Μετά από 10 χρόνια απραξίας και πήγαινε – έλα, η Βουλή οφείλει να ψηφίσει αναστολή των εκποιήσεων μέχρι η Κυβέρνηση να καταθέσει επιτέλους συγκροτημένη πρόταση
Η πληγή που άνοιξε με την προβλέψιμη τραπεζιτική κρίση του 2012-13 και μεγάλωσε με το καταστροφικό κούρεμα καταθέσεων, είχε ως συνέπεια τη ραγδαία διόγκωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Κάτι που έχει πλέον κακοφορμίσει σε βαθμό επικίνδυνο.
Η αδυναμία της Πολιτείας για δέκα ολόκληρα χρόνια να βρει την κατάλληλη θεραπεία σε ένα πρόβλημα που η ίδια ουσιαστικά δημιούργησε, με τις αποφάσεις και την κωλυσιεργία της, έχει ως αποτέλεσμα σήμερα χιλιάδες κυπριακά νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις να βρίσκονται στο μέσο μιας εφιαλτικής κατάστασης.
Ας συλλογιστούμε μόνο πόσο ψυχοφθόρο και επίπονο είναι για κάθε οικογένεια που λαμβάνει την επιστολή για εκποίηση της οικίας της, χωρίς ουσιαστικά να έχει εναλλακτικές επιλογές ή μια κάποια διέξοδο. Και εδώ μιλάμε για χιλιάδες οικογένειες που επηρεάζονται. Οικογένειες που η Πολιτεία για δέκα χρόνια άφησε ξεκρέμαστες.
Δεν έφτανε αυτό, η Πολιτεία δημιούργησε ένα πλαίσιο που επιτρέπει μια επιθετική, σε περιπτώσεις, συμπεριφορά εταιρειών εξαγοράς πιστώσεων και τραπεζικών ιδρυμάτων σε βάρος των δανειοληπτών. Εδώ ο Διοικητής της Κεντρικής παραδέχθηκε ότι έχουν διαπιστωθεί μαζικές παραβάσεις του κώδικα συμπεριφοράς της Τράπεζας. Ενώ η Πολιτεία δεν ήταν ποτέ πρόθυμη να αντιμετωπίσει ένα μεγάλο μέρος του προβλήματος – τους στρατηγικούς κακοπληρωτές. Και πως να το κάνει άλλωστε, όταν ένα μεγάλο μέρος των βουλευτών μας ήταν στις λίστες μη-εξυπηρετούμενων δανείων που είδαν το φως της δημοσιότητας;
Για να λέμε όμως όλα τα δίκαια, δεν είναι δουλειά των τραπεζών ή των εταιρειών εξαγοράς πιστώσεων να στηρίξουν τους δανειολήπτες, ούτε να εφαρμόσουν κοινωνική πολιτική. Δουλειά τους είναι να λειτουργούν ως διαμεσολαβητές και καταλύτες της οικονομικής δραστηριότητας και να παράγουν κέρδος για τους μετόχους τους. Σημειώνω επίσης ότι σε ένα υγιές τραπεζικό σύστημα, το εργαλείο της εκποίησης είναι απολύτως απαραίτητο. Αφού η ενυπόθηκη εξασφάλιση αποτελεί την κύρια βάση της δανειοδότησης. Και τυχόν μόνιμη ή θεσμικά υποστηριζόμενη αδυναμία ή/και καθυστέρηση εκποίησης της πρώτης κατοικίας θα απέκοπτε την πρόσβαση της μεσαίας τάξης και των χαμηλών εισοδηματικά στρωμάτων σε χρηματοδότηση για απόκτηση στέγης.
Εδώ όμως που έφτασαν τα πράγματα, δέκα χρόνια μετά το κούρεμα και την υπερμεγέθυνση του προβλήματος των κόκκινων δανείων, η Πολιτεία οφείλει να λάβει ριζικές και άμεσες λύσεις. Και η παραπομπή υποθέσεων στη δικαιοσύνη ή στα λεγόμενα «Ειδικά Δικαστήρια» είναι λύση από μόνη της. Όλοι γνωρίζουμε πως λειτουργεί το κυπριακό σύστημα δικαιοσύνης όπου μια υπόθεση χρειάζεται έξι, πολλές φορές και δέκα χρόνια για να εκδικαστεί.
Για αυτό προτείνω όπως η Βουλή αναλάβει τις ευθύνες της, ψηφίζοντας αναστολή των εκποιήσεων μέχρι νεωτέρας. Αποδείχθηκε ότι μόνο με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να πειθαναγκαστεί η κυβέρνηση να δράσει, και να καταθέσει επιτέλους ολοκληρωμένο πλαίσιο για λύση του θέματος των κόκκινων δανείων. Πλαίσιο το οποίο πρέπει να έχει τουλάχιστον τα εξής χαρακτηριστικά:
- ο δανειολήπτης να έχει τη δυνατότητα προσφυγής σε δεσμευτική μορφή επιδιαιτησίας (όχι κατ’ ανάγκη δικαστήριο) με διαδικασίες εξπρές
- να διασφαλίζεται η πλήρης διαφάνεια στον υπολογισμό της πραγματικής οφειλής
- να καταργεί ή/και να διορθώνει (σε υφιστάμενα δάνεια) καταχρηστικές ρήτρες
- να ρυθμίζει το θέμα της δίκαιης τιμής του ακινήτου σε περίπτωση εκποίησης, δίχως να δημιουργεί πρόβλημα κεφαλαίων στον τραπεζικό τομέα, και
- να παρέχει πρόσβαση σε ευάλωτες ομάδες δανειοληπτών σε ουσιαστικά σχέδια στήριξης με γρήγορες διαδικασίες.
Και ας είναι προσωρινά κάποια μέτρα ή/και εκπτώσεις, με σκοπό να επιλυθεί το πρόβλημα και να γίνει μια νέα αρχή. Οτιδήποτε λιγότερο, θα είναι απλά ασπιρίνη για μια πληγή που χρονίζει εδώ και μια δεκαετία. Και αυτοί που δημιούργησαν το πρόβλημα, αντί να κωλυσιεργούν, έχουν την ευθύνη να βρουν και την οριστική θεραπεία. Ο λόγος και η ευθύνη ανήκουν σε Κυβέρνηση και Βουλή.
* Διδάκτορας Χρηματοοικονομικών και Μακροοικονομίας του Πανεπιστημίου του Cambridge
