Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας δεν είναι απλώς μια ημερολογιακή υπενθύμιση ή μια ευκαιρία για εθιμοτυπικές ευχές. Είναι ένας δείκτης ποιότητας της πολιτικής μας ωριμότητας. Στην πραγματικότητα, αποτελεί ένα διαρκές stress test για το πόσο έτοιμη είναι μια κοινωνία να αναγνωρίσει την αξία του ανθρώπου χωρίς αστερίσκους, υποσημειώσεις ή εξαιρέσεις.
Ένας κόσμος σε αποδόμηση
Ζούμε σε μια περίοδο όπου η κανονικότητα αποδομείται βίαια. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, που διανύει πλέον τον τρίτο χρόνο του, επανάφερε στην Ευρώπη εικόνες που θεωρούσαμε ιστορικά αρχειοθετημένες. Την ίδια στιγμή, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή μετατρέπει την περιοχή μας σε ένα πεδίο διαρκών αναταράξεων. Οι γεωπολιτικές ισορροπίες είναι ρευστές, η ενεργειακή ασφάλεια εύθραυστη και οι κοινωνίες μας επικίνδυνα πολωμένες.
Σε αυτό το σκηνικό, η Κύπρος παραμένει ένα μοιρασμένο νησί στο σταυροδρόμι της αστάθειας. Με το Κυπριακό πρόβλημα ανοιχτό, η δική μας καθημερινότητα είναι άμεσα συνυφασμένη με τη γενικευμένη ανασφάλεια.
Γιατί η Ημέρα της Γυναίκας αφορά τον Πόλεμο;
Κάποιος θα αναρωτηθεί: Γιατί να συνδέσουμε τα δικαιώματα των γυναικών με τη γεωπολιτική; Η απάντηση είναι απλή: Διότι η συζήτηση για την έμφυλη ισότητα δεν είναι ένα απομονωμένο κεφάλαιο κοινωνικής πολιτικής. Είναι η αντανάκλαση του πώς αντιλαμβανόμαστε τον άνθρωπο.
Κάθε πόλεμος, κάθε διχοτόμηση και κάθε θεσμική αποτυχία έχει μια κοινή ρίζα: την ιεράρχηση της ανθρώπινης αξίας. Τη στιγμή που αποφασίζουμε ,συνειδητά ή σιωπηρά , ότι κάποιοι αξίζουν λιγότερο, ότι κάποιοι μπορούν να αποκλειστούν ή να θυσιαστούν στο όνομα ενός «μεγαλύτερου σκοπού», έχουμε ήδη διαρρήξει το κοινωνικό συμβόλαιο.
Η ισότητα δεν είναι θέμα ευγένειας. Είναι παράγοντας ανθεκτικότητας. Οι κοινωνίες που ενσωματώνουν και προστατεύουν τους πιο ευάλωτους είναι αυτές που αντέχουν στις κρίσεις. Οι υπόλοιπες ραγίζουν στην πρώτη πίεση.
Το Κυπριακό παράδοξο
Στην Κύπρο, το βάρος της 8ης Μαρτίου είναι διπλό. Ζούμε σε έναν τόπο που γνωρίζει καλά τι σημαίνει διαίρεση και τραύμα. Κι όμως, παρά τη συλλογική μας εμπειρία, συχνά εγκλωβιζόμαστε σε μικροπολιτικές αντιπαραθέσεις αντί για ουσιαστική αυτοκριτική. Αναπαράγουμε διαχωρισμούς ,φύλου, ιδεολογίας, ταυτότητας , λες και δεν διδαχθήκαμε τίποτα από τη μεγάλη διαίρεση που καθορίζει το μέλλον μας.
Αν η αξία του ανθρώπου αναγνωρίζεται μόνο μία ημέρα τον χρόνο, τότε στην πράξη δεν αναγνωρίζεται καθόλου. Η τιμή προς τη γυναίκα δεν μπορεί να είναι επετειακή, ούτε να περιορίζεται σε συμβολικές αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η πρόκληση της συνέπειας
Η πραγματική πρόκληση είναι καθημερινή και απαιτεί συγκεκριμένα βήματα:
- Ίση πρόσβαση στην εκπαίδευση και την εργασία, χωρίς γυάλινες οροφές.
- Μηδενική ανοχή στη βία, με θεσμούς που προστατεύουν το θύμα και όχι τον θύτη.
- Θεσμική λογοδοσία και διαφάνεια σε όλα τα επίπεδα.
- Μετατόπιση της συζήτησης από το φύλο στον άνθρωπο.
Σε έναν κόσμο που φλέγεται, η μεγαλύτερη αυταπάτη είναι ότι η αστάθεια αφορά πάντα «τους άλλους». Η γεωγραφία της Κύπρου δεν επιτρέπει τέτοιες ψευδαισθήσεις. Αν δεν οικοδομήσουμε εσωτερική συνοχή και δημοκρατική ποιότητα, δεν μπορούμε να απαιτούμε εξωτερική ασφάλεια.
Αντί επιλόγου
Η Ημέρα της Γυναίκας είναι ένας καθρέφτης. Μας αναγκάζει να αναρωτηθούμε: Σεβόμαστε πραγματικά τον άνθρωπο ή απλώς υιοθετούμε τη ρητορική του σεβασμού;
Δεν χρειαζόμαστε άλλη μια γιορτή. Χρειαζόμαστε συνέπεια. Η ειρήνη, τα δικαιώματα και η δημοκρατία δεν είναι δεδομένα. Όλα μπορούν να ανατραπούν όταν η αξία του ανθρώπου παύει να είναι αδιαπραγμάτευτη.
Η πιο ουσιαστική τιμή προς τη γυναίκα και προς κάθε άνθρωπο είναι η καθημερινή μας επιλογή να υπερασπιζόμαστε αυτή την αξία χωρίς εξαιρέσεις. Όχι για μία ημέρα, αλλά για κάθε ημέρα που θέλουμε να αποκαλούμε ειρηνική.
