Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο πέμπτος συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες στην Ευρώπη. Στο 98% των περιπτώσεων προκαλείται από τη μόλυνση με συγκεκριμένους τύπους του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) ο οποίος προσβάλλει το δέρμα και τους βλεννογόνους του ανθρώπινου σώματος. Σήμερα, η ιατρική διαθέτει ένα ισχυρό όπλο για την πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και όλων των άλλων μορφών καρκίνου που σχετίζονται με τον ιό HPV. Πρόκειται για το 9δύναμο εμβόλιο που προστατεύει έναντι 9 τύπων του ιού HPV και η αποτελεσματικότητά του φτάνει μέχρι και το 90%.
Στην Κύπρο έχουμε περίπου 35 με 40 νέα περιστατικά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας κάθε χρόνο. Δυστυχώς, παρά το δωρεάν εμβολιασμό κοριτσιών ηλικίας 13 ετών, ο οποίος γίνεται σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία κάθε χρόνο, η εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού στον τόπο μας όσο αφορά τον ιό HPV παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Δεδομένου ότι η λοίμωξη από τον ιό HPV είναι το πιο συχνό σεξουαλικά μεταδιδόμενο νόσημα σε άντρες και γυναίκες, είναι πολύ σημαντικό να χορηγούμε έγκαιρα το εμβόλιο ώστε να προλάβουμε την εμφάνιση προκαρκινικής βλάβης που μπορεί να εξελιχθεί σε καρκίνο.
Ο εμβολιασμός μπορεί να γίνει μεταξύ των ηλικιών 9 με 46 ετών. Στις ηλικίες 9 με 14 ετών χορηγούνται 2 δόσεις του εμβολίου ενώ σε άτομα 15 με 46 ετών είναι απαραίτητο να χορηγηθούν 3 δόσεις. Είναι προτιμότερο ο εμβολιασμός να πραγματοποιείται πριν από την πρώτη σεξουαλική επαφή αποκλείοντας έτσι οποιαδήποτε μόλυνση προηγουμένως.
Υπολογίζεται ότι περίπου 80% των σεξουαλικά ενεργών ανδρών και γυναικών θα μολυνθεί κάποια στιγμή στη ζωή τους. Και παρόλο που στις πλείστες περιπτώσεις (90%) δεν θα προκαλέσει κάποιο σύμπτωμα και ο οργανισμός θα καταφέρνει να ελέγξει τον ιό, σε ορισμένες γυναίκες η μόλυνση στην επιφάνεια του τραχήλου επιμένει και με το πέρασμα των ετών οδηγεί στην εμφάνιση προκαρκινικών βλαβών (δυσπλασίες), οι οποίες εάν δεν αντιμετωπισθούν έγκαιρα μπορούν να εξελιχθούν σε καρκίνο του τραχήλου.
Η ανάγκη εμβολιασμού και των δύο φύλων είναι επιτακτική έτσι ώστε άνδρες και γυναίκες να προστατευθούν και να τεθεί φράγμα στην μετάδοση του ιού. Υπάρχει πλέον μακρά εμπειρία με τα εμβόλια, αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα και ασφάλεια και συστήνονται ανεπιφύλακτα από όλους τους διεθνείς οργανισμούς.
Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι πέρα από τον καρκίνο του τραχήλου, ο ιός HPV είναι υπεύθυνος και για την εμφάνιση άλλων ειδών καρκίνου. Στις γυναίκες μπορεί να προκαλέσει καρκίνο του κόλπου, του αιδοίου, του πρωκτού, του στοματοφάρυγγα όπως επίσης και την εμφάνιση την γεννητικών κονδυλωμάτων. Στους άνδρες ο HPV ιός είναι υπεύθυνος για την εμφάνιση καρκίνου του πέους, του πρωκτού, του στοματοφάρυγγα και επίσης γεννητικών κονδυλωμάτων.
Το εννιαδύναμο εμβόλιο προστατεύει έναντι 9 τύπων του ιού HPV και συγκεκριμένα των Τύπων 9 και 11 που ευθύνονται για το 90% των περιστατικών γεννητικών κονδυλωμάτων και των τύπων 16 και 18 που είναι υπεύθυνοι για τους περισσότερους τύπους καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Προστατεύει επίσης από τους Τύπους 31, 33, 45, 52 και 58 που ευθύνονται για άλλες μορφές καρκίνου. Σημαντικό είναι να αναφερθεί ότι με το εμβόλιο δεν χορηγείται ο ίδιος ο ιός αλλά μια βασική πρωτεΐνη του HPV ιού.
Το συγκεκριμένο εμβόλιο δεν έχει παρουσιάσει σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες. Συχνές αλλά ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι ο πόνος, το οίδημα και ερυθρότητα στο σημείο χορήγησης του εμβολίου. Λιγότερο συχνά μπορεί να παρουσιαστεί πυρετός, κούραση, ζάλη και ναυτία.
Πολύ σημαντικό είναι να αναφέρουμε ότι το εμβόλιο δεν προστατεύει έναντι όλων των τύπων του ιού HPV. Ως εκ τούτου η προληπτική εξέταση για έγκαιρη ανίχνευση των προκαρκινικών αλλοιώσεων του τραχήλου με Τεστ Παπανικολάου πρέπει να πραγματοποιείται κανονικά (ιδανικά κάθε χρόνο), ακόμα και στις εμβολιασμένες γυναίκες.
* Η Ανθή Πίττα είναι μαιευτήρας-γυναικολόγος στην Κλινική Λήδρα
anthi.pitta@gmail.com
