Αλλεπάλληλες εξωγενείς κρίσεις των τελευταίων χρόνων δεν ήταν δυνατό να αφήσουν ανεπηρέαστη την κυπριακή οικονομία. Την πανδημία ακολούθησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και πιο πρόσφατα υπήρξε η μεγάλης κλίμακας πολύνεκρη ανάφλεξη στο μέτωπο Ισραήλ-Γάζας. Οι σε οικονομικό επίπεδο προεκτάσεις και επιπτώσεις αυτών των κρίσεων στην τοπική οικονομία αποτυπώνονται σε διαδοχικές εκδόσεις του Επιχειρηματικού Βαρομέτρου του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Λεμεσού. Η τελευταία έκδοση (Φθινόπωρο 2023) μόλις έχει ολοκληρωθεί και τα πρώτα ευρήματα αποτυπώνουν ήδη μια ευρύτερη εικόνα.

Τα αποτελέσματα του φθινοπώρου, εποχή που συνέπεσε χρονικά με τα πολεμικά τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή, δεικνύουν σαφώς αυξημένη ανησυχία και μια λιγότερο αισιόδοξη εκτίμηση για το παρόν και το μέλλον της οικονομίας.

Παρά το ότι οι ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού εξακολουθούν να αποτελούν το κορυφαίο πρόβλημα των επιχειρήσεων της Λεμεσού, το ποσοστό των προτιθέμενων να προσλάβουν προσωπικό είναι τώρα, οριακά έστω, μικρότερο απ’ ότι πριν έξι μήνες. Ομοίως, το ποσοστό  των προτιθέμενων να προχωρήσουν σε νέες επενδύσεις εμφανίζεται μειωμένο κατά έξι ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ άνοιξης και φθινοπώρου 2023.

Ακόμη πιο έντονη παρουσιάζεται η διαφοροποίηση σε ό,τι αφορά τις προβλέψεις πωλήσεων, με μείωση της τάξης των 10 ποσοστιαίων μονάδων στους προβλέποντες αυξημένες πωλήσεις στην Κύπρο. Ανάλογη προβληματική εικόνα είναι εμφανής και στο κεφάλαιο εμπιστοσύνη στις προοπτικές της κυπριακής οικονομίας, όπου το 17% αυτών με αυξημένη εμπιστοσύνη την άνοιξη του 2023 περιορίστηκε στο 8% το φθινόπωρο.

Πέραν των πιο πάνω, στα γενικά ευρήματα του παρόντος Βαρομέτρου, ξεχωρίζουν:

  • Σε ό,τι αφορά προβλήματα, σε περίοπτη θέση έχουν ανέβει τα ψηλά επιτόκια, που αξιολογούνται πλέον ως ένα εκ των τριών πλέον σοβαρών προβλημάτων από το 13% των συμμετεχόντων στο Βαρόμετρο επιχειρήσεων, σε σύγκριση με λιγότερο του 5% ένα χρόνο νωρίτερα.
  • Σταθερά επιδεινούμενη είναι η εικόνα σε ό,τι αφορά την αντίκριση του δημόσιου τομέα από τις επιχειρήσεις. Σχεδόν 47% αντικρίζουν το δημόσιο ως ελάχιστα ή λίγο βοηθητικό για το επιχειρείν. Ένα χρόνο νωρίτερα, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μικρότερο του 40%.
  • Παρά την περιρρέουσα ατμόσφαιρα για το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, παρατηρείται μια φθίνουσα πορεία στο βαθμό του (οικονομικού) επηρεασμού των επιχειρήσεων από τον παράγοντα της ενέργειας, στοιχείο που υποδηλοί, ενδεχομένως, ευρύτερη χρήση των ΑΠΕ από αυξημένο αριθμό επιχειρήσεων, εξέλιξη που δεν μπορεί παρά να αντικριστεί ως πολύ ευπρόσδεκτη. Οι δηλώνοντες επηρεαζόμενοι σε μεγάλο ή πολύ μεγάλο βαθμό από τον ενεργειακό παράγοντα, μειώθηκαν στο 45,5%, σε σύγκριση με 49,5% την άνοιξη και 59% το φθινόπωρο του 2022.
  • Το Ρωσο-Ουκρανικό εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα ανησυχίας, αλλά με σαφώς μειωμένη ένταση. Σε κλίμακα από το 1 μέχρι το 10, η ένταση του συγκεκριμένου παράγοντα μειώθηκε από 7,11 το φθινόπωρο του 2022 σε 6,76 έξι μήνες αργότερα και 6,06 το φθινόπωρο του 2023.

Η παρούσα έκδοση του Επιχειρηματικού Βαρομέτρου του ΕΒΕ Λεμεσού περιέλαβε, για πρώτη φορά, ερώτηση για τον βαθμό στον οποίο οι επιχειρήσεις είναι ενήμερες των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και σχετικών με τη διακυβέρνηση δεδομένων, του γνωστού με το αγγλικό ακρωνύμιο ESG, παράγοντας που ραγδαία εξελίσσεται σε μείζονος σημασίας για την εύρυθμη λειτουργία των επιχειρήσεων. Σε κλίμακα από 1 μέχρι το 10, με το δέκα να αναφέρεται σε άριστη γνώση, ο μέσος όρος των απαντήσεων ήταν κάτω από 5, στοιχείο που δεικνύει την αδήριτη ανάγκη να γίνουν πολύ περισσότερα στον τομέα αυτό.

Συμμετοχή στην παρούσα έκδοση του Βαρομέτρου υπήρξε από 121 επιχειρήσεις μέλη του ΕΒΕΛ, που εκπροσωπούν περίπου το 20% αυτών με φυσική παρουσία στη Λεμεσό. Η τελική απόδοση του Βαρομέτρου θα ολοκληρωθεί και αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του ΕΒΕ Λεμεσού (www.limassolchamber.eu) εντός του τρέχοντος μηνός.

* Γενικός Γραμματέας ΕΒΕ Λεμεσού