Η ώρα της αλήθειας για τη λεωφόρο Μακαρίου – Η δίκαιη θέση των καταστηματαρχών

Όταν ένα συγχρηματοδοτούμενο έργο αστικής υποδομής αποκλίνει από τους συμφωνημένους όρους βιωσιμότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργοποιεί έναν αυστηρά δομημένο, πολυεπίπεδο μηχανισμό ελέγχου και επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων. Η διαδικασία αυτή δεν περιλαμβάνει αυθαίρετες ή άμεσες κυρώσεις, αλλά ακολουθεί μια θεσμοθετημένη ροή που διασφαλίζει τη χρηστή διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων και το δικαίωμα ακρόασης των κρατών-μελών.

Η Φάση του Ελέγχου και της Διαπίστωσης Παρατυπίας

Η διαδικασία εκκινεί με βάση τον Κανόνα της Βιωσιμότητας. Σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό των Διαρθρωτικών Ταμείων, κάθε έργο υποδομής υποχρεούται να διατηρήσει αναλλοίωτο τον χαρακτήρα, τους στόχους και τη χρήση του για τουλάχιστον πέντε έτη από την τελική του αποπληρωμή.

Ο έλεγχος μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε από την εγχώρια Αρχή Διαχείρισης, είτε μέσω δειγματοληπτικών ελέγχων της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είτε κατόπιν σχετικών καταγγελιών. Εάν διαπιστωθεί ότι μια τοπική αρχή άλλαξε μονομερώς τη χρήση του έργου, όπως για παράδειγμα το άνοιγμα μιας πεζοδρομοποιημένης ζώνης μειωμένων ρύπων σε συμβατικά οχήματα, η πράξη καταγράφεται επίσημα ως παρατυπία που ακυρώνει το συμφωνημένο περιβαλλοντικό όφελος.

Η Διαδικασία Ακρόασης, τα Επιχειρήματα για το Άνοιγμα και η Δυνατότητα Αναστρεψιμότητας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν προχωρά σε επιβολή προστίμων χωρίς προηγούμενη διαβούλευση. Το πρώτο επίσημο βήμα είναι η αποστολή Επιστολής Θέσεων προς το αρμόδιο κράτος-μέλος, το οποίο φέρει και την τελική δημοσιονομική ευθύνη έναντι των Βρυξελλών. Το κράτος-μέλος διαθέτει εκ του νόμου προθεσμία δύο μηνών για να υποβάλει τις γραπτές του παρατηρήσεις, τεχνικές μελέτες ή τεκμηριωμένες αντιπροτάσεις.

Σε αυτό το στάδιο, η τοπική αρχή και το κράτος παρουσιάζουν τη δική τους επιχειρηματολογία, η οποία βασίζεται στην ανάγκη προσαρμογής του έργου στην κοινωνικοοικονομική και πολεοδομική πραγματικότητα της πόλης.

Στην περίπτωση της Λευκωσίας, το σκεπτικό για την ελεγχόμενη διέλευση ιδιωτικών οχημάτων εκφράζει άμεσα τη θέση των κατοίκων, των καταστηματαρχών και των ιδιοκτητών μικρών επιχειρήσεων, οι οποίοι ζητούν την αποκατάσταση της συγκοινωνιακής συνοχής του αστικού κέντρου. Η Λεωφόρος Μακαρίου, σε συνδυασμό με την οδό Αναστασίου Γ. Λεβέντη (πρώην Λεωνίδου), αποτελεί διαχρονικά τον κύριο άξονα κυκλοφορίας από και προς την εντός των τειχών πόλη και την Πλατεία Σολωμού, η οποία λειτουργεί ως η βασική είσοδος στο ιστορικό κέντρο.

Όπως επισημαίνουν οι άνθρωποι που ζουν και δραστηριοποιούνται καθημερινά εκεί, η πλήρης απαγόρευση των οχημάτων οδήγησε στην κυκλοφοριακή απομόνωση της περιοχής. Αντί το έργο να λειτουργήσει ενοποιητικά για τον ιστορικό εμπορικό πυρήνα και το σύγχρονο Εμπορικό Τρίγωνο, επέφερε τελικά έναν κατακερματισμό του κέντρου της πρωτεύουσας. Αυτό είχε ως άμεσο αντίκτυπο την οικονομική φθορά των καταστημάτων και των μικρών επιχειρήσεων, καθώς και τη δραματική μείωση του κύκλου εργασιών τους.

Στο πλαίσιο αυτό, η επιχειρηματολογία αναδεικνύει ότι οι περιβαλλοντικοί και συγκοινωνιακοί στόχοι πρέπει να εξετάζονται στο συνολικό εύρος των ευρωπαϊκών προγραμμάτων της πόλης και όχι αποσπασματικά ή απομονωμένα για τη Μακαρίου. Η αντισταθμιστική υπερκάλυψη των πράσινων δεικτών θεωρείται βέβαιη, καθώς ο γενικός στόχος για τη δημιουργία λεωφορειολωρίδων έχει επιτευχθεί πλήρως σε άλλα οδικά δίκτυα, όπως η Λεωφόρος Αγλαντζιάς. Αντίθετα, στη Μακαρίου δεν υλοποιήθηκαν ποδηλατοδιαδρομές, ενώ δεν σημειώθηκε καμία αύξηση στη χρήση των λεωφορείων ή άλλων μέσων αστικής μεταφοράς που να οφείλεται στο συγκεκριμένο έργο. Το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) Λευκωσίας πρέπει να εξυπηρετεί τον άνθρωπο και την οικονομία συνδυαστικά και όχι δογματικά. Η τυφλή προσκόλληση σε θεωρίες που έχουν αποτύχει στην πράξη και η αδιαφορία για τις επιπτώσεις δεν ισορροπεί πλέον στο σύνορο της υπευθυνότητας και της ανευθυνότητας. Έχει ξεφύγει και έχει περάσει το όριο της εγκληματικότητας, κατά των ανθρώπων της πόλης.

Η συντριπτική πλειονότητα που υποστηρίζει το άνοιγμα του δρόμου απορρίπτει την ύπαρξη πραγματικού περιβαλλοντικού οφέλους από το κλείσιμο της λεωφόρου. Τα οχήματα απλώς εκτρέπονται σε εναλλακτικές, δαιδαλώδεις διαδρομές, γεγονός που μετατοπίζει και επιβαρύνει την κυκλοφορία αλλού. Η όποια καταγεγραμμένη μείωση των οχημάτων στο ευρύτερο κέντρο δεν οφείλεται στην επιτυχία του έργου της Μακαρίου, αλλά στην τεχνητή απονέκρωση της περιοχής που προκάλεσαν οι κάκιστες αποφάσεις των Αρχών. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η πτώση της κίνησης αποτελεί άμεση συνέπεια της μείωσης της επισκεψιμότητας, της κατοίκησης, της απασχόλησης, καθώς και της υποχώρησης της εμπορικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Σημαντικό στήριγμα σε αυτή τη θέση προσφέρει και το γεγονός ότι δεν υπήρξε καμία επιστημονική μέτρηση των ρύπων κατά την έναρξη του έργου. Όπως μάλιστα αναγνωρίζεται και σε παλαιότερες εκθέσεις της Γενικής Διεύθυνσης Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, Συντονισμού και Ανάπτυξης (ΓΔ ΕΠΣΑ), ήταν παραδεκτό ότι δεν υπήρχε καν ο κατάλληλος μηχανισμός ή τρόπος για να διεξαχθεί μια τέτοια μέτρηση. Συνεπώς, η απουσία αρχικών δεδομένων καθιστά αδύνατη τη σύγκριση και τον καταλογισμό οποιασδήποτε περιβαλλοντικής ζημιάς από τη διαφοροποίηση της χρήσης του δρόμου.

Τέλος, τονίζεται ότι οι βασικές υποδομές της ανάπλασης παραμένουν ανέπαφες, καθώς το έργο διατηρεί στο ακέραιο τα διευρυμένα πεζοδρόμια, τις δενδροφυτεύσεις και τον βιοκλιματικό του σχεδιασμό, προσφέροντας την αρχιτεκτονική αναβάθμιση για την οποία χρηματοδοτήθηκε.

Η Πραγματική Εικόνα της Αγοράς, το Ζήτημα των Ενοικίων και οι Θέσεις του Δημάρχου

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η απροθυμία του Δημάρχου Χαράλαμπου Προύντζου να εκτελέσει την ήδη ληφθείσα απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για το άνοιγμα της Μακαρίου. Κρύβεται πίσω από ανυπόστατους ισχυρισμούς περί συμφοράς που θα μας βρει όταν τάχα θα κληθούμε να επιστρέψουμε χρήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θέση που απορρίπτουμε για λόγους που εξηγούνται παρακάτω. Το πέπλο της σοβαροφάνειας που φόρεσε ο Δήμαρχος έχει καταφαγωθεί από τον σκόρο της δικής του αναισθησίας μπροστά στα δίκαια αιτήματα των καταστηματαρχών και την προθυμία, που δεν μπορεί να κρύψει, να εξυπηρετήσει αλλότρια μεγαλοσυμφέροντα. Το ίδιο ισχύει για την μπούρκα που φόρεσε για τον ίδιο σκοπό η νέα Υπουργός Μεταφορών. Η στάση αυτή συνοδεύτηκε πρόσφατα από δημόσιες τοποθετήσεις του Δημάρχου, οι οποίες βασίστηκαν σε κατασκευασμένα, φανταστικά στοιχεία σχετικά με την κατάσταση των επιχειρήσεων και των εμπορικών υποστατικών της περιοχής.

Συγκεκριμένα, ο Δήμαρχος υποστήριξε ότι στη Λεωφόρο Μακαρίου υπάρχουν 106 ισόγεια υποστατικά, εκ των οποίων τα 70 είναι ενοικιασμένα και τα 36 παραμένουν κενά. Αυτή η ατεκμηρίωτη προσέγγιση ανήκει εξολοκλήρου στον ίδιο και διαψεύδεται από την ίδια την πραγματικότητα, όπως αποτυπώθηκε σε επιτόπια καταμέτρηση των ίδιων των καταστηματαρχών.

Η πραγματική εικόνα δείχνει ότι επί της λεωφόρου (υπο)λειτουργούν μόλις 42 μαγαζιά (συμπεριλαμβανομένων των κέντρων αναψυχής) και δύο τράπεζες, ενώ υπάρχουν δύο ενεργά εργοτάξια για την ανέγερση ψηλών κτιρίων. Αντίθετα, τα κλειστά και κενά καταστήματα ανέρχονται σε 48, αριθμός που αποδεικνύει το μέγεθος της οικονομικής ασφυξίας. Σημειώνεται μάλιστα ότι στην καταμέτρηση αυτή δεν συμπεριλήφθηκαν τα εσωτερικά υποστατικά των εμπορικών κέντρων City Plaza, Capital Centre και Galaxias, τα οποία είναι προσβάσιμα από το εσωτερικό των αναπτύξεων αυτών και ο αριθμός τους υπερβαίνει τα 100. Ο ισχυρισμός της Κοινής Πλατφόρμας Αγώνα για την Αναζωογόνηση του Αστικού Εμπορικού Πυρήνα Κάθε Πόλης πως δύο στα τρία μαγαζιά παραμένουν κενά, είναι αληθής.

Περαιτέρω, οι επηρεαζόμενοι επαγγελματίες εκφράζουν την έντονη αγανάκτησή τους για την προσβλητική εισήγηση του Δημάρχου να αλλάξουν αντικείμενο εργασίας και να βρουν κάτι άλλο να πωλούν, με το σκεπτικό πως «ό,τι υπάρχει στη Μακαρίου και στους πεζόδρομους διατίθεται και στα μεγάλα εμπορικά κέντρα (malls)». Οι καταστηματάρχες τονίζουν ότι ο Δήμαρχος δεν γνωρίζει τη δουλειά τους καλύτερα από τους ίδιους και τον καλούν να περιοριστεί στα καθήκοντα του επαγγέλματός του αντί να θεωρεί πως κατέχει όλες τις απαντήσεις, απαξιώνοντας τη δική τους εμπειρία, τη στιγμή που οι ίδιοι θα μπορούσαν να τον συμβουλεύσουν ουσιαστικά εάν τους άκουγε.

Παράλληλα, οι καταστηματάρχες του Ιστορικού Κέντρου και της Μακαρίου καταρρίπτουν τον ισχυρισμό του Δημάρχου ότι για τα άδεια μαγαζιά ευθύνονται τα υπερβολικά ψηλά ενοίκια. Όπως σημειώνουν, τα ενοίκια στα malls είναι ασύγκριτα ψηλότερα. Αντίθετα, στη Μακαρίου υπάρχουν διαθέσιμα υποστατικά με ζητούμενο ενοίκιο που δεν φτάνει καν τα 10 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, ενώ ο γενικός μέσος όρος δεν ξεπερνά τα 30 ευρώ.

Οι ίδιοι επισημαίνουν ότι ο μέσος όρος των ενοικίων αυξάνεται τεχνητά από μια συγκεκριμένη ομάδα συμφερόντων που επιδιώκει να παραμείνει η λεωφόρος κλειστή για τα οχήματα. Η ομάδα αυτή, υπό την επωνυμία «Πρωτοβουλία Λευκωσία Πρωτεύουσα Κύπρου», περιλαμβάνει μέλη που είναι μεγάλοι ιδιοκτήτες ακινήτων, όπως η εταιρεία Cyfield, η οποία αξιώνει ενοίκια της τάξης των 50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για τα κενά καταστήματά της στο κτίριο 360, επηρεάζοντας στρεβλά την εικόνα της τοπικής αγοράς.

Αυτή η θέση του Δημάρχου υιοθετήθηκε από Παγκύπριας κυκλοφορίας εφημερίδα μεγάλων συμφερόντων, η οποία εδρεύει στην εντός των τειχών πόλη. Παρά το γεγονός ότι οι επηρεαζόμενοι επιχειρηματίες είχαν επικοινωνήσει με την αρμόδια αρθρογράφο, η οποία τους παρέπεμψε σε συζήτηση για τον Σεπτέμβριο λόγω θερινών διακοπών, η ίδια προχώρησε στις 25 Αυγούστου στη δημοσίευση ακόμη ενός άρθρου. Η κίνηση αυτή, σύμφωνα με τους καταστηματάρχες, υποσκάπτει την εγκυρότητα του εν λόγω εντύπου, καθώς επιμένει στην αναπαραγωγή λανθασμένων δεδομένων που υποτιμούν την πραγματική οικονομική ζημιά και την απονέκρωση του αστικού πυρήνα, ενώ υποβαθμίζουν τις τοποθετήσεις, τη γνώση και την εμπειρία χιλιάδων άμεσα επηρεαζόμενων, που ζουν και εργάζονται στο κέντρο της πόλης.

Ο Μύθος των Χιλιάδων Ποδηλατών και ο Πραγματικός Εγκλωβισμός του Κέντρου

Παρά την οφθαλμοφανή απονέκρωση, ορισμένοι επιμένουν δογματικά να υποστηρίζουν ότι η Λεωφόρος Μακαρίου πρέπει να παραμείνει κλειστή για τα οχήματα, προβάλλοντας το αφήγημα μιας δήθεν «ουτοπίας» πεζών και ποδηλατιστών. Στις δημόσιες τοποθετήσεις τους, οι κύκλοι αυτοί προσπαθούν τεχνητά να εντοπίσουν προβλήματα αλλού, στρέφοντας σκόπιμα την προσοχή του κοινού μακριά από ένα σπουδαίο και αδιαμφισβήτητο δεδομένο: Το άνοιγμα της Μακαρίου είναι το κλειδί για να τερματιστεί ο ιδιότυπος συγκοινωνιακός εγκλωβισμός ολόκληρου του Ιστορικού Εμπορικού Πυρήνα και της περιοχής των πεζόδρομων.

Παράλληλα, όμως, οφείλουμε να θέσουμε ένα ξεκάθαρο ερώτημα: Πού βρίσκονται όλες αυτές οι τάχα χιλιάδες πολιτών που θα κατέκλυζαν τη Μακαρίου με τα ποδήλατά τους και με τα πόδια; Γιατί τα τελευταία χρόνια που η λεωφόρος παραμένει κλειστή, η εικόνα που αντικρίζουμε είναι αυτή της ερημιάς; Και ακόμη πιο βαθιά: Γιατί εδώ και μια τριακονταετία που η Λευκωσία διαθέτει πραγματικούς πεζόδρομους, αυτοί δεν καταγράφουν την επιθυμητή επισκεψιμότητα, αλλά αντίθετα, οδηγούνται σε μαρασμό;

Η απάντηση κρύβεται καθαρά στην πολυετή κακοδιαχείριση και στις λανθασμένες αποφάσεις των Αρχών, οι οποίες αντί να διευκολύνουν την πρόσβαση, κατάφεραν να διώξουν τον κόσμο από το κέντρο. Αντί, λοιπόν, οι αρμόδιοι να αναλάβουν τις ευθύνες τους για αυτή την υποβάθμιση, οδηγούν τους πολίτες αναγκαστικά προς τα μεγάλα εμπορικά κέντρα (malls). Και εδώ γεννάται η απόλυτη ειρωνεία προς όλους αυτούς τους όψιμους υποστηρικτές της «πράσινης μετακίνησης»: Στα malls, όπου τελικά καταλήγει ο κόσμος λόγω του αποκλεισμού του κέντρου, αλήθεια πηγαίνουν με το ποδήλατο;

Η Παγίδα των «Σχεδίων Αναμονής» και η Άμεση Ανάγκη για Πράξεις

Η πρόσφατη τακτική του Δημάρχου να παραπέμπει τις αποφάσεις για την ανάκαμψη του εμπορικού κέντρου σε «πακέτα προτάσεων» και εξαγγελίες τον ερχόμενο Σεπτέμβριο αποτελεί, στην πραγματικότητα, άλλη μια προσπάθεια κωλυσιεργίας και παράτασης του οικονομικού στραγγαλισμού της αγοράς. Οι επιχειρήσεις της Μακαρίου και του Ιστορικού Κέντρου δεν έχουν την πολυτέλεια να περιμένουν αόριστες μελέτες, τη στιγμή που δύο στα τρία μαγαζιά παραμένουν κενά. Ούτε αναμένουν από τον Δήμαρχο, ο οποίος προεκλογικά δήλωνε πως ο ουσιαστικός και εποικοδομητικός διάλογος με τους ιδιοκτήτες μικρών επιχειρήσεων του Κέντρου είναι δέσμευσή του, να δώσει λύση με τις αυθαίρετες προτάσεις του που δεν σέβονται ειλημμένες αποφάσεις της Τοπικής Αρχής της οποίας ο ίδιος αποτελεί την «κεφαλή». Η λύση δεν βρίσκεται σε νέα θεωρητικά σχέδια, αλλά στην άμεση εκτέλεση της απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου για το άνοιγμα του δρόμου. Κάθε μέρα που περνά με τη λεωφόρο ως «νεκρή ζώνη», συσσωρεύει ζημιές που δεν θα μπορούν να αναπληρωθούν από καμία καθυστερημένη δημοτική δράση.

Το Νότιο Τμήμα της Μακαρίου και το Αίτημα για Αμφιδρόμηση

Στο πλαίσιο της συνολικής αναθεώρησης του οδικού δικτύου της πρωτεύουσας, οι κάτοικοι και οι επαγγελματίες θέτουν επιτακτικά και το ζήτημα του Νότιου τμήματος της Λεωφόρου Μακαρίου, το οποίο έχει μονοδρομηθεί. Η θέση των επηρεαζόμενων είναι ξεκάθαρη: Tο τμήμα αυτό πρέπει να μετατραπεί άμεσα σε δρόμο αμφίδρομης κυκλοφορίας οχημάτων.

Ιστορικά, ο συγκεκριμένος άξονας θεωρούνταν δρόμος πρωταρχικής σημασίας και βρισκόταν υπό τον έλεγχο του Τμήματος Δημοσίων Έργων. Ωστόσο, η μονοδρόμηση επέφερε την ολοκληρωτική καταστολή της εμπορικής δραστηριότητας στην περιοχή. Με βάση αυτά τα νέα δεδομένα, αλλά και την ίδια τη φύση της μονοδρόμησης, ο άξονας αυτός έχει χάσει τον χαρακτήρα του και δεν μπορεί πλέον να λογίζεται ως δρόμος πρωταρχικής σημασίας.

Κατά συνέπεια, ο έλεγχος του Νότιου τμήματος πρέπει να επιστρέψει άμεσα στον Δήμο Λευκωσίας. Η δημοτική αρχή οφείλει να προχωρήσει στην επαναφορά της αμφίδρομης κυκλοφορίας, συνοδευόμενη από καθαρές και επίσημες δηλώσεις ότι πρόκειται για έναν καθαρά αστικό εμπορικό άξονα, ο οποίος πρέπει να παραμείνει ζωντανός και προσβάσιμος. Επιπροσθέτως τούτων, η λεωφόρος Καλλιπόλεως πλέον έχει τη δυνατότητα, λόγω της μονοδρόμησης της, να δεχθεί διπλάσιο αριθμό οχημάτων που κατευθύνονται Νότια, επομένως μπορεί να αποτελέσει μιαν εναλλακτική επιλογή εξόδου από το Αστικό Κέντρο, αντί μοναδική επιλογή με όσα αυτό συνεπάγεται, όπως τα ζούμε τα τελευταία χρόνια. Η αμφιδρόμηση της λεωφόρου Μακαρίου θα βελτίωνε την ποιότητα της ζωής των κατοίκων και των απασχολούμενων και στις δύο περιοχές: Της Μακαρίου διότι θα ευκόλυνε την κυκλοφορία από και προς την κατοικία και τον τόπο εργασίας τους και της Καλλιπόλεως διότι θα υπήρχε αισθητή άμβλυνση των προβλημάτων του φόρτου οχημάτων.

Ο Προσδιορισμός της Διόρθωσης και η Αρχή της Αναλογικότητας

Εάν εφαρμοστεί η απόφαση και ανοίξει η Μακαρίου, οι διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτύχουν, οι εξηγήσεις για τις πολεοδομικές προσαρμογές απορριφθούν και το κράτος επιλέξει να μην κάνει χρήση της δυνατότητας αναστρεψιμότητας, τότε μόνο η Επιτροπή προχωρά στον υπολογισμό της δημοσιονομικής διόρθωσης. Σε αυτό το σημείο, καταλυτικό ρόλο παίζει η Αρχή της Αναλογικότητας.

Σε περιπτώσεις όπου η ακριβής οικονομική ζημιά δεν μπορεί να ποσοτικοποιηθεί εύκολα, η ΕΕ εφαρμόζει κατ’ αποκοπή διορθώσεις βάσει προκαθορισμένων κατευθυντήριων γραμμών. Μια ήπια ή μερική απόκλιση από τους στόχους επιφέρει συνήθως πρόστιμο ύψους 5% έως 10% επί της χρηματοδότησης. Η σοβαρή αλλοίωση του χαρακτήρα του έργου (κάτι που δεν υφίσταται στην κείμενη περίπτωση) μπορεί να οδηγήσει σε διόρθωση ύψους 25%. Η ολική ανάκτηση του 100% των κονδυλίων επιφυλάσσεται αποκλειστικά για περιπτώσεις πλήρους εγκατάλειψης του έργου ή διαπιστωμένης απάτης. Στην περίπτωση της Μακαρίου, το γεγονός ότι η υποδομή κατασκευάστηκε και παραμένει λειτουργική, αποκλείει το ενδεχόμενο ολικής επιστροφής των χρημάτων, ή έστω ουσιαστικού μέρους τους.

Η Έκδοση Εντολής Ανάκτησης και ο Μηχανισμός Συμψηφισμού

Με την οριστικοποίηση του ποσού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκδίδει Χρεωστικό Σημείωμα προς το Υπουργείο Οικονομικών του κράτους-μέλους. Η επιστροφή των χρημάτων μπορεί να υλοποιηθεί είτε με άμεση κατάθεση του ποσού στον προϋπολογισμό της ΕΕ, είτε μέσω του μηχανισμού του συμψηφισμού. Στη δεύτερη περίπτωση, η Επιτροπή παρακρατά το ποσό του προστίμου από τις επόμενες προγραμματισμένες πληρωμές προς τη χώρα.

Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και εντός των χρονικών ορίων του εκάστοτε προγράμματος, επιτρέπεται επίσης η αντικατάσταση του προβληματικού έργου με ένα άλλο νόμιμο έργο, ώστε να αποφευχθεί η οριστική απώλεια των πόρων για το κράτος-μέλος.

Η Εσωτερική Μετακύλιση του Κόστους, το Δικαίωμα Έφεσης και η Αναστρεψιμότητα ως Τελική Ασπίδα

Δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συναλλάσσεται θεσμικά μόνο με τα κράτη-μέλη, η διαδικασία ολοκληρώνεται σε εθνικό επίπεδο. Το Υπουργείο Οικονομικών, αφού καλύψει τη δημοσιονομική διόρθωση, στρέφεται εναντίον του τελικού δικαιούχου που προκάλεσε την παρατυπία, δηλαδή της τοπικής αρχής. Το ποσό μετακυλίεται στον προϋπολογισμό του Δήμου, συνήθως μέσω ισόποσης παρακράτησης από την ετήσια κρατική χορηγία.

Σε περίπτωση που το κράτος-μέλος κρίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπερέβη τις εξουσίες της ή ερμήνευσε λανθασμένα τους όρους της σύμβασης, διατηρεί το δικαίωμα προσφυγής στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η υποβολή προσφυγής, ωστόσο, δεν αναστέλλει την υποχρέωση εκτέλεσης της εντολής ανάκτησης μέχρι την έκδοση της τελικής απόφασης.

Σε αυτό ακριβώς το καταληκτικό στάδιο, η δυνατότητα πλήρους αναστρεψιμότητας των κυκλοφοριακών μέτρων αναδεικνύεται ως η απόλυτη ασφαλιστική δικλίδα της Κυπριακής πλευράς. Εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απορρίψει οριστικά τα επιχειρήματα της πόλης και διαπιστώσει παράβαση, οι υφιστάμενες ρυθμίσεις της ελεγχόμενης κυκλοφορίας μπορούν να επανέλθουν άμεσα. Με την απλή εκ νέου απαγόρευση των ιδιωτικών οχημάτων, η παρατυπία θεωρείται ότι έχει αποκατασταθεί πλήρως, γεγονός που καθιστά την πιθανότητα οριστικής απώλειας ή αποκοπής των χρημάτων εξαιρετικά απομακρυσμένη έως και ανύπαρκτη.

Το Πραγματικό Κόστος

Εδώ αξίζει και πρέπει να ζυγίσουμε το σχεδόν απίθανο και υποθετικό πρόβλημα της απώλειας χρημάτων από το Δήμο Λευκωσίας, δηλαδή μιαν τοπική αρχή που αποδεδειγμένα έχει κακοδιαχειριστεί τα χρήματά μας στο παρελθόν (Πλατεία Ελευθερίας, Νέο Δημαρχείο, Κατάρρευση Οροφής Δημοτικού Θεάτρου, οδός Κωστάκη Παντελίδη, Ταμείο Συντάξεων και Φιλοδωρημάτων, Μικρά Λεωφορεία κ.α.), με το πραγματικό πρόβλημα της πελώριας απώλειας χρημάτων από τον παραγωγικό τομέα των κέντρων αναψυχής και των επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου, αλλά και το ανυπολόγιστο κόστος της εγκατάλειψης του Κέντρου της Πρωτεύουσάς μας, με τον κίνδυνο να μετατραπεί σε κλειστή γειτονιά VIP «κατοίκων» (δεν κατοικούν, αγοράζουν «επενδυτικά ακίνητα»). Πρέπει πάση θυσία να γλιτώσουμε από το δυστοπικό μέλλον που βλέπουμε στις ταινίες επιστημονικές φαντασίας: Οι βαθύπλουτοι να μας βλέπουν από ψηλά, από τους μεγαλεπήβολους πύργους τους, ενώ σερνόμαστε σε ένα αστικό κέντρο που έχει καταδιαλυθεί, όπου δεν υπάρχει κοινωνική συνοχή, όπου «τρώει ο ένας τον άλλον» και επιβιώνουν οι «δυνατοί», δηλαδή πάντα ο υπόκοσμος και οι λεφτάδες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βεβαιότατα δεν επιθυμεί τη φτωχοποίηση χιλιάδων οικογενειών που βασίζονται στην επιχειρηματική δραστηριότητα του Εμπορικού Κέντρου της πρωτεύουσας για να βγάλουν τα προς το ζην. Συνεπώς, η ύπαρξη ενός αναστρέψιμου πλάνου διασφαλίζει ότι οι Αρχές μπορούν να εφαρμόσουν λύσεις αναζωογόνησης της αγοράς χωρίς κανένα πραγματικό ρίσκο απώλειας των ευρωπαϊκών κονδυλίων.

*Επικεφαλής Εκπροσωπευτικής Επιτροπής Καταστηματαρχών, Κατοίκων, Ιδιοκτητών Μικρών Επιχειρήσεων και Ακινήτων της Περιοχής των Πεζόδρομων του Ιστορικού Εμπορικού Κέντρου της Λευκωσίας (Η Επιτροπή εκλέγηκε από όλους τους Τοπικούς Συνδέσμους και Οργανώσεις)

Εκ μέρους της Κοινής Πλατφόρμας Αγώνα για την Αναζωογόνηση του Αστικού Εμπορικού Πυρήνα Κάθε Πόλης:

Συμμετέχουσες Οργανώσεις και Συντονιστές:

• Σύνδεσμος Καταστηματαρχών Πεζοδρόμων Λευκωσίας

Τριαντάφυλλος Ζωίδης

• Οργανωμένοι Καταστηματάρχες, Κάτοικοι και Ιδιοκτήτες Μικρών Επιχειρήσεων Πεζοδρόμων Λευκωσίας

Αντώνης Κουππαρής

• Επιτροπή Πρωτοβουλίας για τη Διάνοιξη της Μακαρίου

Νίκος Βασιλείου

• Επιτροπή Επιχειρηματιών, Ιδιοκτητών, Κατοίκων και Επισκεπτών του Νοτίου Τμήματος της Λεωφόρου Μακαρίου

Μαριλένα Ιερομονάχου

• Οργανωμένοι Καταστηματάρχες και Ιδιοκτήτες Μικρών Επιχειρήσεων Ιστορικού Εμπορικού Κέντρου Λεμεσού

Κρίστης Δημητρίου

• Παγκύπριος Σύνδεσμος Ιδιοκτητών Κέντρων Αναψυχής (ΠΑΣΙΚΑ)

Φάνος Λεβέντης