Καταρχάς, η έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου για την Τουρκία δεν έχει δεσμευτική ισχύ, αλλά καταγράφει τη θέση του Ευρωκοινοβουλίου, η οποία διαβιβάζεται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (με τους επικεφαλής των Κυβερνήσεων), ως το αρμόδιο όργανο για λήψη αποφάσεων. Μια σωστή αξιολόγηση της πρόσφατης έκθεσης πρέπει να αφορά στον καταδικαστικό χαρακτήρα της για όσα συμβαίνουν εντός και εκτός Τουρκίας, και πρωτίστως στα προτεινόμενα μέτρα για συμμόρφωση.
Πιο συγκεκριμένα, η έκθεση αποτελεί έναν καταπέλτη κατά της Τουρκίας, μέσω επαναλαμβανόμενων διαπιστώσεων για όσα συμβαίνουν εντός της χώρας. Πρώτα, με καταγραφή της μαζικής παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μετατροπής της δικαστικής εξουσίας σε όργανο της κυβέρνησης Ερντογάν, που παραπέμπει σε αυταρχικό καθεστώς κι όχι δημοκρατία, μόνο που η έκθεση αποφεύγει να χαρακτηρίσει έτσι το τουρκικό καθεστώς. Επανάληψη επίσης σημαντικών αναφορών και συστάσεων για την παραβατική και επεκτατική συμπεριφορά της Τουρκίας στην Αν. Μεσόγειο π.χ. για αποχώρηση τουρκικών στρατευμάτων από την Κύπρο, σεβασμό των διαπραγματεύσεων για επανενωμένο κράτος εντός της ΕΕ, εφαρμογή των αποφάσεων Ευρωπαϊκών Δικαστηρίων, τερματισμό της εργαλειοποίησης του μεταναστευτικού, ανάγκη συνεργασίας της Τουρκίας στο θέμα των αγνοουμένων, εγκλωβισμένων κ.ά.
Συγκρίνοντας με την περσινή έκθεση, το σημαντικότερο νέο θετικό στοιχείο αποτελεί το ιδιαίτερα ισχυρό λεκτικό για τα συμβάντα στην Πύλα π.χ. «παράνομες εργασίες των τουρκικών κατοχικών δυνάμεων», «έγκλημα βάσει του διεθνούς δικαίου» κ.ά. Αξιοσημείωτο ότι την τροπολογία των έξι Κυπρίων Ευρωβουλευτών υιοθέτησε ο Ισπανός εισηγητής της έκθεσης. Το σημαντικό στοιχείο που απουσιάζει συγκριτικά με πέρυσι είναι η απαγόρευση πώλησης όπλων προς την Τουρκία. Τέλος, η έκθεση προτείνει τερματισμό των ενταξιακών της Τουρκίας και έναρξη διαπραγματεύσεων για αναβάθμιση των εμπορικών σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας μέσω της Τελωνειακής Ένωσης, κάτι για το οποίο καίγεται ο Ερντογάν και μερικά κράτη-μέλη. Το πλέον προκλητικό είναι που δεν τίθεται ως προϋπόθεση η εκπλήρωση των ευρωπαϊκών νομικών υποχρεώσεων της Τουρκίας προς την Κυπριακή Δημοκρατία.
Οι έξι Κύπριοι Ευρωβουλευτές, έχοντας διαφορετική αφετηρία προσέγγισης, καταλήξαμε στην ίδια ψήφο με αποχή. Προσωπικά, εξαρχής εξηγούσα πως μετά από τόσα χρόνια επανάληψης διαπιστώσεων καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων εντός κι εκτός Τουρκίας, κι ιδιαίτερα λόγω της συνεχιζόμενης εγκληματικής συμπεριφοράς στην Κύπρο, θα πρέπει το Ευρωκοινοβούλιο να προτείνει μέτρα συμμόρφωσης. Στο κείμενο δεν υπάρχει οτιδήποτε τέτοιο, αντιθέτως προτείνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων για αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, ενώ εκκρεμούν από το 2005 οι υποχρεώσεις της Τουρκίας. Με τις προ πολλού νεκρές ενταξιακές της Τουρκίας, η οποία εκτρέπεται αντί να συμμορφώνεται όπως ήταν η αρχική προσέγγιση για παραχώρηση ενταξιακού καθεστώτος, η παραμικρή παραχώρηση σήμερα θα ήταν μέγα λάθος κι επιβράβευση ενός εγκληματία.
Καταληκτικά, για όσους καλόπιστα διερωτώνται γιατί είμαστε στην ΕΕ, αρκεί να αναφέρω ότι είναι ο φυσιολογικός μας πολιτισμικός χώρος, κι επιπλέον, προστατεύονται καλύτερα τα συμφέροντά μας. Με αφορμή την έκθεση, η Τουρκία ομολόγησε ξανά ως κυριότερο εμπόδιο στα νεοσουλτανικά της σχέδια την παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην ΕΕ.
*Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ (S&D), Πρόεδρος Πολιτικής Επιτροπής για την Μεσόγειο
