Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Σε παγκόσμιο επίπεδο, μετά τις Συμφωνίες της Γιάλτας και τις συναφείς κατανομές σφαιρών επιρροής, υπήρξε μια μακρά περίοδος σχετικής ισορροπίας. Με την κατάρρευση του Κομμουνισμού όμως, στα τέλη της δεκαετίας του 1980, άρχισε σε περιφερειακό επίπεδο η ραγδαία διεύρυνση της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, προς Ανατολάς.

Η Ρωσία, ήδη δυτικότροπη, από πλευράς οικονομικών δομών, μετατρέπεται σε οικονομικό ανταγωνιστή των ΗΠΑ. Νοιώθει δε την απειλή επέκτασης των αντι-Ρωσικών ανταγωνιστικών Δυνάμεων στα πρόθυρα των συνόρων της.

Στο διμερές επίπεδο, οι δύο χώρες, Ρωσία και Ουκρανία, βίωσαν πολλές διαμάχες στο παρελθόν. Η σύγχρονη σύγκρουση, αρχίζει στις 24 Φεβρουαρίου 2022, με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Τον Μάρτιο του 2014, η Ρωσική Ομοσπονδία προσαρτά την Κριμαία. Οι συγκρούσεις κλιμακώθηκαν, τον Φεβρουάριο του 2022, με την στρατιωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η Ρωσία σήμερα κατέχει περίπου το 19% με 20% του συνολικού εδάφους της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης και της Κριμαίας.

Αιτίες Πολέμου:

1.      Μια από τις κυριότερες αιτίες της πολεμικής σύρραξης ήταν η προσπάθεια του Κίεβου για δυτικοποίηση, με κύριους άξονες την ένταξη στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ.

2.      Δεύτερη αιτία υπήρξε ο σε παγκόσμια κλίμακα, οικονομικός ανταγωνισμός μεταξύ ΗΠΑ, ΕΕ και Ρωσίας.

3.      Τρίτη αιτία ήταν, η αντι-ρωσική διάσταση των πολιτικών αλλαγών στην Ουκρανία, που λόγω εσφαλμένων χειρισμών, προκάλεσε την αναμενόμενη αντίδραση της Μόσχας.

Επομένως, τίθεται το εύλογο ερώτημα: πώς θα ήταν δυνατόν να δεχόταν η Ρωσία, ένας παραδοσιακός και «αδελφός» λαός, να μετατραπεί σε προκεχωρημένο φυλάκιο του ΝΑΤΟ και της ΕΕ;

Μια άλλη προβληματική του όλου ζητήματος, αφορά τον επαμφοτερίζοντα ρόλο των ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ (Τραμπ), εξώθησαν αρχικά την Ουκρανία να εμπλακεί σε πόλεμο με την Ρωσία και τροφοδοτούσαν άμεσα και έμμεσα τις ουκρανικές δυνάμεις με όπλα και πολεμοφόδια. Ακολούθως, υπαναχώρησαν, επικαλούμενες ότι πρόκειται για ευρωπαϊκή σύγκρουση, επιβάλλοντας στην ΕΕ να αναλάβει, τόσο το πολεμικό κόστος, όσο και τα οικονομικά τεράστια οικονομικά επακόλουθα.

Όταν όμως, οι τιμές ξέφυγαν και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο Πρόεδρος Τραμπ πούλησε τους Ευρωπαίους και την Ουκρανία, συμφωνώντας με τον Πούτιν αγορά πετρελαίου σε ευνοϊκές τιμές, παραβιάζοντας μεταξύ άλλων και τις διεθνείς κυρώσεις.

Ποιες είναι οι προοπτικές για το όλο θέμα της σύγκρουσης;

Ήδη ο Πούτιν δήλωσε πριν λίγες βδομάδες ότι ανακήρυξε ζώνη ασφαλείας εντός της Ουκρανίας, που κατά την άποψή του αρθρογράφου συμπίπτει με τις εδαφικές βλέψεις της Ρωσίας. Θεωρεί τις περιοχές που κατέλαβε, ως εδάφη κυριαρχικής ασφάλειας.Σίγουρα για να λήξει ο πόλεμος η Ρωσία θα πρέπει να πάρει εδαφικά ανταλλάγματα.

Από πλευράς Διεθνούς Δικαίου, ανεξάρτητα από την όποια δικαιολόγηση, η Ρωσική επίθεση εναντίον της επικράτειας της Ουκρανίας συνιστά εισβολή και κατοχή, παραβιάζοντας τον Χάρτη του ΟΗΕ.

Η λύση του προβλήματος – Το τέλος του πολέμου

Οι ειρηνευτικές συνομιλίες, υπό αμερικανική μεσολάβηση, προγραμματίζεται να επαναρχίσουν αυτό τον μήνα, (Νοέμβριο).

Ποια μορφή λύσης επιδιώκεται;

Το αμερικανικό σχέδιο ειρήνευσης, περιλαμβάνει: ισχυρές αμερικανικές εγγυήσεις ασφάλειας για την μετα-πολεμική Ουκρανία, την δυνατότητα να ενταχθεί το Κίεβο στην ΕΕ, όμως, όχι στο ΝΑΤΟ, και μία αποστρατικοποιημένη ζώνη. Υπάρχει ακόμα, ένα επενδυτικό πακέτο για την ανοικοδόμηση της χώρας.

Από την άλλη πλευρά, ο Πρόεδρος Ζελένσκι έκανε ξεκάθαρο ότι, η Ουκρανία δεν θα αποσυρθεί από το Ντονμπάς. Επίσης, δήλωσε ότι, αποκλείει μια ουδετερότητα της Ουκρανίας, όπως είναι ένα αίτημα της Μόσχας.

Σύμφωνα με αναλυτές του Chatham House, εμφανίζονται τα ακόλουθα ενδεχόμενα σενάρια:

∙      1ο Σενάριο, «Η Ρωσία κερδίζει»: Η αμερικανική υποστήριξη μειώνεται δραματικά ή τερματίζεται. Η Ουκρανία παλεύει μόνη της ή με ευρωπαϊκή υποστήριξη για να αμυνθεί, πόσο μάλλον, για να απωθήσει τις ρωσικές δυνάμεις πίσω. Η Ρωσία διεκδικεί την νίκη. Ο Ζελένσκυ και η Κυβέρνησή του πέφτουν.

∙      2ο Σενάριο, «Η Ουκρανία κερδίζει»: Η Ουκρανία απωθεί πίσω σε όλα τα μέτωπα την Ρωσία, από όλα τα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορά της. Ο πόλεμος τερματίζεται.

∙      3ο Σενάριο, «Συμφωνία»: Υποχρεωμένες, από τις εξελίξεις, η Ρωσία και η Ουκρανία υπογράφουν μια κατάπαυση του πυρός και/ή Συμφωνία Ειρήνης.

∙      4ο Σενάριο, «Μη Συμφωνία»: Η Ρωσία και η Ουκρανία συνεχίζουν να πολεμούν η μια την άλλη, με τους ίδιους στόχους.

Οι διεθνείς αναλυτές προβλέπουν τα ακόλουθα σενάρια:

1. Συμφωνία Συμβιβασμού ή «Τοξική Ειρήνη» (Deal / Toxic Peace)

Οι δύο πλευρές αναγκάζονται να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων λόγω διεθνών πιέσεων ή αμοιβαίας εξάντλησης. 

∙      Πάγωμα των μετώπων: Κατάπαυση του πυρός κατά μήκος της τρέχουσας γραμμής επαφής. 

∙      Εδαφικές παραχωρήσεις: Η Ουκρανία αποδέχεται de facto (αλλά όχι de jure) τη ρωσική κατοχή των ανατολικών και νότιων περιοχών της.

∙      Εγγυήσεις ασφαλείας: Το Κίεβο διεκδικεί ως αντάλλαγμα εγγυήσεις ασφαλείας από τη Δύση), ενώ η Μόσχα απαιτεί περιορισμούς στο μέγεθος του ουκρανικού στρατού και ουδετερότητα. 

2. Παρατεταμένο Αδιέξοδο (No Deal / Status Quo)

Εάν οι απαιτήσεις των δύο πλευρών παραμείνουν ασύμβατες, ο πόλεμος θα συνεχίζεται. 

∙      Πόλεμος φθοράς: Οι γραμμές του μετώπου μεταβάλλονται ελάχιστα, αλλά η καταστροφή υποδομών και οι απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό συνεχίζονται. 

∙      Οικονομική αντοχή: Το σενάριο αυτό εξαρτάται από το πόσο μπορεί η Ρωσία να χρηματοδοτεί τον αμυντικό της προϋπολογισμό και από τη σταθερότητα της δυτικής οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο. 

3. Ρωσική επικράτηση (Russia Wins)

Το σενάριο αυτό προϋποθέτει τη δραματική μείωση ή πλήρη διακοπή της δυτικής στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξης προς την Ουκρανία. 

∙      Κατάρρευση του μετώπου: Λόγω έλλειψης πυρομαχικών και προσωπικού, η Ουκρανία αδυνατεί να υπερασπιστεί τις γραμμές της.

∙      Πολιτική αλλαγή: Η Μόσχα επιβάλλει μια κυβέρνηση-μαριονέτα στο Κίεβο ή προσαρτά ακόμη μεγαλύτερα τμήματα της χώρας, επιτυγχάνοντας τους μαξιμαλιστικούς της στόχους. 

4. Ουκρανική Επικράτηση (Ukraine Wins)

Το λιγότερο πιθανό σενάριο με βάση τα τρέχοντα στρατιωτικά δεδομένα. 

∙      Ανάκτηση εδαφών: Η Ουκρανία, μέσω εσωτερικής αναδιοργάνωσης και μαζικής παροχής προηγμένων δυτικών όπλων, καταφέρνει να απωθήσει τις ρωσικές δυνάμεις στα σύνορα του 1991 (ή προ του 2022). 

∙      Εσωτερική αποσταθεροποίηση στη Ρωσία: Μια τέτοια εξέλιξη θα απαιτούσε σοβαρή οικονομική ή πολιτική κρίση στο Κρεμλίνο που θα καθιστούσε αδύνατη τη συνέχιση των επιχειρήσεων. 

 Οι κρίσιμοι παράγοντες που θα κρίνουν το αποτέλεσμα:

1.      Η στάση των ΗΠΑ και της Ευρώπης.

2.      Η οικονομική ανθεκτικότητα της Ρωσίας. 

3.      Η κόπωση των κοινωνιών. 

Που βρισκόμαστε σήμερα;

Υπό την πίεση του Προέδρου Τραμπ, το Κίεβο και η Μόσχα ετοιμάζονταν να αποστείλουν διαπραγματευτικές ομάδες στο Abu Dhabi για μια τριμερή συνάντηση με αμερικανούς αξιωματούχους, προκειμένου να διερευνήσουν τις προοπτικές μιας συμφωνίας.

Ο Πρόεδρος Ζελένσκυ επιδιώκει όπως συζητηθούν πρώτα: βήματα προς αποκλιμάκωση, όπως ανταλλαγή αιχμαλώτων, και κατάπαυση του πυρός για τις ενεργειακές υποδομές στην Μαύρη Θάλασσα.

Επιπλέον, όταν υπάρξει τελική συμφωνία, ένα κυρίαρχο θέμα για την Ουκρανία, είναι τι μορφής Εγγυήσεων Ασφαλείας θα λάβει από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ή ενδεχομένως από το ΝΑΤΟ.

Από την άλλη, και ο Πρόεδρος Πούτιν προφανώς θα εγείρει την ανάγκη Εγγυήσεων Ασφαλείας για την Ρωσία, συμπεριλαμβανομένου του περιορισμού ή ενδεχομένως και αναστροφής της παρουσίας του ΝΑΤΟ στην γειτονική περιοχή.

Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι, η Ουκρανία είναι έτοιμη να συζητήσει την ιδέα μιας αποστρατικοποιημένης ζώνης ασφαλείας και από τις δύο πλευρές της γραμμής του μετώπου στην περιοχή του Ντομπάς.

Η προγραμματιζόμενη Συνάντηση Κορυφής της ΕΕ για τις 26 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες αναμένεται να ξεκαθαρίσει κάποια από τα δεδομένα της διαμάχης.

Συμπερασματικά, ο πόλεμος αναμένεται ότι θα συνεχιστεί, με αργά αλλά σταθερά επεκτατικά βήματα της Ρωσίας, μέχρις ότου, είτε μια πολιτική αλλαγή, στην μια ή στην άλλη πλευρά, οδηγήσει σε κάποιου είδους συμβιβασμό, είτε η στρατιωτική κατάσταση επί του εδάφους αλλάξει δραματικά, το πιθανότερο υπέρ της Ρωσίας. Ενόσω η οικονομική και στρατιωτική ενίσχυση της Ουκρανίας από την ΕΕ συνεχίζεται στο ίδιο επίπεδο, δεν πρέπει να αναμένονται συνταρακτικές εξελίξεις στο προσεχές μέλλον.

*Πρέσβης ε.τ. και διεθνολόγος.