Πόσα φίλτρα αντέχει η αλήθεια μας;

Πότε ακριβώς αποφασίσαμε ότι το να μεγαλώνεις είναι κάτι που πρέπει να κρύψεις; Ότι η ρυτίδα χρειάζεται διόρθωση, η ατέλεια φίλτρο, η αποτυχία αποσιώπηση και η ζωή μια προσεκτικά επιλεγμένη εικόνα πριν παρουσιαστεί στους άλλους;

Διάβασα πρόσφατα ένα κείμενο του π. Λίβυου που ξεκινούσε με ένα ερώτημα: «Πόσα φίλτρα χρειάζονται για να κρυφτείς από τον εαυτό σου;». Και ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο εύστοχες ερωτήσεις για την εποχή μας.

Γιατί το πρόβλημα δεν είναι τα φίλτρα στις φωτογραφίες. Αυτά είναι απλώς το πιο ορατό σύμπτωμα. Τα δυσκολότερα φίλτρα είναι εκείνα που έχουμε μάθει να βάζουμε στην ίδια μας τη ζωή.

Ζούμε σε μια εποχή που μιλά περισσότερο από ποτέ για αυθεντικότητα και ταυτόχρονα μας προσφέρει περισσότερους τρόπους από ποτέ για να κατασκευάζουμε την εικόνα μας. Δεν διορθώνουμε μόνο πρόσωπα. Επιμελούμαστε ζωές. Επιλέγουμε τι θα δείξουμε, τι θα κρύψουμε, ποια επιτυχία θα προβάλουμε και ποια αποτυχία θα αφήσουμε εκτός κάδρου. Κάποτε ακόμη και η ευτυχία μοιάζει να χρειάζεται απόδειξη για να υπάρξει.

Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να θέλουμε να είμαστε όμορφοι, να φροντίζουμε το σώμα μας ή να προσπαθούμε να γίνουμε καλύτεροι. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η φροντίδα μετατρέπεται σε απόρριψη. Όταν δεν θέλω απλώς να φαίνομαι καλύτερα, αλλά φοβάμαι να φανώ όπως πραγματικά είμαι.

Και τα φίλτρα δεν αφορούν μόνο την εμφάνιση.

Φίλτρο φορά ο άνθρωπος που δεν μπορεί να παραδεχθεί ότι φοβάται. Ο γονιός που αισθάνεται ότι πρέπει να δείχνει πως τα έχει όλα υπό έλεγχο. Ο επαγγελματίας που δυσκολεύεται να πει «δεν ξέρω». Ο άνθρωπος που παρουσιάζει μια τέλεια σχέση ενώ πίσω από μια κλειστή πόρτα αυτή καταρρέει. Το παιδί που μεγαλώνει βλέποντας εκατοντάδες επιμελημένες ζωές και αναρωτιέται γιατί η δική του δεν τους μοιάζει.

Όλοι χρησιμοποιούμε φίλτρα. Απλώς δεν βρίσκονται όλα στο κινητό μας.

Και ίσως κάπου εκεί έχουμε μπερδέψει δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα: Την αυτοβελτίωση με την αυτοαπόρριψη.

Αυτογνωσία δεν σημαίνει να πείσεις τον εαυτό σου ότι είσαι υπέροχος όπως είσαι και δεν χρειάζεται να αλλάξεις τίποτα. Σημαίνει να έχεις το θάρρος να κοιτάξεις ολόκληρο τον εαυτό σου. Τις δυνατότητες αλλά και τις αδυναμίες σου. Τις σωστές επιλογές αλλά και εκείνες που, αν μπορούσες, θα άλλαζες. Να αναγνωρίσεις χωρίς άλλοθι όσα χρειάζονται δουλειά, χωρίς όμως να πιστέψεις ότι τα λάθη σου ακυρώνουν την αξία σου.

Γιατί δεν μπορείς να αλλάξεις πραγματικά κάτι που αρνείσαι πρώτα να αντικρίσεις.

Το ίδιο κάνουμε και με τον χρόνο. Έχουμε σχεδόν μετατρέψει τη νεότητα από μια όμορφη περίοδο της ζωής σε μόνιμη κοινωνική απαίτηση. Θέλουμε την ωριμότητα που φέρνουν τα χρόνια, αλλά όχι τα σημάδια τους. Θέλουμε την εμπειρία, αλλά όχι τις ρυτίδες. Θέλουμε να έχουμε ζήσει, χωρίς να φαίνεται ότι ζήσαμε.

Κι όμως, τι παράξενη απαίτηση είναι αυτή από έναν άνθρωπο: να περνά μέσα από τη ζωή και να βγαίνει από αυτήν αλώβητος.

Ίσως, λοιπόν, το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε φίλτρα. Ούτε να πάψουμε να φροντίζουμε τον εαυτό μας ή να επιδιώκουμε να γίνουμε καλύτεροι. Είναι να μπορούμε να ξεχωρίσουμε ποιον άνθρωπο προσπαθούμε να βελτιώσουμε και ποιον προσπαθούμε να εξαφανίσουμε.

Θα μεγαλώσουμε. Θα κάνουμε λάθη. Θα αποκτήσουμε ρυτίδες, ουλές, απώλειες, αποτυχίες και ιστορίες που κάποτε ίσως θα θέλαμε να ξαναγράψουμε.

Αυτά όμως δεν είναι οι ατέλειες της ζωής μας.

Είναι οι αποδείξεις της.

Και ίσως η μεγαλύτερη μορφή ωριμότητας να είναι να μπορείς κάποτε να κοιτάξεις τον εαυτό σου χωρίς φίλτρο, χωρίς την ανάγκη να κρύψεις όσα σε έφεραν μέχρι εδώ, και αντί να αναρωτηθείς «τι πρέπει να διορθώσω για να με αποδεχθούν;», να μπορέσεις επιτέλους να ρωτήσεις:

«Τι μπορώ ακόμη να γίνω, έχοντας αποδεχθεί όλα όσα είμαι;».