Ο βαθμός ωριμότητας των σύγχρονων δημοκρατιών καθορίζεται, σε μεγάλο βαθμό, από την εύρυθμη λειτουργία των δικών τους μηχανισμών, «ελέγχου και ισορροπιών». Η αποδυνάμωση ή ακόμα χειρότερα η σταδιακή κατάργησή τους, διαβρώνει τις πολιτικές νόρμες και θεσμούς απειλώντας τη δημοκρατία, ενώ αντίθετα, η ενδυνάμωσή τους ενισχύει τη δημοκρατική λειτουργία επειδή ακριβώς διασφαλίζει ότι κανένα μεμονωμένο άτομο ή κοινωνική ομάδα αφενός δε ξεφεύγει του οφειλόμενου ελέγχου και αφετέρου δεν αποκτά υπέρμετρες δυνατότητες ελέγχου.
Ως εκ τούτου, κάθε εκτελεστική εξουσία που σέβεται τους πολίτες της, οφείλει καθηκόντως να καθίσταται υπόλογη έναντι της κοινωνίας των πολιτών. Αυτή ακριβώς είναι η πεμπτουσία της πρόσφατης λειτουργίας του προγράμματος «Εξάντας» από την Προεδρία της Δημοκρατίας. Συγκεκριμένα, από τον Σεπτέμβριο του 2019 και εντεύθεν, λειτουργεί, για πρώτη φορά από ιδρύσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας, ένα πρόγραμμα καταγραφής και συνεχούς επικαιροποίησης όλων των αναπτυξιακών έργων, καθώς και των πολιτικών της Κυβέρνησης. Ένα καινοτόμο πληροφοριακό σύστημα το οποίο, ως ακριβώς και ο στόχος του, παρέχει τη δυνατότητα παρακολούθησης του κυβερνητικού έργου σε έκαστο πολίτη της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Ήδη, το υπό αναφορά πρόγραμμα έχει τύχει τέσσερις φορές επικαιροποίησης από τη δημιουργία του ικανοποιώντας την υποχρέωση που αναλήφθηκε εκ μέρους της Προεδρίας για επίσημη ενημέρωση των πολιτών ανά τρεις μήνες, επί του συνόλου των κυβερνητικών έργων και πολιτικών, ούτε της δέσμευσης του Προέδρου της Δημοκρατίας ότι όλα τα δημόσια έργα όχι μόνο δε θα ανασταλούν, αλλά αντιθέτως θα επισπευθεί η ωρίμανση και ολοκλήρωσή τους. Συνοπτικά, την παρούσα φάση, η Κυβέρνηση «τρέχει» ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα 840 έργων συνολικής δαπάνης 3,3 δις ευρώ. Επισκεπτόμενος την ιστοσελίδα exandas.presidency.gov.cy, ο πολίτης εύκολα μπορεί να διαπιστώσει ότι από τα εν λόγω έργα 476 έχουν ήδη ολοκληρωθεί, 164 βρίσκονται υπό κατασκευή, 159 έχει δρομολογηθεί η υλοποίησή τους, ενώ 41 είναι στάσιμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι αρμόδιες κυβερνητικές υπηρεσίες υποχρεούνται να δημοσιεύουν τον/ους συγκεκριμένο/ους λόγο/ους για τον οποίο/ους ένα έργο είτε παραμένει στάσιμο είτε παρουσιάζει καθυστερήσεις πέραν των προβλεπόμενων χρονοδιαγραμμάτων των κυβερνητικών εξαγγελιών.
Ταυτόχρονα, ο πολίτης μπορεί να ενημερώνεται και για τις υπόλοιπες 340 πολιτικές, μεταρρυθμίσεις ή εθνικές στρατηγικές που εφάρμοσε ή επιθυμεί να εφαρμόσει η Κυβέρνηση. Κυρίως όμως και πέραν του ότι δύναται να μάθει πώς εξελίσσεται ένα έργο ή μια πολιτική που επηρεάζει τον ίδιο, έχει συνάμα τη δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με την Προεδρία της Δημοκρατίας, καθώς μπορεί να αποστείλει το δικό του σχόλιο ή/και ερώτημα σε σχέση με όλα όσα βρίσκονται αναρτημένα διαδραστική ιστοσελίδα του «Εξάντα».
Η δυνατότητα του «Εξάντα» να δίνει σε πραγματικό χρόνο όλη την πληροφόρηση για το σύνολο του κυβερνητικού έργου, βοηθά την μεν εκτελεστική εξουσία να πάρει ορθότερες αποφάσεις, τη δε κοινωνία των πολιτών να ασκήσει αποτελεσματικότερο έλεγχο, ως επίσης τεκμηριωμένη κριτική έναντι λανθασμένων κυβερνητικών αποφάσεων ή παραλείψεων. Ταυτόχρονα, αυτή η οριζόντια επικοινωνία εξασφαλίζει τον συντονισμό όλων των υπηρεσιών του κράτους που εμπλέκονται στην υλοποίηση των έργων και των πολιτικών.
Η υπό αναφορά διαφανής και πλήρης ενημερωμένη βάση δεδομένων, αποτελεί, αναντίλεκτα ένα είδος λογοδοσίας, αλλά και ευθύνης που αναλαμβάνει η Κυβέρνηση αναφορικά με τη συνέπεια όλων όσων κατά καιρούς εξαγγέλλονται. Είναι επίσης βέβαιο ότι η πλήρης ενημέρωση των πολιτών θα αποτελέσει και μια μορφή πίεσης προς κάθε αρμόδιο για την έγκαιρη υλοποίηση και διεκπεραίωση θεμάτων της αρμοδιότητάς του. Θα συμβάλει επίσης, αν μου επιτρέπεται ο όρος, και στον «εξορθολογισμό» της πολιτικής γιατί πλέον οι κατέχοντες την εκτελεστική εξουσία θα δίνουν περισσότερη έμφαση στην παραγωγή ουσιαστικού κυβερνητικού έργου, και αναλογικά, μικρότερη βαρύτητα στις δημόσιες σχέσεις και στις διαπροσωπικές αβρότητες.
Το πρόγραμμα «Εξάντας» ήρθε για να μείνει ως μια ακόμη μεταρρύθμιση της κυβέρνησης Νίκου Αναστασιάδη. Η προσπάθεια όμως ενίσχυσης της διαφάνειας, της λογοδοσιμότητας και της συμμετοχικής διακυβέρνησης θα πρέπει να ενισχύεται συνεχώς. Μόνο έτσι θα καταπολεμηθούν τα φαινόμενα διαπλοκής και διαφθοράς που ταλανίζουν την πατρίδα μας. Στο πλαίσιο αυτό, εντάσσεται και μια σειρά δράσεων με κυριότερες την προσπάθεια για μεταρρύθμιση της δικαστικής εξουσίας, ως του πλέον βασικού πυλώνα για ένα σύγχρονο Κράτος Δικαίου, και την υλοποίηση του πενταετούς Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά της Διαφθοράς, το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Μάιο του 2019. Μόνο αυτή και καμιά άλλη είναι η οδός για να μπορέσει η πολιτική να ανακτήσει τη χαμένη της αξιοπιστία και, συνεπώς, οι πολίτες να εμπιστευτούν, εκ νέου, τόσο τους πολιτικούς, όσο και τους θεσμούς της συντεταγμένης πολιτείας.
* Διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου της Δημοκρατίας.
