροσκήπου. Μουσείο Κυπριακού Σιδηροδρόμου – Ευρύχου. Τοπικό Εθνολογικό Μουσείο Παραδοσιακής, Κεντικής και Αργυροχοϊας – Λεύκαρα.

Ξεκινώντας λοιπόν το ταξίδι στον κόσμο των Μουσείων ας μη ξεχνάμε να υπενθυμίζουμε στους μαθητές πως το ταξίδι αυτό αποτελεί ξεκάθαρα μια εκπαιδευτική και πολιτισμική εμπειρία, ανοίγει παράθυρα στον κόσμο και ενώνει πολιτισμούς στη βάση μιας στενής συνομιλίας με το παρελθόν και συνάμα μιας καλλιτεχνικής και αισθητικής απόλαυσης.

*Καθηγήτρια Φιλολογίας.